पुरु

See also: पर, पुर, पुर्, पूर, पेरू, and पैर

Sanskrit

Alternative forms

पुलु (pulu) — in some compounds

Alternative scripts

পুৰু (Assamese script)
ᬧᬸᬭᬸ (Balinese script)
পুরু (Bengali script)
𑰢𑰲𑰨𑰲 (Bhaiksuki script)
𑀧𑀼𑀭𑀼 (Brahmi script)
ပုရု (Burmese script)
પુરુ (Gujarati script)
ਪੁਰੁ (Gurmukhi script)
𑌪𑍁𑌰𑍁 (Grantha script)
ꦥꦸꦫꦸ (Javanese script)
𑂣𑂳𑂩𑂳 (Kaithi script)
ಪುರು (Kannada script)
បុរុ (Khmer script)
ປຸຣຸ (Lao script)
പുരു (Malayalam script)
ᢒᡠᡵᡠ (Manchu script)
𑘢𑘳𑘨𑘳 (Modi script)
ᢒᠤᠷᠤ (Mongolian script)
𑧂𑧔𑧈𑧔 (Nandinagari script)
𑐥𑐸𑐬𑐸 (Newa script)
ପୁରୁ (Odia script)
ꢦꢸꢬꢸ (Saurashtra script)
𑆥𑆶𑆫𑆶 (Sharada script)
𑖢𑖲𑖨𑖲 (Siddham script)
පුරු (Sinhalese script)
𑩰𑩒𑩼𑩒 (Soyombo script)
𑚞𑚰𑚤𑚰 (Takri script)
புரு (Tamil script)
పురు (Telugu script)
ปุรุ (Thai script)
པུ་རུ (Tibetan script)
𑒣𑒳𑒩𑒳 (Tirhuta script)
𑨞𑨃𑨫𑨃 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Aryan *pr̥Húṣ, from Proto-Indo-Iranian *pr̥Húš (compare Avestan 𐬞𐬊𐬎𐬭𐬎 (po^uru, “much”), Ossetian фыр (fyr, “much”), and Old Persian 𐎱𐎽𐎺 (paruv, “much, many, too much, very”) (Persian (fere, “much, more”) and Middle Persian/Pahlavi ﭘﺮ (por, “full of, filled with, loaded; much”) which is also borrowed in the same meaning by Ottoman Turkish ﭘﺮ , hence Turkish pür), from Proto-Indo-European *pl̥h₁ús (“much”), from the zero-grade of the root *pleh₁- (“to fill”) (compare Latin plūs (“more”), Ancient Greek πολύς (polús, “much, many”), Old English fela, Old Irish il (“much”), and Gothic 𐍆𐌹𐌻𐌿 (filu, “much, very”)).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /pu.ɾú/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /pu.ɾu/

Adjective

पु॒रु • (purú) stem (superlative पुरुतम, root पॄ)

much, many, abundant (only पुरू (purū), पुरूणि (purū́ṇi), पुरूणाम् (purūṇām) and several cases of f पूर्वी (pūrvī); in later language only a the end of a compound) (RV. etc.)

Declension

Masculine u-stem declension of पु॒रु
	singular	dual	plural
nominative	पु॒रुः (purúḥ)	पु॒रू (purū́)	पु॒रवः॑ (purávaḥ)
accusative	पु॒रुम् (purúm)	पु॒रू (purū́)	पु॒रून् (purū́n)
instrumental	पु॒रुणा॑ (purúṇā) पु॒र्वा¹ (purvā́¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभिः॑ (purúbhiḥ)
dative	पु॒रवे॑ (puráve) पु॒र्वे¹ (purvé¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
ablative	पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
genitive	पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रू॒णाम् (purūṇā́m)
locative	पु॒रौ (puráu)	पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रुषु॑ (purúṣu)
vocative	पुरो॑ (púro)	पुरू॑ (púrū)	पुर॑वः (púravaḥ)

¹Vedic

Feminine ī-stem declension of पू॒र्वी
	singular	dual	plural
nominative	पू॒र्वी (pūrvī́)	पू॒र्व्यौ॑ (pūrvyàu) पू॒र्वी¹ (pūrvī́¹)	पू॒र्व्यः॑ (pūrvyàḥ) पू॒र्वीः¹ (pūrvī́ḥ¹)
accusative	पू॒र्वीम् (pūrvī́m)	पू॒र्व्यौ॑ (pūrvyàu) पू॒र्वी¹ (pūrvī́¹)	पू॒र्वीः (pūrvī́ḥ)
instrumental	पू॒र्व्या (pūrvyā́)	पू॒र्वीभ्या॑म् (pūrvī́bhyām)	पू॒र्वीभिः॑ (pūrvī́bhiḥ)
dative	पू॒र्व्यै (pūrvyái)	पू॒र्वीभ्या॑म् (pūrvī́bhyām)	पू॒र्वीभ्यः॑ (pūrvī́bhyaḥ)
ablative	पू॒र्व्याः (pūrvyā́ḥ) पू॒र्व्यै² (pūrvyái²)	पू॒र्वीभ्या॑म् (pūrvī́bhyām)	पू॒र्वीभ्यः॑ (pūrvī́bhyaḥ)
genitive	पू॒र्व्याः (pūrvyā́ḥ) पू॒र्व्यै² (pūrvyái²)	पू॒र्व्योः (pūrvyóḥ)	पू॒र्वीणा॑म् (pūrvī́ṇām) पू॒र्वी॒णाम्³ (pūrvīṇā́m³)
locative	पू॒र्व्याम् (pūrvyā́m)	पू॒र्व्योः (pūrvyóḥ)	पू॒र्वीषु॑ (pūrvī́ṣu)
vocative	पूर्वि॑ (pū́rvi)	पूर्व्यौ॑ (pū́rvyau) पूर्वी॑¹ (pū́rvī¹)	पूर्व्यः॑ (pū́rvyaḥ) पूर्वीः॑¹ (pū́rvīḥ¹)

