Jump to content

ikara

From Wiktionary, the free dictionary

Kikuyu

[edit]

Etymology 1

[edit]

From Proto-Bantu *ìkádà.[1]

Hinde (1904) records makarra as an equivalent of English charcoal in “Jogowini dialect” of Kikuyu, listing also Kamba makaa and Swahili makaa ya miti as its equivalent.[2]

Pronunciation

[edit]
As for Tonal Class, Benson (1964) classifies this term into Class 3 with a disyllabic stem, together with kĩhaato, mbembe, kiugo, and so on.

Noun

[edit]

ikara class 5 (plural makara)

  1. (chiefly in plural) charcoal

Etymology 2

[edit]

From Proto-Bantu *-jìkada, extensive form of *-jìka.

Verb

[edit]

ikara (infinitive gũikara)

  1. to sit[4][5]
  2. to stay, to remain[4][6]
  3. to dwell[4]
Derived terms
[edit]

(Nouns)

See also
[edit]

References

[edit]
  1. 1.0 1.1 Clements, George N. and Kevin C. Ford (1979). "Kikuyu Tone Shift and Its Synchronic Consequences", p. 187. In Linguistic Inquiry, Vol. 10, No. 2, pp. 179–210.
  2. ^ Hinde, Hildegarde (1904). Vocabularies of the Kamba and Kikuyu languages of East Africa, pp. 12–13. Cambridge: Cambridge University Press.
  3. ^ Yukawa, Yasutoshi (1981). "A Tentative Tonal Analysis of Kikuyu Nouns: A Study of Limuru Dialect." In Journal of Asian and African Studies, No. 22, 75–123.
  4. 4.0 4.1 4.2 Armstrong, Lilias E. (1940). The Phonetic and Tonal Structure of Kikuyu, p. 361. Rep. 1967. (Also in 2018 by Routledge).
  5. ^ Barlow, A. Ruffell (1960). Studies in Kikuyu Grammar and Idiom, pp. 45, 204.
  6. ^ Barlow, op. cit., p. 34.

Rwanda-Rundi

[edit]

Etymology

[edit]

From Proto-Bantu *ìkádà.

Noun

[edit]

ikára class 5 (plural amakára class 6)

  1. charcoal

Tooro

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Proto-Bantu *-jìkada.

Pronunciation

[edit]

Verb

[edit]

-ikara (infinitive okwikara)

  1. (intransitive) to stay, to remain
  2. (intransitive) to wait, to delay
  3. (transitive) to live at, to inhabit

