potrzebny
Old Polish
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]From potrzeba + -ny. First attested in 1406. Compare Old Czech potřěbný.
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]potrzebny (derived adverb potrzebnie)
- needed, necessary
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[1], page 514:
- Czo vym kv yego yączyv potrzebnego, vschythko vam povyem
- [Co wim ku jego jęciu potrzebnego, wszytko wam powiem]
- 1901 [End of the 15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 320:
- Nye potrzebyen czy yvsz szadni lyekarz na vszdrowyenye twego szina, a przetho nye praczvy szyą, yvszczy szdrow
- [Nie potrzebien ci już żadny lekarz na uzdrowienie twego syna, a przeto nie pracuj się, jużci zdrow]
- (attested in Pomerania, Greater Poland) convenient, suitable
- 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[2], [3], [4], volume XXIV, Grochów, West Pomeranian Voivodeship, Kcynia, page 64:
- Oportunitatem, potrzebnego czasu, nunquam invenit, qui malefacit
- [Oportunitatem, potrzebnego czasu, nunquam invenit, qui malefacit]
- in need, poor (suffering from a lack of something)
- 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[5], 23, 20:
- Bratv twemv przes lify, czosz gest potrzebyen (id, quo indiget), poziczisz
- [Bratu twemu przez lify, coż jest potrzebien (id, quo indiget), pożyczysz]
- (attested in Lesser Poland, Greater Poland) The meaning of this term is uncertain.
Derived terms
[edit]Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005) “potrzeba”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017) “potrzeba”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “potrzebny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “potrzebny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish potrzebny. By surface analysis, potrzeba + -ny. Compare Czech potřebný, Kashubian pòtrzébny, Slovincian pôtrzébny, and Russian потре́бный (potrébnyj).
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /pɔˈtʂɛb.nɨ/
- (Middle Polish) IPA(key): /pɔˈtʂɛb.nɨ/, /pɔˈtr̝ɛb.nɨ/
Audio: (file) - Rhymes: -ɛbnɨ
- Syllabification: po‧trzeb‧ny
Adjective
[edit]potrzebny (comparative bardziej potrzebny, superlative najbardziej potrzebny, derived adverb potrzebnie)
- needed, necessary
- Synonym: konieczny
- Antonyms: niepotrzebny, potrzebny jak dziura w moście
- (obsolete, sometimes nominalized) in need
Declension
[edit]singular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
nominative | potrzebny | potrzebna | potrzebne | potrzebni | potrzebne | |
genitive | potrzebnego | potrzebnej | potrzebnego | potrzebnych | ||
dative | potrzebnemu | potrzebnej | potrzebnemu | potrzebnym | ||
accusative | potrzebnego | potrzebny | potrzebną | potrzebne | potrzebnych | potrzebne |
instrumental | potrzebnym | potrzebną | potrzebnym | potrzebnymi | ||
locative | potrzebnym | potrzebnej | potrzebnym | potrzebnych |
Derived terms
[edit]Trivia
[edit]According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), potrzebny is one of the most used words in Polish, appearing 24 times in scientific texts, 10 times in news, 26 times in essays, 22 times in fiction, and 32 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 114 times, making it the 537th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
[edit]Further reading
[edit]- potrzebny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- potrzebny in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “potrzebny”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “POTRZEBNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 23.01.2020
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “potrzebny”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “potrzebny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “potrzebny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 818
Silesian
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish potrzebny. By surface analysis, potrzeba + -ny.
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]potrzebny (comparative bardzij potrzebny, superlative nojbardzij potrzebny, derived adverb potrzebnie)
Declension
[edit]singular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine | neuter | feminine | virile | nonvirile | ||
nominative | potrzebny | potrzebne | potrzebnŏ | potrzebni | potrzebne | |
genitive | potrzebnego | potrzebnyj | potrzebnych | |||
dative | potrzebnymu | potrzebnyj | potrzebnym | |||
accusative | animate | potrzebnego | potrzebne | potrzebnõ | potrzebnych | potrzebne |
inanimate | potrzebny | |||||
instrumental | potrzebnym | potrzebnōm | potrzebnymi | |||
locative | potrzebnym | potrzebnyj | potrzebnych | |||
vocative | potrzebny | potrzebne | potrzebnŏ | potrzebni | potrzebne |
Further reading
[edit]- potrzebny in silling.org
- Old Polish terms suffixed with -ny
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish adjectives
- Old Polish terms with quotations
- Pomerania Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms suffixed with -ny
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛbnɨ
- Rhymes:Polish/ɛbnɨ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- Polish terms with obsolete senses
- Polish nominalized adjectives
- Polish hard adjectives
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms suffixed with -ny
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɛbnɪ
- Rhymes:Silesian/ɛbnɪ/3 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian adjectives