czapka

See also: Czapka, czapką, and Czapką

English

Noun

czapka (plural czapkas)

1. Alternative spelling of chapka.

Old Polish

Etymology

From Old French chape +‎ -ka. First attested in 1411.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /t͡ʃʲaːpka/
• IPA^(key): (15^th CE) /t͡ʃʲɒpka/

Noun

czapka f

1. (attested in Greater Poland, Masovia, Lesser Poland) cap; headwear

   żelazna czapka ― iron headwear

   • 1902 [1411], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎^[1], volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 410:

     Gegneszka dala mi pantliki y czapkø yaco *krziwnø

     [Jegnieszka dała mi pętliki i czapkę jako grzywnę]

   • 1920 [1413], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 2050, Płońsk:

     Yacom ya ne obeczal Ewcze za cztirzi za *thwadzescza grossy ruchi, a czapky za hosmnathcze

     [Jako ja nie obiecał Ewce za cztirzy za dwadzieścia groszy ruchy, a czapki za hośmnatcie]

   • 1861 [1422], Józef Przyborowski, editor, Vetustissimam adiectivorum linguae Polonae declinationem monumentis ineditis illustravit, Greater Poland, page 16:

     Czsso Micolay na mya zalowal, abich mu czapka wząl, te gesm ya ne *wząl

     [Czso Mikołaj na mie żałował, abych mu czapkę wziął, te jeśm ja nie wziął]

   • 1950 [1430], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 310, Warsaw:

     Jako ya Falcoui czapky... nye ss[e]cl y wosznicze nye sbil szamowtor

     [Jako ja nie Falkowi czapki... nie zsiekł i woźnice nie zbił samowtor]

   • 1920 [1435], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 996, Zakroczym:

     O ktori koszuch y o czapką Ian szalowal na Gunoltha, tego on vszitku nye ma

     [O ktory kożuch i o czapkę Jan żałował na Gunolta, tego on użytku nie ma]

   • 1920 [1436], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 2320, Zakroczym:

     Czsso na myą szalowal Wyernek o kaptur y o dwye czapcze, tho mnye dal dzecan

     [Czso na mię żałował Wiernek o kaptur i o dwie czapce, to mnie dal dziekan]

   • 1856-1870 [1451], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[2], volume II, number 3474:

     Mi treli am al. czapca examunti de nigro examunto

     [Mi treli am al. czapka examunti de nigro examunto]

   • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 8, 13:

     Syn i gego... poszwyøczyl... y wstawy na nye czyapky

     [Syn i jego poświęcił... i wstawi na nie czapki]

   • 1950 [1458], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1078, Warsaw:

     Jakom ja Pyotra nye zbyl, anym... od nyego lupv dwv czhapkv wzanl gwaltem

     [Jakom ja Piotra nie zbił, anim... od niego łupu dwu czapku wziął gwałtem]

   • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎^[3], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 406:

     Czapka

     [Czapka]

   • 1950 [1471], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3029, Warsaw:

     Jakom... ny vczinyla schkody... anym posslala dzesszyacz parszvn othbyacz na gymyenye jego, any czapka sz glowy szyną jego szbitha, any do mnye wzatha

     [Jakom... ni uczyniła szkody... anim posłała dziesięć parsun otbijać na jimienie jego, ani czapka z głowy syna jego zbita, ani do mnie wzięta]

   • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 104:

     Byskvpya czapka cidarim

     [Biskupia czapka cidarim]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 22r:

     Camsile zyelaszna czapką

     [Camsile żelazna czapką]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 83v:

     Mitra eyn haub oder eyn mutz czapką

     [Mitra eyn haub oder eyn mutz czapka]

Related terms

nouns

• czapica
• czapniczka
• czapnik

Descendants

• Polish: czapka
• Silesian: czŏpka

References

• Boryś, Wiesław (2005), “czapka”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “czapka”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “czapka”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “czapka”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• K. Nitsch, editor (1955), “czapka”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 342
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “czapka”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “czapka”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

czapka

Etymology

Inherited from Old Polish czapka. By surface analysis, Old French chape +‎ -ka.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈt͡ʂap.ka/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -apka
• Syllabification: czap‧ka
• Homophone: Czapka

Noun

czapka f (diminutive czapeczka, augmentative czapa)

1. cap (headwear)

Declension

Declension of czapka

	singular	plural
nominative	czapka	czapki
genitive	czapki	czapek
dative	czapce	czapkom
accusative	czapkę	czapki
instrumental	czapką	czapkami
locative	czapce	czapkach
vocative	czapko	czapki

Further reading

• czapka in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• czapka in Polish dictionaries at PWN