йыр

Bashkir

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *yïr (“song”).

Cognate with Tatar җыр (cır), Kazakh жыр (jyr), Karachay-Balkar джыр (cır), Kumyk йыр (yır), etc.

Pronunciation

• IPA^(key): [jɯ̞r]

• Audio:

  (file)

• Hyphenation: йыр (one syllable)

Noun

йыр • (yır)

1. song

   Мөхәббәт тураһында йыр.

   Möxəbbət turahında yır.

   A song about love.

   • (Can we date this quote?), Мостай Кәрим [Mostay Kərim, Mustai Karim], (Please provide the book title or journal name):

     Йыр өҙөлдө; миңә ҡағылып китте Ғазраилдың ҡара ҡанат осо.

     Yır öźöldö; miñə qağılıp kitte Ğazraildıñ qara qanat oso.

     The song cut off; the tip of Azrael's black wing touched me (in passing).

Declension

Declension of йыр

	singular	plural
absolute	йыр (yır)	йырҙар (yırźar)
definite genitive	йырҙың (yırźıñ)	йырҙарҙың (yırźarźıñ)
dative	йырға (yırğa)	йырҙарға (yırźarğa)
definite accusative	йырҙы (yırźı)	йырҙарҙы (yırźarźı)
locative	йырҙа (yırźa)	йырҙарҙа (yırźarźa)
ablative	йырҙан (yırźan)	йырҙарҙан (yırźarźan)

Derived terms

• йырсы (yırsı)

Kumyk

Etymology

From Proto-Turkic *yïr (“song”).

Noun

йыр • (yır)

1. song

Declension

Declension of йыр (yır)

	singular	plural
nominative	йыр (yır)	йырлар (yırlar)
accusative	йырны (yırnı)	йырланы (yırlanı)
dative	йыргъа (yırğa)	йырлагъа (yırlağa)
locative	йырда (yırda)	йырларда (yırlarda)
ablative	йырдан (yırdan)	йырлардан (yırlardan)
genitive	йырны (yırnı)	йырланы (yırlanı)

Possessive forms of йыр (yır)

1st person singular
	singular	plural
nominative	йырым (yırım)	йырларым (yırlarım)
accusative	йырымны (yırımnı)	йырларымны (yırlarımnı)
dative	йырымгъа (yırımğa)	йырларыма (yırlarıma)
locative	йырымда (yırımda)	йырларымда (yırlarımda)
ablative	йырымдан (yırımdan)	йырларымдан (yırlarımdan)
genitive	йырымны (yırımnı)	йырларымны (yırlarımnı)
1st person plural
	singular	plural
nominative	йырыбыз (yırıbız)	йырларыбыз (yırlarıbız)
accusative	йырыбызны (yırıbıznı)	йырларыбызны (yırlarıbıznı)
dative	йырыбызгъа (yırıbızğa)	йырларыбызгъа (yırlarıbızğa)
locative	йырыбызда (yırıbızda)	йырларыбызда (yırlarıbızda)
ablative	йырыбыздан (yırıbızdan)	йырларыбыздан (yırlarıbızdan)
genitive	йырыбызны (yırıbıznı)	йырларыбызны (yırlarıbıznı)
2nd person singular
	singular	plural
nominative	йырынгъ (yırınğ)	йырларынгъ (yırlarınğ)
accusative	йырынгъны (yırınğnı)	йырларынгъны (yırlarınğnı)
dative	йырынгъа (yırınğa)	йырларынгъа (yırlarınğa)
locative	йырынгъда (yırınğda)	йырларынгъда (yırlarınğda)
ablative	йырынгъдан (yırınğdan)	йырларынгъдан (yırlarınğdan)
genitive	йырынгъны (yırınğnı)	йырларынгъны (yırlarınğnı)
2nd person plural
	singular	plural
nominative	йырыгъыз (yırığız)	йырларыгъыз (yırlarığız)
accusative	йырыгъызны (yırığıznı)	йырларыгъызны (yırlarığıznı)
dative	йырыгъызгъа (yırığızğa)	йырларыгъызгъа (yırlarığızğa)
locative	йырыгъызда (yırığızda)	йырларыгъызда (yırlarığızda)
ablative	йырыгъыздан (yırığızdan)	йырларыбыздан (yırlarıbızdan)
genitive	йырыгъызны (yırığıznı)	йырларыгъызны (yırlarığıznı)
3rd person
	singular	plural
nominative	йыры (yırı)	йырлары (yırları)
accusative	йырын (yırın)	йырларын (yırların)
dative	йырына (yırına)	йырларына (yırlarına)
locative	йырында (yırında)	йырларында (yırlarında)
ablative	йырындан (yırından)	йырларындан (yırlarından)
genitive	йырыны (yırını)	йырларыны (yırlarını)

