Jump to content

स्थूर

From Wiktionary, the free dictionary

Sanskrit

[edit]

Alternative forms

[edit]

Alternative scripts

[edit]
Alternative scripts

Etymology

[edit]

    Inherited from Proto-Indo-European *stuh₂-ró-, from *stewh₂- (zero-grade *stuh₂-; compare स्थविर (sthavira)), a metathetic variant of *steh₂w-, *sth₂u-, itself a w-extension of Proto-Indo-European *steh₂- (“to stand”); suffixed with *-rós.[1] Aspirated -th- resulted from contamination with the original stem in *sth₂u-. Cognate with the Avestan element *𐬯𐬙𐬏𐬭𐬀 (*stūra) (in proper names like 𐬞𐬀𐬌𐬭𐬌𐬱𐬙𐬏𐬭𐬀 (pairištūra)), English stour, German stur (“stubborn”), Old Norse stórr (“big”). Doublet of स्थूल (sthūla).

    Pronunciation

    [edit]

    Adjective

    [edit]

    स्थू॒र • (sthūrá) stem

    1. strong, thick, massive

    Declension

    [edit]
    Masculine a-stem declension of स्थू॒र
    singular dual plural
    nominative स्थू॒रः (sthūráḥ) स्थू॒रौ (sthūráu)
    स्थू॒रा¹ (sthūrā́¹)     		स्थू॒राः (sthūrā́ḥ)
    स्थू॒रासः॑¹ (sthūrā́saḥ¹)
    accusative स्थू॒रम् (sthūrám) स्थू॒रौ (sthūráu)
    स्थू॒रा¹ (sthūrā́¹)     		स्थू॒रान् (sthūrā́n)
    instrumental स्थू॒रेण॑ (sthūréṇa) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रैः (sthūráiḥ)
    स्थू॒रेभिः॑¹ (sthūrébhiḥ¹)
    dative स्थू॒राय॑ (sthūrā́ya) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रेभ्यः॑ (sthūrébhyaḥ)
    ablative स्थू॒रात् (sthūrā́t) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रेभ्यः॑ (sthūrébhyaḥ)
    genitive स्थू॒रस्य॑ (sthūrásya) स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒राणा॑म् (sthūrā́ṇām)
    locative स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒रेषु॑ (sthūréṣu)
    vocative स्थूर॑ (sthū́ra) स्थूरौ॑ (sthū́rau)
    स्थूरा॑¹ (sthū́rā¹)     		स्थूराः॑ (sthū́rāḥ)
    स्थूरा॑सः¹ (sthū́rāsaḥ¹)
    • ¹Vedic
    Feminine ā-stem declension of स्थू॒रा
    singular dual plural
    nominative स्थू॒रा (sthūrā́) स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒राः (sthūrā́ḥ)
    accusative स्थू॒राम् (sthūrā́m) स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒राः (sthūrā́ḥ)
    instrumental स्थू॒रया॑ (sthūráyā)
    स्थू॒रा¹ (sthūrā́¹)     		स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒राभिः॑ (sthūrā́bhiḥ)
    dative स्थू॒रायै॑ (sthūrā́yai) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒राभ्यः॑ (sthūrā́bhyaḥ)
    ablative स्थू॒रायाः॑ (sthūrā́yāḥ)
    स्थू॒रायै॑² (sthūrā́yai²)     		स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒राभ्यः॑ (sthūrā́bhyaḥ)
    genitive स्थू॒रायाः॑ (sthūrā́yāḥ)
    स्थू॒रायै॑² (sthūrā́yai²)     		स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒राणा॑म् (sthūrā́ṇām)
    locative स्थू॒राया॑म् (sthūrā́yām) स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒रासु॑ (sthūrā́su)
    vocative स्थूरे॑ (sthū́re) स्थूरे॑ (sthū́re) स्थूराः॑ (sthū́rāḥ)
    • ¹Vedic
    • ²Brāhmaṇas
    Neuter a-stem declension of स्थू॒र
    singular dual plural
    nominative स्थू॒रम् (sthūrám) स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒राणि॑ (sthūrā́ṇi)
    स्थू॒रा¹ (sthūrā́¹)
    accusative स्थू॒रम् (sthūrám) स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒राणि॑ (sthūrā́ṇi)
    स्थू॒रा¹ (sthūrā́¹)
    instrumental स्थू॒रेण॑ (sthūréṇa) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रैः (sthūráiḥ)
    स्थू॒रेभिः॑¹ (sthūrébhiḥ¹)
    dative स्थू॒राय॑ (sthūrā́ya) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रेभ्यः॑ (sthūrébhyaḥ)
    ablative स्थू॒रात् (sthūrā́t) स्थू॒राभ्या॑म् (sthūrā́bhyām) स्थू॒रेभ्यः॑ (sthūrébhyaḥ)
    genitive स्थू॒रस्य॑ (sthūrásya) स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒राणा॑म् (sthūrā́ṇām)
    locative स्थू॒रे (sthūré) स्थू॒रयोः॑ (sthūráyoḥ) स्थू॒रेषु॑ (sthūréṣu)
    vocative स्थूर॑ (sthū́ra) स्थूरे॑ (sthū́re) स्थूरा॑णि (sthū́rāṇi)
    स्थूरा॑¹ (sthū́rā¹)
    • ¹Vedic