Conjugation

[edit]
Conjugation of -ikara
infinitives
affirmative okwikara
negative okutaikara
imperatives
affirmative ikara
negative (see second-person negative subjunctive forms)
tense polarity basic forms relative forms1
present habitual affirmative
subject concord + -ikara
person noun class singular plural
first person nyikara twikara
second person oikara mwikara
third person 1/2 aikara baikara
3/4 gwikara ikara
5/6 liikara gaikara
7/8 kiikara biikara
9/10 ikara ziikara
11/10 rwikara
12/14 kaikara bwikara
13 twikara
14/6 bwikara gaikara
15/6 kwikara
16 haikara
negative
ti- + subject concord + -ikara
person noun class singular plural
first person tinyikara titwikara
second person toikara timwikara
third person 1/2 taikara tibaikara
3/4 tigwikara tiikara
5/6 tiriikara tigaikara
7/8 tikiikara tibiikara
9/10 tiikara tiziikara
11/10 tirwikara
12/14 tikaikara tibwikara
13 titwikara
14/6 tibwikara tigaikara
15/6 tikwikara
16 tihaikara
subject concord + -taikara
present continuous affirmative
ni- + subject concord + -ikara
person noun class singular plural
first person ninyikara nitwikara
second person noikara nimwikara
third person 1/2 naikara nibaikara
3/4 nigwikara niikara
5/6 niriikara nigaikara
7/8 nikiikara nibiikara
9/10 niikara niziikara
11/10 nirwikara
12/14 nikaikara nibwikara
13 nitwikara
14/6 nibwikara nigaikara
15/6 nikwikara
16 nihaikara
subject concord + -rukwikara
negative subject concord + -tarukwikara
present continuative affirmative
ni- + subject concord + -kyaikara
person noun class singular plural
first person ninkyaikara nitukyaikara
second person nookyaikara nimukyaikara
third person 1/2 naakyaikara nibakyaikara
3/4 nigukyaikara neekyaikara
5/6 nirikyaikara nigakyaikara
7/8 nikikyaikara nibikyaikara
9/10 neekyaikara nizikyaikara
11/10 nirukyaikara
12/14 nikakyaikara nibukyaikara
13 nitukyaikara
14/6 nibukyaikara nigakyaikara
15/6 nikukyaikara
16 nihakyaikara
subject concord + -rukukyaikara
negative
ti- + subject concord + -kyaikara
person noun class singular plural
first person tinkyaikara titukyaikara
second person tokyaikara timukyaikara
third person 1/2 takyaikara tibakyaikara
3/4 tigukyaikara tekyaikara
5/6 tirikyaikara tigakyaikara
7/8 tikikyaikara tibikyaikara
9/10 tekyaikara tizikyaikara
11/10 tirukyaikara
12/14 tikakyaikara tibukyaikara
13 titukyaikara
14/6 tibukyaikara tigakyaikara
15/6 tikukyaikara
16 tihakyaikara
subject concord + -takyaikara
virtual present affirmative
subject concord + -aikara
person noun class singular plural
first person naikara twaikara
second person waikara mwaikara
third person 1/2 yaikara baikara
3/4 gwaikara yaikara
5/6 lyaikara gaikara
7/8 kyaikara byaikara
9/10 yaikara zaikara
11/10 rwaikara
12/14 kaikara bwaikara
13 twaikara
14/6 bwaikara gaikara
15/6 kwaikara
16 haikara
negative
ti- + subject concord + aikara
person noun class singular plural
first person tinaikara titwaikara
second person tiwaikara timwaikara
third person 1/2 tiyaikara tibaikara
3/4 tigwaikara tiyaikara
5/6 tiryaikara tigaikara
7/8 tikyaikara tibyaikara
9/10 tiyaikara tizaikara
11/10 tirwaikara
12/14 tikaikara tibwaikara
13 titwaikara
14/6 tibwaikara tigaikara
15/6 tikwaikara
16 tihaikara
subject concord + -taikara
present perfect affirmative
subject concord + -ikaire
person noun class singular plural
first person nyikaire twikaire
second person oikaire mwikaire
third person 1/2 aikaire baikaire