Further reading

• Бамматов Б.Г., editor (2013), “йыр”, in Кумыкско-русский словарь [Kumyk–Russian dictionary], Makhachkala: ИЯЛИ ДНЦ РАН

Nogai

Etymology

From Proto-Turkic *yïr (“song”).

Noun

йыр • (yır)

1. song

Udmurt

Picture dictionary

йыр

йырлы

вим

син

ныр

ым

ангес

анлы

пель

пельдӥнь

чырты

Click on labels in the image.

Alternative forms

• йөр (jår) — Beserman

Etymology

From Proto-Permic *jur, possibly from Proto-Finno-Permic *jowre. Possibly related to Finnish juuri (“root”).

Permic cognates include Komi-Zyrian юр (jur) and Komi-Permyak юр (jur).

Pronunciation

• IPA^(key): [ˈjɯ̈r]
• Rhymes: -ɯ̈r
• Hyphenation: йыр

Noun

йыр • (jyr)

1. (anatomy) head, mind, brain
2. (botany) bulb, clove (e.g. of garlic)
3. (botany, colloquial) head of cabbage
4. (botany) ear (fruiting body of a grain plant)
5. head (of a nail)
6. (figurative) leader, head, chieftain

Declension

Declension of йыр (soft declension)

	singular	plural
nominative	йыр jyr	йыръёс jyrjos
accusative	йырез jyrez	йыръёсыз jyrjosyz
genitive	йырлэн jyrlen	йыръёслэн jyrjoslen
dative	йырлы jyrly	йыръёслы jyrjosly
ablative	йырлэсь jyrleś	йыръёслэсь jyrjosleś
instrumental	йырен jyren	йыръёсын jyrjosyn
abessive	йыртэк jyrtek	йыръёстэк jyrjostek
adverbial	йыръя jyrja	йыръёсъя jyrjosja
inessive	йырын jyryn	йыръёсын jyrjosyn
illative	йыре jyre	йыръёсы jyrjosy
elative	йырысь jyryś	йыръёсысь jyrjosyś
egressive	йырысьен jyryśjen	йыръёсысьен jyrjosyśjen
terminative	йырозь jyroź	йыръёсозь jyrjosoź
prolative	йыретӥ jyreti	йыръёсытӥ jyrjosyti
allative	йырлань jyrlań	йыръёслань jyrjoslań

