विभाग

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit विभाग (vibhāga)

Pronunciation

(Delhi) IPA^(key): /ʋɪ.bʱɑːɡ/, [ʋɪ.bʱäːɡ]

Noun

विभाग • (vibhāg) m (Urdu spelling وِبھاگ)

1. department, bureau

   कृषि विभाग ― kŕṣi vibhāg ― Department of Agriculture

2. (Indian Classical Music) the divisions of a tala, a vibhag

   Synonym: अंग (aṅg) (in the context of Carnatic music)

Declension

Declension of विभाग (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	विभाग vibhāg	विभाग vibhāg
oblique	विभाग vibhāg	विभागों vibhāgõ
vocative	विभाग vibhāg	विभागो vibhāgo

Derived terms

• विभागीय (vibhāgīya)

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• ৱিভাগ (Assamese script)
• ᬯᬶᬪᬵᬕ (Balinese script)
• বিভাগ (Bengali script)
• 𑰪𑰰𑰥𑰯𑰐 (Bhaiksuki script)
• 𑀯𑀺𑀪𑀸𑀕 (Brahmi script)
• ဝိဘာဂ (Burmese script)
• વિભાગ (Gujarati script)
• ਵਿਭਾਗ (Gurmukhi script)
• 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌗 (Grantha script)
• ꦮꦶꦨꦴꦒ (Javanese script)
• 𑂫𑂱𑂦𑂰𑂏 (Kaithi script)
• ವಿಭಾಗ (Kannada script)
• វិភាគ (Khmer script)
• ວິຠາຄ (Lao script)
• വിഭാഗ (Malayalam script)
• ᠸᡳᢨᠠ᠎᠊ᠠᡤᠠ (Manchu script)
• 𑘪𑘱𑘥𑘰𑘐 (Modi script)
• ᠸᠢᠪᠾᠠᢗᠺᠠ (Mongolian script)
• 𑧊𑧒𑧅𑧑𑦰 (Nandinagari script)
• 𑐰𑐶𑐨𑐵𑐐 (Newa script)
• ଵିଭାଗ (Odia script)
• ꢮꢶꢩꢵꢔ (Saurashtra script)
• 𑆮𑆴𑆨𑆳𑆓 (Sharada script)
• 𑖪𑖰𑖥𑖯𑖐 (Siddham script)
• විභාග (Sinhalese script)
• 𑩾𑩑𑩳𑩛𑩞 (Soyombo script)
• 𑚦𑚮𑚡𑚭𑚌 (Takri script)
• விப⁴ாக³ (Tamil script)
• విభాగ (Telugu script)
• วิภาค (Thai script)
• ཝི་བྷཱ་ག (Tibetan script)
• 𑒫𑒱𑒦𑒰𑒑 (Tirhuta script)
• 𑨭𑨁𑨡𑨊𑨍 (Zanabazar Square script)

Etymology

Compound of वि- (vi-) +‎ भाग (bhāga).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ʋi.bʱɑː.ɡɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ʋi.bʱɑː.ɡɐ/

Noun

विभाग • (vibhāga) stem, m

1. disjunction

Declension

Masculine a-stem declension of विभाग

	singular	dual	plural
nominative	विभागः (vibhāgaḥ)	विभागौ (vibhāgau) विभागा¹ (vibhāgā¹)	विभागाः (vibhāgāḥ) विभागासः¹ (vibhāgāsaḥ¹)
accusative	विभागम् (vibhāgam)	विभागौ (vibhāgau) विभागा¹ (vibhāgā¹)	विभागान् (vibhāgān)
instrumental	विभागेन (vibhāgena)	विभागाभ्याम् (vibhāgābhyām)	विभागैः (vibhāgaiḥ) विभागेभिः¹ (vibhāgebhiḥ¹)
dative	विभागाय (vibhāgāya)	विभागाभ्याम् (vibhāgābhyām)	विभागेभ्यः (vibhāgebhyaḥ)
ablative	विभागात् (vibhāgāt)	विभागाभ्याम् (vibhāgābhyām)	विभागेभ्यः (vibhāgebhyaḥ)
genitive	विभागस्य (vibhāgasya)	विभागयोः (vibhāgayoḥ)	विभागानाम् (vibhāgānām)
locative	विभागे (vibhāge)	विभागयोः (vibhāgayoḥ)	विभागेषु (vibhāgeṣu)
vocative	विभाग (vibhāga)	विभागौ (vibhāgau) विभागा¹ (vibhāgā¹)	विभागाः (vibhāgāḥ) विभागासः¹ (vibhāgāsaḥ¹)

• ¹Vedic

References

• Monier Williams (1899), “विभाग”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 977, col-2.