ձի

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Armenian[edit]

Mangalarga Marchador.jpg

Etymology[edit]

From Old Armenian ձի (ji).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

ձի (ji)

  1. horse
  2. (chess) knight

Declension[edit]

Synonyms[edit]


Old Armenian[edit]

Alternative forms[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *ǵʰéyos, from *ǵʰey- (to drive, impel, stimulate; to throw). Cognate with Sanskrit हय (háya, horse). According to Martirosyan, Old Armenian ձի (ji) and Sanskrit हय (háya) represent a poetic word, belonging to the “language of gods”, as opposed to the usual unmarked Proto-Indo-European *h₁éḱwos (horse), whence Sanskrit अश्व (aśva) and Old Armenian էշ (ēš).

Noun[edit]

ձի (ji

  1. horse
    մատակախազ, որձի ձիmatakaxaz, orji ji ― stallion, stone-horse
    մալեալ, որձատ ձիmaleal, orjat ji ― a gelding
    մատակ ձիmatak ji ― mare
    ռազմամուղ ձիṙazmamuł ji ― warhorse, charger
    որսոյ ձիorsoy ji ― hunter
    ասպարիզական ձիasparizakan ji ― racehorse
    լծաբարձ, կառաձիգ ձիlcabarj, kaṙajig ji ― draught-horse, carriage or coach-horse
    ազատ ձիazat ji ― blood-horse
    հեծելութեան ձիhecelutʿean ji ― riding-horse, saddle-horse
    պալարակապ ձիpalarakap ji ― prancer
    բեռնաբարձ ձիbeṙnabarj ji ― led, pack-horse
    սայլաձիգ ձիsaylajig ji ― cart-horse
    ձի հեծանելի կամ կառացji hecaneli kam kaṙacʿ ― a horse fit to ride or drive
    ձի մեքենականji mekʿenakan ― horsepower
    մատաղ ձի, ձի փոքրիկ (բռչոյ)matał ji, ji pʿokʿrik (bṙčʿoy) ― nag, pony
    քուռակ ձիոյkʿuṙak jioy ― colt, foal, filly
    ահիպարանոց ձիahiparanocʿ ji ― fiery or superb horse
    աշխոյժ ձիašxoyž ji ― highmettled horse
    խրոխտ ձիxroxt ji ― prancing or frisky horse
    եռանդուն ձիeṙandun ji ― spirited horse
    աներկիւղ ձիanerkiwł ji ― bold horse
    ուժեղ ձիužeł ji ― mettlesome horse
    հլու ձիhlu ji ― tractable horse
    հնազանդ ձիhnazand ji ― well-bitted or -broken horse
    փափկերախ ձիpʿapʿkerax ji ― easy upon the hand horse
    խստերախ ձիxsterax ji ― hard-mouthed horse
    ախտաւոր ձիaxtawor ji ― vicious horse
    անհլու ձիanhlu ji ― untractable horse
    կատաղի/խենդ ձիkatałi/xend ji ― furious or moon-eyed horse
    կիցընկէց ձիkicʿənkēcʿ ji ― restive or kickerhorse
    խրչան ձիxrčʿan ji ― skittish horse
    անպիտան ձիanpitan ji ― jade
    դեղձան ձիdełjan ji ― skittish horse
    խրչան ձիxrčʿan ji ― yellow-dun horse
    գորշ/մողոշիկ ձիgorš/mołošik ji ― greyhorse
    պիսակ ձիpisak ji ― dappled horse
    ճանճկէն/ճանճաճերմակ ձիčančkēn/čančačermak ji ― flea-bitten horse
    ճարտուկ ձիčartuk ji ― piebald horse
    աշխէտ ձիašxēt ji ― chestnut or sorrel horse
    ճարտուկ-ճանճկէն ձիčartuk-čančkēn ji ― roan horse
    շիկակարմիր/շառատ ձիšikakarmir/šaṙat ji ― light-bay horse
    միս ձիոյmis jioy ― horse-flesh
    գաւակ ձիոյgawak jioy ― rump, croup, hind-quarter
    բաշ ձիոյbaš jioy ― horsehair
    խար, կեր ձիոյxar, ker jioy ― forage, provender, horse-meat
    ջրարբ ձիոցǰrarb jiocʿ ― horse-pond
    աղբ ձիոյałb jioy ― horse-dung
    պայտ ձիոյpayt jioy ― horse-shoe
    քերոց ձիոցkʿerocʿ jiocʿ ― curry-comb
    ողնուլար ձիոյołnular jioy ― crupper
    տապճակ ձիոյtapčak jioy ― horse-blanket or -cloth
    վարաւանդ, կազմածք ձիոյvarawand, kazmackʿ jioy ― horse-trappings
    ընթացք ձիոյəntʿacʿkʿ jioy ― the paces of a horse
    ճախր ձիոյčaxr jioy ― caracol, wheeling about
    զբօսանք ձիոյzbōsankʿ jioy ― a ride (on horseback)
    դարմանել զձիdarmanel zji ― to groom, to curry, to comb a
    պայտել զձիpaytel zji ― to shoe a horse
    վարժել զձիvaržel zji ― to break in a horse
    սանձել զձիsanjel zji ― to master a horse
    ի ձի ելանել, վերելակել, աշտանակել, ձի ի ներքո տանել, առնուլi ji elanel, verelakel, aštanakel, ji i nerkʿo tanel, aṙnul ― to ride, to get or mount on horseback, to take horse
    երթալ ի ձիertʿal i ji ― to ride, to go on horseback
    զգնալ, զբօսնուլ ձիովzgnal, zbōsnul jiov ― to take a ride, to go on a party of ride, to go out for a ride
    ճախր առնուլ ձիոյčaxr aṙnul jioy ― to caracole, to move in caracols, to wheel about
    արձակերասան զձին առնելarjakerasan zjin aṙnel ― to give a horse the bridle, to gallop, to run full speed
    խոպալ եւ ընդվզել ձիոյxopal ew əndvzel jioy ― to prance, to rear
    կատաղել ձիոյkatałel jioy ― to run away, to take the bit between the teeth
    իջանել, թափել զինքն ի ձիոյiǰanel, tʿapʿel zinkʿn i jioy ― to dismount, to alight, to to get down
    շրջածել երախաձգութեամբ զձիšrǰacel eraxajgutʿeamb zji ― to lead a horse hither and thither, to and fro
    լծեալ ի չորից ձիոցlceal i čʿoricʿ jiocʿ ― drawn by four horses
    ձին զուլամբ չոգաւ, թալալեցաւ/նստաւ ընդ նովաւjin zulamb čʿogaw, tʿalalecʿaw/nstaw ənd novaw ― his horse fell under him, fell heels upwards
    խխնջէ, վրնջէ ձինxxnǰē, vrnǰē jin ― the horse neighs
    որ ձրի էառ զձին՝ ոչ սպասէ սանձինor jri ēaṙ zjin, očʿ spasē sanjin ― you must not look a gift horse in the teeth

Declension[edit]

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

  • Armenian: ձի (ji)

References[edit]

  • ձի in Mathias Bedrossian (1879), New Dictionary Armenian–English, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • ձի in Gabriēl Awetikʿean, Xačʿatur Siwrmēlean, Mkrtičʿ Awgerean (1836–37), Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language], in 2 vols, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • ձի in Hračʿeay Ačaṙean (1971–79), Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words], in 4 vols (second edition), Yerevan: Yerevan State University
  • Hrach Martirosyan (2010), Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon, Leiden, Boston: Brill Academic Publishers, ISBN 9789004173378, page 433