Possessive forms of йыр

1st person singular possessive forms singular plural nominative йыре jyre йыръёсы jyrjosy accusative йырме jyrme йыръёсме jyrjosme genitive йырелэн jyrelen йыръёсылэн jyrjosylen dative йырелы jyrely йыръёсылы jyrjosyly ablative йырелэсь jyreleś йыръёсылэсь jyrjosyleś instrumental йыреным jyrenym йыръёсыным jyrjosynym 2nd person singular possessive forms singular plural nominative йыред jyred йыръёсыд jyrjosyd accusative йырдэ jyrde йыръёстэ jyrjoste genitive йыредлэн jyredlen йыръёсыдлэн jyrjosydlen dative йыредлы jyredly йыръёсыдлы jyrjosydly ablative йыредлэсь jyredleś йыръёсыдлэсь jyrjosydleś instrumental йыреныд jyrenyd йыръёсыныд jyrjosynyd 3rd person singular possessive forms singular plural nominative йырез jyrez йыръёсыз jyrjosyz accusative йырзэ jyrze йыръёссэ jyrjosse genitive йырезлэн jyrezlen йыръёсызлэн jyrjosyzlen dative йырезлы jyrezly йыръёсызлы jyrjosyzly ablative йырезлэсь jyrezleś йыръёсызлэсь jyrjosyzleś instrumental йыреныз jyrenyz йыръёсыныз jyrjosynyz 1st person plural possessive forms singular plural nominative йырмы jyrmy йыръёсмы jyrjosmy accusative йырмэс jyrmes йыръёсмес jyrjosmes genitive йырмылэн jyrmylen йыръёсмылэн jyrjosmylen dative йырмылы jyrmyly йыръёсмылы jyrjosmyly ablative йырмылэсь jyrmyleś йыръёсмылэсь jyrjosmyleś instrumental йыренымы jyrenymy йыръёсынымы jyrjosynymy 2nd person plural possessive forms singular plural nominative йырды jyrdy йыръёсты jyrjosty accusative йырдэс jyrdes йыръёстэс jyrjostes genitive йырдылэн jyrdylen йыръёстылэн jyrjostylen dative йырдылы jyrdyly йыръёстылы jyrjostyly ablative йырдылэсь jyrdyleś йыръёстылэсь jyrjostyleś instrumental йыреныды jyrenydy йыръёсыныды jyrjosynydy 3rd person plural possessive forms singular plural nominative йырзы jyrzy йыръёссы jyrjossy accusative йырзэс jyrzes йыръёссэс jyrjosses genitive йырзылэн jyrzylen йыръёссылэн jyrjossylen dative йырзылы jyrzyly йыръёссылы jyrjossyly ablative йырзылэсь jyrzyleś йыръёссылэсь jyrjossyleś instrumental йыренызы jyrenyzy йыръёсынызы jyrjosynyzy

Derived terms

adjectives

• йыртэм (jyrtem)

nouns

• йыразь (jyraź)
• йырбер (jyrber)
• йырвизь (jyrviź)
• йырвим (jyrvim)
• йырвыжы (jyrvyžy)
• йырет (jyret)
• йырзуркан (jyrzurkan)
• йырйыл (jyrjyl)
• йыркотыр (jyrkotyr)
• йырку (jyrku)
• йырлы (jyrly)
• йырмульы (jyrmuľy)
• йырмурт (jyrmurt)
• йырнебыт (jyrńebyt)
• йырпинь (jyrpiń)
• йырпыдэс (jyrpydes)
• йырси (jyrśi)
• йыртурын (jyrturyn)
• йырэгес (jyreges)

verbs

• йырвылтыны (jyrvyltyny)
• йырйыны (jyrjyny)
• йыръяны (jyrjany)

References

• L. E. Kirillova, L. L. Karpova, editors (2008), “йыр”, in Удмурт-ӟуч кыллюкам [Udmurt-Russian dictionary], Izhevsk: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, →ISBN, page 265
• T. V. Voronova, T. A. Poyarkova, editor (2012), Удмурт-ӟуч, ӟуч-удмурт кыллюкам [Udmurt-Russian, Russian-Udmurt dictionary] (overall work in Russian), Izhevsk: Книжное издательство «Удмуртия», →ISBN, page 30
• R. S. Nasibullin; V. G. Semenov (2013), “голова”, in Системно-Тематический Русско-Удмуртский Словарь [Systematic-Thematic Russian-Udmurt Dictionary], Izhevsk: Ассоциация «Научная книга», page 39
• Yrjö Wichmann; Toivo Emil Uotila (1987), Mikko Korhonen, editor, Wotjakischer Wortschatz [Votyak Vocabulary] (Lexica Societatis Fenno-Ugricae; Volume 21) (overall work in German), Helsinki: Suomalais-ugrilainen Seura, →ISBN, →ISSN, page 79