3/4 gwikaire ikaire
5/6 liikaire gaikaire
7/8 kiikaire biikaire
9/10 ikaire ziikaire
11/10 rwikaire
12/14 kaikaire bwikaire
13 twikaire
14/6 bwikaire gaikaire
15/6 kwikaire
16 haikaire
negative
ti- + subject concord + -ikaire
person noun class singular plural
first person tinyikaire titwikaire
second person toikaire timwikaire
third person 1/2 taikaire tibaikaire
3/4 tigwikaire tiikaire
5/6 tiriikaire tigaikaire
7/8 tikiikaire tibiikaire
9/10 tiikaire tiziikaire
11/10 tirwikaire
12/14 tikaikaire tibwikaire
13 titwikaire
14/6 tibwikaire tigaikaire
15/6 tikwikaire
16 tihaikaire
subject concord + -taikaire
near perfective affirmative
subject concord + -akaikara
person noun class singular plural
first person nakaikara twakaikara
second person wakaikara mwakaikara
third person 1/2 yakaikara baakaikara
3/4 gwakaikara yakaikara
5/6 lyakaikara gaakaikara
7/8 kyakaikara byakaikara
9/10 yakaikara zaakaikara
11/10 rwakaikara
12/14 kaakaikara bwakaikara
13 twakaikara
14/6 bwakaikara gaakaikara
15/6 kwakaikara
16 haakaikara
negative subject concord + -takaikaire
near past affirmative
subject concord + -ikairege
person noun class singular plural
first person nyikairege twikairege
second person oikairege mwikairege
third person 1/2 aikairege baikairege
3/4 gwikairege ikairege
5/6 liikairege gaikairege
7/8 kiikairege biikairege
9/10 ikairege ziikairege
11/10 rwikairege
12/14 kaikairege bwikairege
13 twikairege
14/6 bwikairege gaikairege
15/6 kwikairege
16 haikairege
negative subject concord + -taikairege
remote past affirmative
subject concord + -kaikara
person noun class singular plural
first person nkaikara tukaikara
second person okaikara mukaikara
third person 1/2 akaikara bakaikara
3/4 gukaikara ekaikara
5/6 likaikara gakaikara
7/8 kikaikara bikaikara
9/10 ekaikara zikaikara
11/10 rukaikara
12/14 kakaikara bukaikara
13 tukaikara
14/6 bukaikara gakaikara
15/6 kukaikara
16 hakaikara
subject concord + -aikaire
negative
subject concord + -taikale
person noun class singular plural
first person ntaikale tutaikale
second person otaikale mutaikale
third person 1/2 ataikale bataikale
3/4 gutaikale etaikale
5/6 litaikale gataikale
7/8 kitaikale bitaikale
9/10 etaikale ziitaikale
11/10 rutaikale
12/14 kataikale butaikale
13 tutaikale
14/6 butaikale gataikale
15/6 kutaikale
16 hataikale
subject concord + -taraikaire
experiential perfective affirmative
subject concord + -raikaire
person noun class singular plural
first person ndaikaire turaikaire
second person oraikaire muraikaire
third person 1/2 araikaire baraikaire
3/4 guraikaire eraikaire
5/6 liraikaire garaikaire
7/8 kiraikaire biraikaire
9/10 eraikaire ziraikaire
11/10 ruraikaire
12/14 karaikaire buraikaire
13 turaikaire
14/6 buraikaire garaikaire
15/6 kuraikaire
16 haraikaire
negative subject concord + -takaikaraga
cessative perfective affirmative
subject concord + -aikaire
person noun class singular plural
first person naikaire twaikaire
second person waikaire mwaikaire
third person 1/2 yaikaire baikaire
3/4 gwaikaire yaikaire
5/6 lyaikaire gaikaire
7/8 kyaikaire byaikaire
9/10 yaikaire zaikaire
11/10 rwaikaire
12/14 kaikaire bwaikaire
13 twaikaire
14/6 bwaikaire gaikaire
15/6 kwaikaire
16 haikaire
past habitual affirmative
subject concord + -aikaraga
person noun class singular plural
first person naikaraga twaikaraga
second person waikaraga mwaikaraga
third person 1/2 yaikaraga baikaraga
