պտուղ
Armenian
Etymology
From (deprecated template usage) [etyl] Old Armenian պտուղ (ptuł).
Pronunciation
- (Eastern Armenian) IPA(key): /pəˈtuʁ/, [pətúʁ]
- (Western Armenian) IPA(key): /bəˈduʁ/, [bədúʁ]
Audio (Eastern Armenian): (file)
Noun
պտուղ • (ptuġ)
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
singular | plural | |||
---|---|---|---|---|
nominative | պտուղ (ptuġ) | պտուղներ (ptuġner) | ||
dative | պտղի (ptġi) | պտուղների (ptuġneri) | ||
ablative | պտղից (ptġicʻ) | պտուղներից (ptuġnericʻ) | ||
instrumental | պտղով (ptġov) | պտուղներով (ptuġnerov) | ||
locative | պտղում (ptġum) | պտուղներում (ptuġnerum) | ||
definite forms | ||||
nominative | պտուղը/պտուղն (ptuġə/ptuġn) | պտուղները/պտուղներն (ptuġnerə/ptuġnern) | ||
dative | պտղին (ptġin) | պտուղներին (ptuġnerin) | ||
1st person possessive forms (my) | ||||
nominative | պտուղս (ptuġs) | պտուղներս (ptuġners) | ||
dative | պտղիս (ptġis) | պտուղներիս (ptuġneris) | ||
ablative | պտղիցս (ptġicʻs) | պտուղներիցս (ptuġnericʻs) | ||
instrumental | պտղովս (ptġovs) | պտուղներովս (ptuġnerovs) | ||
locative | պտղումս (ptġums) | պտուղներումս (ptuġnerums) | ||
2nd person possessive forms (your) | ||||
nominative | պտուղդ (ptuġd) | պտուղներդ (ptuġnerd) | ||
dative | պտղիդ (ptġid) | պտուղներիդ (ptuġnerid) | ||
ablative | պտղիցդ (ptġicʻd) | պտուղներիցդ (ptuġnericʻd) | ||
instrumental | պտղովդ (ptġovd) | պտուղներովդ (ptuġnerovd) | ||
locative | պտղումդ (ptġumd) | պտուղներումդ (ptuġnerumd) |
Synonyms
Old Armenian
Etymology
Petersson derived from Proto-Indo-European *bud-, *bewd- (“to swell”), together with պտուկ (ptuk). This is accepted by Pokorny and J̌ahukyan. Ačaṙean remarks that this etymology is formally acceptable and for the suffix -ուղ (-uł) compares -իլ (-il), -աղ (-ał), but he does not accept the etymology because of the absence of reflexes with the meaning “fruit”.
Noun
պտուղ • (ptuł)
- fruit
- դալար պտուղ ― dalar ptuł ― fresh fruit
- կանաչ պտուղ ― kanačʻ ptuł ― green or unripe fruit
- վաղահաս պտուղ ― vałahas ptuł ― premature fruit
- հասուն պտուղ ― hasun ptuł ― ripe fruit
- չոր պտուղ ― čʻor ptuł ― dried fruit
- փտեալ պտուղ ― pʻteal ptuł ― rotten fruit
- կեղեւ պտղոց ― kełew ptłocʻ ― peel, paring
- կեղեւել զպտուղս ― kełewel zptułs ― to pare, to peel; to decorticate, to strip
- պտուղ տալ, բերել ― ptuł tal, berel ― to bear, to yield, to produce fruits
- պտուղ քաղել ― ptuł kʻałel ― to gather, to pluck, to pick fruit
- 7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography] :
- Վեցերորդ՝ Կորճէք յելից կայ Մոկաց առ Ասորեստանիւ։ Եւ գաւառս ունի մետասան․ զԿորդիս, զԿորդիս վերին, զԿորդիս միջին, զԿորդիս ներքին, զԱյտուանս, զՄոթղանս, զՈրսիրանս, զԿարատունիս, զՃահուկ, զՓոքր Աղբակ։ Եւ ունի զառիկ․ եւ ի պտղոց՝ շահդանակ։
- Vecʻerord, Korčēkʻ yelicʻ kay Mokacʻ aṙ Asorestaniw. Ew gawaṙs uni metasan; zKordis, zKordis verin, zKordis miǰin, zKordis nerkʻin, zAytuans, zMotʻłans, zOrsirans, zKaratunis, zČahuk, zPʻokʻr Ałbak. Ew uni zaṙik; ew i ptłocʻ, šahdanak.
- 1992 translation by Robert H. Hewsen
- Korčēkʿ is east of Mokkʿ by Assyria. It has eleven districts: Kordis, Upper Kordis, Middle Kordis, Lower Kordis, Aytuans, Motʿłans, Orsirans, Karatunis, Čahuk, and Lesser Ałbak. It has arsenic and among its fruits is the chestnut.