¹Vedic
²Brāhmaṇas
³Rigvedic

Neuter u-stem declension of पु॒रु
	singular	dual	plural
nominative	पु॒रु (purú)	पु॒रुणी॑ (purúṇī) पु॒र्वी¹ (purvī́¹)	पु॒रूणि॑ (purū́ṇi) पु॒रु¹ (purú¹) पु॒रू¹ (purū́¹)
accusative	पु॒रु (purú)	पु॒रुणी॑ (purúṇī) पु॒र्वी¹ (purvī́¹)	पु॒रूणि॑ (purū́ṇi) पु॒रु¹ (purú¹) पु॒रू¹ (purū́¹)
instrumental	पु॒रुणा॑ (purúṇā) पु॒र्वा¹ (purvā́¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभिः॑ (purúbhiḥ)
dative	पु॒रुणे॑ (purúṇe) पु॒रवे॑ (puráve) पु॒र्वे¹ (purvé¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
ablative	पु॒रुणः॑ (purúṇaḥ) पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
genitive	पु॒रुणः॑ (purúṇaḥ) पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒रुणोः॑ (purúṇoḥ) पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रू॒णाम् (purūṇā́m)
locative	पु॒रुणि॑ (purúṇi) पु॒रौ (puráu)	पु॒रुणोः॑ (purúṇoḥ) पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रुषु॑ (purúṣu)
vocative	पुरु॑ (púru) पुरो॑ (púro)	पुरु॑णी (púruṇī) पुर्वी॑¹ (púrvī¹)	पुरू॑णि (púrūṇi) पुरु॑¹ (púru¹) पुरू॑¹ (púrū¹)

¹Vedic

Adverb

पु॒रु • (purú)

much, often, very (also with a comparative or superlative)
with सिमा (simā) — everywhere

with तिरस् (tirás) — far off, from afar

पुरारु (purārú) — far and wide

पुरु विश्व (purú víśva) — one and all, every

Derived terms

पुरूची (purūcī́)
पुलुकाम (pulukā́ma)
पुल्वघ (pulvaghá)

Related terms

प्रायस् (prāyas, “for the most part”)

Noun

पु॒रु • (purú) stem, m

the pollen of a flower (L.)
heaven, paradise (L.)
(cf. पूरु (pūru)) name of a prince (the son of Yayāti and Śarmiṣṭhā and sixth monarch of the lunar race) (MBh., Śak.)
name of a son of Vasu-deva and Saha-devā (BhP.)
name of a son of Madhu (VP.)

Declension

Masculine u-stem declension of पु॒रु
	singular	dual	plural
nominative	पु॒रुः (purúḥ)	पु॒रू (purū́)	पु॒रवः॑ (purávaḥ)
accusative	पु॒रुम् (purúm)	पु॒रू (purū́)	पु॒रून् (purū́n)
instrumental	पु॒रुणा॑ (purúṇā) पु॒र्वा¹ (purvā́¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभिः॑ (purúbhiḥ)
dative	पु॒रवे॑ (puráve) पु॒र्वे¹ (purvé¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
ablative	पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒रुभ्या॑म् (purúbhyām)	पु॒रुभ्यः॑ (purúbhyaḥ)
genitive	पु॒रोः (puróḥ) पु॒र्वः¹ (purváḥ¹)	पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रू॒णाम् (purūṇā́m)
locative	पु॒रौ (puráu)	पु॒र्वोः (purvóḥ)	पु॒रुषु॑ (purúṣu)
vocative	पुरो॑ (púro)	पुरू॑ (púrū)	पुर॑वः (púravaḥ)

¹Vedic

References

Monier Williams (1899), “पुरु”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 636, column 2.
Mayrhofer, Manfred (1996), “purú-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎^[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 148-9
Lubotsky, Alexander (2011), “purú-”, in The Indo-Aryan Inherited Lexicon (in progress) (Indo-European Etymological Dictionary Project), Leiden University, pages 399-400