3/4 gwaikaraga yaikaraga
5/6 lyaikaraga gaikaraga
7/8 kyaikaraga byaikaraga
9/10 yaikaraga zaikaraga
11/10 rwaikaraga
12/14 kaikaraga bwaikaraga
13 twaikaraga
14/6 bwaikaraga gaikaraga
15/6 kwaikaraga
16 haikaraga
negative
ti- + subject concord + aikaraga
person noun class singular plural
first person tinaikaraga titwaikaraga
second person tiwaikaraga timwaikaraga
third person 1/2 tiyaikaraga tibaikaraga
3/4 tigwaikaraga tiyaikaraga
5/6 tiryaikaraga tigaikaraga
7/8 tikyaikaraga tibyaikaraga
9/10 tiyaikaraga tizaikaraga
11/10 tirwaikaraga
12/14 tikaikaraga tibwaikaraga
13 titwaikaraga
14/6 tibwaikaraga tigaikaraga
15/6 tikwaikaraga
16 tihaikaraga
subject concord + -taikaraga
near future affirmative
subject concord + -raikara
person noun class singular plural
first person ndaikara turaikara
second person oraikara muraikara
third person 1/2 araikara baraikara
3/4 guraikara eraikara
5/6 liraikara garaikara
7/8 kiraikara biraikara
9/10 eraikara ziraikara
11/10 ruraikara
12/14 karaikara buraikara
13 turaikara
14/6 buraikara garaikara
15/6 kuraikara
16 haraikara
negative
ti- + subject concord + -aikale
person noun class singular plural
first person tinaikale titwaikale
second person tiwaikale timwaikale
third person 1/2 tiyaikale tibaikale
3/4 tigwaikale tiyaikale
5/6 tiryaikale tigaikale
7/8 tikyaikale tibyaikale
9/10 tiyaikale tizaikale
11/10 tirwaikale
12/14 tikaikale tibwaikale
13 titwaikale
14/6 tibwaikale tigaikale
15/6 tikwaikale
16 tihaikale
subject concord + -taikale
remote future affirmative
subject concord + -liikara
person noun class singular plural
first person ndiikara tuliikara
second person oliikara muliikara
third person 1/2 aliikara baliikara
3/4 guliikara eriikara
5/6 liriikara galiikara
7/8 kiriikara biriikara
9/10 eriikara ziriikara
11/10 ruliikara
12/14 kaliikara buliikara
13 tuliikara
14/6 buliikara galiikara
15/6 kuliikara
16 haliikara
negative
ti- + subject concord + -liikara
person noun class singular plural
first person tindiikara tituliikara
second person toliikara timuliikara
third person 1/2 taliikara tibaliikara
3/4 tiguliikara teriikara
5/6 tiririikara tigaliikara
7/8 tikiriikara tibiriikara
9/10 teriikara tiziriikara
11/10 tiruliikara
12/14 tikaliikara tibuliikara
13 tituliikara
14/6 tibuliikara tigaliikara
15/6 tikuliikara
16 tihaliikara
subject concord + -taliikara
future habitual affirmative
subject concord + -raikaraga
person noun class singular plural
first person ndaikaraga turaikaraga
second person oraikaraga muraikaraga
third person 1/2 araikaraga baraikaraga
3/4 guraikaraga eraikaraga
5/6 liraikaraga garaikaraga
7/8 kiraikaraga biraikaraga
9/10 eraikaraga ziraikaraga
11/10 ruraikaraga
12/14 karaikaraga buraikaraga
13 turaikaraga
14/6 buraikaraga garaikaraga
15/6 kuraikaraga
16 haraikaraga
negative
ti- + subject concord + -aikalege
person noun class singular plural
first person tinaikalege titwaikalege
second person tiwaikalege timwaikalege
third person 1/2 tiyaikalege tibaikalege
3/4 tigwaikalege tiyaikalege
5/6 tiryaikalege tigaikalege
7/8 tikyaikalege tibyaikalege
9/10 tiyaikalege tizaikalege
11/10 tirwaikalege
12/14 tikaikalege tibwaikalege
13 titwaikalege
14/6 tibwaikalege tigaikalege
15/6 tikwaikalege
16 tihaikalege
subject concord + -taikalege
subjunctive affirmative
subject concord + ikale
person noun class singular plural
first person nyikale twikale
second person oikale mwikale