- Վեցերորդ՝ Կորճէք յելից կայ Մոկաց առ Ասորեստանիւ։ Եւ գաւառս ունի մետասան․ զԿորդիս, զԿորդիս վերին, զԿորդիս միջին, զԿորդիս ներքին, զԱյտուանս, զՄոթղանս, զՈրսիրանս, զԿարատունիս, զՃահուկ, զՓոքր Աղբակ։ Եւ ունի զառիկ․ եւ ի պտղոց՝ շահդանակ։
- (figuratively) fruit, produce, effect, result
- պտուղ քաղել ― ptuł kʻałel ― to reap the fruit of, to derive benefit from
- church tax
- grape (individual berry)
- (figuratively) pupil of an eye (because of its round shape)
- պտուղ աչաց ― ptuł ačʻacʻ ― pupil, eye-ball, apple of the eye
- (figuratively) tip of the finger (because of its round shape)
- չորս պտուղ խունկ ― čʻors ptuł xunk ― four pinches of incense
Declension
o-type
Derived terms
- ամենապտղութիւն (amenaptłutʻiwn)
- ամենապտուղ (amenaptuł)
- անպտղաբեր (anptłaber)
- անպտղաբերութիւն (anptłaberutʻiwn)
- անպտղագոյն (anptłagoyn)
- անպտղական (anptłakan)
- անպտղանամ (anptłanam)
- անպտղիմ (anptłim)
- անպտղութիւն (anptłutʻiwn)
- անպտուղ (anptuł)
- առաջապտուղք (aṙaǰaptułkʻ)
- առաջնապտուղք (aṙaǰnaptułkʻ)
- արգաւանդապտուղ (argawandaptuł)
- բազմապտղաբեր (bazmaptłaber)
- բազմապտղական (bazmaptłakan)
- բազմապտուղ (bazmaptuł)
- բարեպտղութիւն (bareptłutʻiwn)
- բարեպտուղ (bareptuł)
- բոլորապտուղ (boloraptuł)
- գեղեցկապտուղ (gełecʻkaptuł)
- դառնապտուղ (daṙnaptuł)
- լիապտուղ (liaptuł)
- ծայրապտուղք (cayraptułkʻ)
- ծանրապտուղ (canraptuł)
- կաղնապտուղ (kałnaptuł)
- հասարակապտուղ (hasarakaptuł)
- ձիթապտուղ (jitʻaptuł)
- մանրապտուղ (manraptuł)
- մեծապտուղ (mecaptuł)
- միապտուղ (miaptuł)
- յարապտուղ (yaraptuł)
- յոգնապտուղ (yognaptuł)
- նախապտուղ (naxaptuł)
- ներպտղական (nerptłakan)
- նուազապտուղ (nuazaptuł)
- պտղաբեր (ptłaber)
- պտղաբերեմ (ptłaberem)
- պտղաբերիմ (ptłaberim)
- պտղաբերիչ (ptłaberičʻ)
- պտղաբերութիւն (ptłaberutʻiwn)
- պտղաբոյծ (ptłaboyc)
- պտղագործ (ptłagorc)
- պտղազարդ (ptłazard)
- պտղազարդիմ (ptłazardim)
- պտղազուարճ (ptłazuarč)
- պտղաթափ (ptłatʻapʻ)
- պտղալի (ptłali)
- պտղալիութիւն (ptłaliutʻiwn)
- պտղալից (ptłalicʻ)
- պտղալուծ (ptłaluc)
- պտղախակ (ptłaxak)
- պտղախայծ (ptłaxayc)
- պտղախայծութիւն (ptłaxaycutʻiwn)
- պտղախունկ (ptłaxunk)
- պտղածին (ptłacin)
- պտղածնիմ (ptłacnim)
- պտղածնող (ptłacnoł)
- պտղածնութիւն (ptłacnutʻiwn)
- պտղական (ptłakan)
- պտղակն (ptłakn)
- պտղակորոյս (ptłakoroys)
- պտղակորուսութիւն (ptłakorusutʻiwn)
- պտղահասութիւն (ptłahasutʻiwn)
- պտղահատ (ptłahat)
- պտղաճոխ (ptłačox)
- պտղապարգեւ (ptłapargew)
- պտղատածող (ptłatacoł)
- պտղատոհմական (ptłatohmakan)
- պտղատու (ptłatu)
- պտղատուիմ (ptłatuim)
- պտղատուութիւն (ptłatuutʻiwn)
- պտղարար (ptłarar)
- պտղաւետեմ (ptławetem)
- պտղաւէտ (ptławēt)
- պտղաւէտեմ (ptławētem)
- պտղաւէտութիւն (ptławētutʻiwn)
- պտղաւոր (ptławor)
- պտղաւորեմ (ptławorem)
- պտղաքաղ (ptłakʻał)
- պտղաքաղեմ (ptłakʻałem)
- պտղաքանդակ (ptłakʻandak)
- պտղեղ (ptłeł)
- պտղեղութիւն (ptłełutʻiwn)
- պտղի (ptłi)
- պտղիմ (ptłim)
- սակաւապտուղ (sakawaptuł)
- սկզբնապտուղ (skzbnaptuł)
- քաղցրապտուղ (kʻałcʻraptuł)
- քաջապտղութիւն (kʻaǰaptłutʻiwn)
- քաջապտուղ (kʻaǰaptuł)
Descendants
References
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “պտուղ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “պտուղ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 112–113
- J̌ahukyan, Geworg (2010) “պտուղ”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, pages 645—646
- Petersson, Herbert (1916) “Beiträge zur armenischen Wortkunde”, in Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (in German), volume 47, number 3/4, pages 252–254
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “պտուղ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 1, Bern, München: Francke Verlag, page 100
Categories:
- Armenian terms derived from Old Armenian
- Armenian terms with IPA pronunciation
- Armenian terms with audio links
- Armenian lemmas
- Armenian nouns
- hy:Biology
- Old Armenian terms inherited from Proto-Indo-European
- Old Armenian terms derived from Proto-Indo-European
- Old Armenian lemmas
- Old Armenian nouns
- Old Armenian terms with usage examples
- Old Armenian terms with quotations