    Noun

    [edit]

    स्थूर • (sthūra) stem, m

    1. a bull
    2. a man
    3. the ankles
    4. the buttocks

    Declension

    [edit]
    Masculine a-stem declension of स्थूर
    singular dual plural
    nominative स्थूरः (sthūraḥ) स्थूरौ (sthūrau)
    स्थूरा¹ (sthūrā¹)     		स्थूराः (sthūrāḥ)
    स्थूरासः¹ (sthūrāsaḥ¹)
    accusative स्थूरम् (sthūram) स्थूरौ (sthūrau)
    स्थूरा¹ (sthūrā¹)     		स्थूरान् (sthūrān)
    instrumental स्थूरेण (sthūreṇa) स्थूराभ्याम् (sthūrābhyām) स्थूरैः (sthūraiḥ)
    स्थूरेभिः¹ (sthūrebhiḥ¹)
    dative स्थूराय (sthūrāya) स्थूराभ्याम् (sthūrābhyām) स्थूरेभ्यः (sthūrebhyaḥ)
    ablative स्थूरात् (sthūrāt) स्थूराभ्याम् (sthūrābhyām) स्थूरेभ्यः (sthūrebhyaḥ)
    genitive स्थूरस्य (sthūrasya) स्थूरयोः (sthūrayoḥ) स्थूराणाम् (sthūrāṇām)
    locative स्थूरे (sthūre) स्थूरयोः (sthūrayoḥ) स्थूरेषु (sthūreṣu)
    vocative स्थूर (sthūra) स्थूरौ (sthūrau)
    स्थूरा¹ (sthūrā¹)     		स्थूराः (sthūrāḥ)
    स्थूरासः¹ (sthūrāsaḥ¹)
    • ¹Vedic

    References

    [edit]
    1. ^ Mayrhofer, Manfred (1996), Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 768-69

    Further reading

    [edit]
    • “स्थूर” in Carl Cappeller, A Sanskrit–English Dictionary: Based upon the St. Petersburg Lexicons, Strasbourg: Karl J. Trübner, 1891, →OCLC, page 644, column 1.
    • Arthur Anthony Macdonell (1893), “स्थूर”, in A practical Sanskrit dictionary with transliteration, accentuation, and etymological analysis throughout, London: Oxford University Press, page 366
    • Monier Williams (1899), “स्थूर”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1265, column 3.
    Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=स्थूर&oldid=89024509"