पुरु

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Sanskrit[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-Aryan *pr̥Húṣ, from Proto-Indo-Iranian *pr̥Húš (compare Avestan 𐬞𐬊𐬎𐬭𐬎 (pouru, much), Ossetian фыр (fyr, much), and Old Persian 𐎱𐎽𐎺 (paruv, much, many, too much, very) (Persian فره (fereh, much, more))), from Proto-Indo-European *pl̥h₁ús (much), from the zero-grade of the root *pelh₁- (to fill) (compare Latin plūs (more), Ancient Greek πολύς (polús, much, many), Old English fela, Old Irish il (much), and Gothic 𐍆𐌹𐌻𐌿 (filu, much, very)).

Pronunciation[edit]

  • (Vedic) IPA(key): /pu.ɽú/
  • (Classical) IPA(key): /ˈpu.ɽu/
  • Adjective[edit]

    पुरु (purú)

    1. much, many, abundant (only पुरू (purū), पुरूणि (purū́ṇi), पुरूणाम् (purūṇām) and several cases of f पूर्वी (pūrvī); in later language only a the end of a compound) (RV. etc.)
    2. much, often, very (also with a comparative or superlative)
      with सिमा (simā)everywhere
      with तिरस् (tirás)far off, from afar
      पुरारु (purā*rú)far and wide
      पुरु विश्व (purú víśva)one and all, every

    Declension[edit]

    Masculine u-stem declension of पुरु (purú)
    Singular Dual Plural
    Nominative पुरुः
    purúḥ
    पुरू
    purū́
    पुरवः
    purávaḥ
    Vocative पुरो
    púro
    पुरू
    púrū
    पुरवः
    púravaḥ
    Accusative पुरुम्
    purúm
    पुरू
    purū́
    पुरून्
    purū́n
    Instrumental पुरुणा / पुर्वा¹
    purúṇā / purvā̀¹
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभिः
    purúbhiḥ
    Dative पुरवे / पुर्वे²
    puráve / purvè²
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Ablative पुरोः / पुर्वः²
    puróḥ / purvàḥ²
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Genitive पुरोः / पुर्वः²
    puróḥ / purvàḥ²
    पुर्वोः
    purvóḥ
    पुरूणाम्
    purūṇā́m
    Locative पुरौ
    puraú
    पुर्वोः
    purvóḥ
    पुरुषु
    purúṣu
    Notes
    • ¹Vedic
    • ²Less common
    Feminine ī-stem declension of पूर्वी (pūrvī́)
    Singular Dual Plural
    Nominative पूर्वी
    pūrvī́
    पूर्व्यौ / पूर्वी¹
    pūrvyaù / pūrvī́¹
    पूर्व्यः / पूर्वीः¹
    pūrvyàḥ / pūrvī́ḥ¹
    Vocative पूर्वि
    pū́rvi
    पूर्व्यौ / पूर्वी¹
    pū́rvyau / pūrvī́¹
    पूर्व्यः / पूर्वीः¹
    pū́rvyaḥ / pū́rvīḥ¹
    Accusative पूर्वीम्
    pūrvī́m
    पूर्व्यौ / पूर्वी¹
    pūrvyaù / pūrvī́¹
    पूर्वीः
    pūrvī́ḥ
    Instrumental पूर्व्या
    pūrvyā̀
    पूर्वीभ्याम्
    pūrvī́bhyām
    पूर्वीभिः
    pūrvī́bhiḥ
    Dative पूर्व्यै
    pūrvyaì
    पूर्वीभ्याम्
    pūrvī́bhyām
    पूर्वीभ्यः
    pūrvī́bhyaḥ
    Ablative पूर्व्याः
    pūrvyā̀ḥ
    पूर्वीभ्याम्
    pūrvī́bhyām
    पूर्वीभ्यः
    pūrvī́bhyaḥ
    Genitive पूर्व्याः
    pūrvyā̀ḥ
    पूर्व्योः
    pūrvyòḥ
    पूर्वीणाम्
    pūrvī́ṇām
    Locative पूर्व्याम्
    pūrvyā̀m
    पूर्व्योः
    pūrvyòḥ
    पूर्वीषु
    pūrvī́ṣu
    Notes
    • ¹Vedic
    Neuter u-stem declension of पुरु (purú)
    Singular Dual Plural
    Nominative पुरु
    purú
    पुरुणी
    purúṇī
    पुरू / पुरु / पुरूणि¹
    purū́ / purú / purū́ṇi¹
    Vocative पुरु / पुरो
    purú / púro
    पुरुणी
    púruṇī
    पुरू / पुरु / पुरूणि¹
    púrū / purú / púrūṇi¹
    Accusative पुरु
    purú
    पुरुणी
    purúṇī
    पुरू / पुरु / पुरूणि¹
    purū́ / purú / purū́ṇi¹
    Instrumental पुरुणा / पुर्वा²
    purúṇā / purvā̀²
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभिः
    purúbhiḥ
    Dative पुरवे / पुर्वे³
    puráve / purvè³
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Ablative पुरोः / पुरुणः¹ / पुर्वः³
    puróḥ / purúṇaḥ¹ / purvàḥ³
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Genitive पुरोः / पुरुणः¹ / पुर्वः³
    puróḥ / purúṇaḥ¹ / purvàḥ³
    पुरुणोः
    purúṇoḥ
    पुरूणाम्
    purūṇā́m
    Locative णिणि¹
    ṇiṇí¹
    पुरुणोः
    purúṇoḥ
    पुरुषु
    purúṣu
    Notes
    • ¹Later Sanskrit
    • ²Vedic
    • ³Less common

    Noun[edit]

    पुरु (purúm

    1. the pollen of a flower (L.)
    2. heaven, paradise (L.)
    3. (cf. पूरु (pūru)) name of a prince (the son of Yayāti and Śarmiṣṭhā and sixth monarch of the lunar race) (MBh., Śak.)
    4. name of a son of Vasu-deva and Saha-devā (BhP.)
    5. name of a son of Madhu (VP.)

    Declension[edit]

    Masculine u-stem declension of पुरु (purú)
    Singular Dual Plural
    Nominative पुरुः
    purúḥ
    पुरू
    purū́
    पुरवः
    purávaḥ
    Vocative पुरो
    púro
    पुरू
    púrū
    पुरवः
    púravaḥ
    Accusative पुरुम्
    purúm
    पुरू
    purū́
    पुरून्
    purū́n
    Instrumental पुरुणा / पुर्वा¹
    purúṇā / purvā̀¹
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभिः
    purúbhiḥ
    Dative पुरवे / पुर्वे²
    puráve / purvè²
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Ablative पुरोः / पुर्वः²
    puróḥ / purvàḥ²
    पुरुभ्याम्
    purúbhyām
    पुरुभ्यः
    purúbhyaḥ
    Genitive पुरोः / पुर्वः²
    puróḥ / purvàḥ²
    पुर्वोः
    purvóḥ
    पुरूणाम्
    purūṇā́m
    Locative पुरौ
    puraú
    पुर्वोः
    purvóḥ
    पुरुषु
    purúṣu
    Notes
    • ¹Vedic
    • ²Less common

    References[edit]

    • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 0636