third person 1/2 aikale baikale
3/4 gwikale ikale
5/6 liikale gaikale
7/8 kiikale biikale
9/10 ikale ziikale
11/10 rwikale
12/14 kaikale bwikale
13 twikale
14/6 bwikale gaikale
15/6 kwikale
16 haikale
negative
subject concord + -taikara
person noun class singular plural
first person ntaikara tutaikara
second person otaikara mutaikara
third person 1/2 ataikara bataikara
3/4 gutaikara etaikara
5/6 litaikara gataikara
7/8 kitaikara bitaikara
9/10 etaikara zitaikara
11/10 rutaikara
12/14 kataikara butaikara
13 tutaikara
14/6 butaikara gataikara
15/6 kutaikara
16 hataikara
subjunctive habitual affirmative
subject concord + ikalege
person noun class singular plural
first person nyikalege twikalege
second person oikalege mwikalege
third person 1/2 aikalege baikalege
3/4 gwikalege ikalege
5/6 liikalege gaikalege
7/8 kiikalege biikalege
9/10 ikalege ziikalege
11/10 rwikalege
12/14 kaikalege bwikalege
13 twikalege
14/6 bwikalege gaikalege
15/6 kwikalege
16 haikalege
hypothetical affirmative
subject concord + -aakwikara
person noun class singular plural
first person naakwikara twakwikara
second person waakwikara mwakwikara
third person 1/2 yaakwikara baakwikara
3/4 gwakwikara yaakwikara
5/6 lyakwikara gaakwikara
7/8 kyakwikara byakwikara
9/10 yaakwikara zaakwikara
11/10 rwakwikara
12/14 kaakwikara bwakwikara
13 twakwikara
14/6 bwakwikara gaakwikara
15/6 kwakwikara
16 haakwikara
negative
ti- + subject concord + -aakwikara
person noun class singular plural
first person tinaakwikara titwakwikara
second person tiwaakwikara timwakwikara
third person 1/2 tiyaakwikara tibaakwikara
3/4 tigwakwikara tiyaakwikara
5/6 tiryakwikara tigaakwikara
7/8 tikyakwikara tibyakwikara
9/10 tiyaakwikara tizaakwikara
11/10 tirwakwikara
12/14 tikaakwikara tibwakwikara
13 titwakwikara
14/6 tibwakwikara tigaakwikara
15/6 tikwakwikara
16 tihaakwikara
subject concord + -taakwikara
conditional affirmative
subject concord + -aakwikaire
person noun class singular plural
first person naakwikaire twakwikaire
second person waakwikaire mwakwikaire
third person 1/2 yaakwikaire baakwikaire
3/4 gwakwikaire yaakwikaire
5/6 lyakwikaire gaakwikaire
7/8 kyakwikaire byakwikaire
9/10 yaakwikaire zaakwikaire
11/10 rwakwikaire
12/14 kaakwikaire bwakwikaire
13 twakwikaire
14/6 bwakwikaire gaakwikaire
15/6 kwakwikaire
16 haakwikaire
negative subject concord + -taakwikaire
object concords
person noun class singular plural
first person -nyikara -twikara
second person -kwikara -baikara
third person 1/2 -mwikara
3/4 -gwikara -giikara
5/6 -liikara -gaikara
7/8 -kiikara -biikara
9/10 -giikara -ziikara
11/10 -rwikara
12/14 -kaikara -bwikara
13 -twikara
14/6 -bwikara -gaikara
15/6 -kwikara
16 -haikara

1 The forms in this column are reduced relative forms; full relative forms require an augment before the subject concord.


Derived terms

[edit]
  • Verbal derivations:

References

[edit]
  • Kaji, Shigeki (2007), A Rutooro Vocabulary[1], Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA), →ISBN, pages 228, 312
  • Rubongoya, L. T. (2013), Katondogorozi y'Orunyoro-Rutooro n'Orungereza [Runyoro–Rutooro-English and English-Runyoro–Rutooro dictionary]‎[2], Kampala: Modrug Publishers, →ISBN, page 136
  • Entry 3441 at Bantu Lexical Reconstructions 3

Yoruba

[edit]
Ìkàrà

Alternative forms

[edit]

Pronunciation

[edit]

Noun

[edit]

ìkàrà

  1. (Ekiti, Ijesha) akara

Derived terms

[edit]