पर

See also: परा, परि, परि-, परी, परौं, पार, पारा, पारो, पिरो, पीर, पीरू, पुर, पुर्, पुरु, पुरी, पुरे, पुरो, पूर, पूरा, पूरी, पूरे, पेर, पेरी, पेरू, पैर, पैरो, पैरों, and प्री

Hindi

Picture dictionary

पर

ऊपर

तले

अन्दर

सामने

पीछे

पर

पास

नीचे

बीच

स्थान सूचक सम्बन्धबोधक शब्द
Locative Postpositions

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /pəɾ/, [pɐɾ]

Etymology 1

Inherited from Prakrit परि (pari), an apheretic form of उप्परि (uppari), from Sanskrit उपरि (upari, “above”), from Proto-Indo-Aryan *upári, from Proto-Indo-Iranian *upári, from Proto-Indo-European *upér, from *upo.

Cognate with Gujarati પર (par), Marathi वर (var), and distantly Latin super and Old English ofer (whence English over). Doublet of ऊपर (ūpar).

Postposition

पर • (par) (Urdu spelling پر)

1. on

   Synonym: पे (pe)

   सड़क पर ― saṛak par ― on the road

   मेज़ पर ― mez par ― on the table

2. at

   Synonym: पे (pe)

   घर पर ― ghar par ― at home

Etymology 2

Inherited from Sauraseni Prakrit 𑀧𑀭𑀁 (paraṃ), from Sanskrit परम् (param, “after, but”), oblique of पर (para, “distant, further”).

Conjunction

पर • (par) (Urdu spelling پر)

1. but, however

   Synonyms: see Thesaurus:परन्तु

   मैंने दूध पिया, पर मैंने नाश्ता नहीं किया।

   ma͠ine dūdh piyā, par ma͠ine nāśtā nahī̃ kiyā.

   I drank milk, however I did not have breakfast.

2. nevertheless

Synonyms

• मगर (magar)
• लेकिन (lekin)
• किन्तु (kintu)

Etymology 3

Borrowed from Classical Persian پر (par).

Noun

पर • (par) m (Urdu spelling پر)

2. feather; wing

   Synonym: पंख (paṅkh)

3. quill

Declension

Declension of पर (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	पर par	पर par
oblique	पर par	परों parõ
vocative	पर par	परो paro

Etymology 4

Learned borrowing from Sanskrit पर (para).

Adjective

पर • (par) (indeclinable, Urdu spelling پر)

1. distant, far, remote

   Synonym: दूर (dūr)

Nepali

Pronunciation

• IPA^(key): [pʌɾʌ]
• Phonetic Devanagari: परअ

Verb

पर • (para)

1. mid-respectful second-person singular imperative of पर्नु (parnu)

Pali

Alternative forms

Alternative scripts

• para (Latin script)
• 𑀧𑀭 (Brahmi script)
• পর (Bengali script)
• පර (Sinhalese script)
• ပရ (Burmese script)
• ปร or ปะระ (Thai script)
• ᨷᩁ (Tai Tham script)
• ປຣ or ປະຣະ (Lao script)
• បរ (Khmer script)
• 𑄛𑄢 (Chakma script)

Adjective

पर

1. Devanagari script form of para (“other”)
   • c. 500 AD, Kaccāyana, Pālivyākaraṇaṃ [Pali Grammar]‎^[2] (overall work in Pali), page 291; republished as Satish Chandra Acharyya Vidyabhusana, editor, Kaccayana's Pali Grammar (edited in Devanagari character and translated into English), Calcutta, Bengal: Mahabodhi Society, 1901:

     वचवसवहादीनं उकारो वस्स ये ॥६॥
     वच, वस, वह इच्चेवमादीनं धातूनं वकारस्स उकारो होति य पच्चये परे । उच्चते, वुच्चति; वुस्सति; वुय्हति ॥

     6. Vacavasavahādīnaṃ ukāro vassa ye
     Vaca, vasa, vaha iccevamādīnaṃ dhātūnaṃ vakārassa ukāro hoti ya paccaye pare.Uccate, vuccate; vussati; vuyhati.

     Vac, vas, vah etc. which have 'u' for 'va'
     Roots vac, vas, vah and so on etc. have 'u' from 'va' next to the ending 'ya'.
     Exx: uccate, vuccate; vussati; vuyhati.

Declension

Declension table of "पर" (masculine)

Case \ Number	Singular	Plural
Nominative (first)	परो (paro)	परे (pare)
Accusative (second)	परं (paraṃ)	परे (pare)
Instrumental (third)	परेन (parena)	परेहि (parehi) or परेभि (parebhi)
Dative (fourth)	परस्स (parassa)	परेसं (paresaṃ)
Ablative (fifth)	परस्मा (parasmā) or परम्हा (paramhā) or परा (parā)	परेहि (parehi) or परेभि (parebhi)
Genitive (sixth)	परस्स (parassa)	परेसं (paresaṃ)
Locative (seventh)	परस्मिं (parasmiṃ) or परम्हि (paramhi) or परे (pare)	परेसु (paresu)

Declension table of "परा" (feminine)

Case \ Number	Singular	Plural
Nominative (first)	परा (parā)	परायो (parāyo) or परा (parā)
Accusative (second)	परं (paraṃ)	परायो (parāyo) or परा (parā)
Instrumental (third)	पराय (parāya)	पराहि (parāhi) or पराभि (parābhi)
Dative (fourth)	पराय (parāya)	परासं (parāsaṃ)
Ablative (fifth)	पराय (parāya)	पराहि (parāhi) or पराभि (parābhi)
Genitive (sixth)	पराय (parāya)	परासं (parāsaṃ)
Locative (seventh)	पराय (parāya) or परायं (parāyaṃ)	परासु (parāsu)

Declension table of "पर" (neuter)

Case \ Number	Singular	Plural
Nominative (first)	परं (paraṃ)	परानि (parāni)
Accusative (second)	परं (paraṃ)	परानि (parāni)
Instrumental (third)	परेन (parena)	परेहि (parehi) or परेभि (parebhi)
Dative (fourth)	परस्स (parassa)	परेसं (paresaṃ)
Ablative (fifth)	परस्मा (parasmā) or परम्हा (paramhā) or परा (parā)	परेहि (parehi) or परेभि (parebhi)
Genitive (sixth)	परस्स (parassa)	परेसं (paresaṃ)
Locative (seventh)	परस्मिं (parasmiṃ) or परम्हि (paramhi) or परे (pare)	परेसु (paresu)

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• পৰ (Assamese script)
• ᬧᬭ (Balinese script)
• পর (Bengali script)
• 𑰢𑰨 (Bhaiksuki script)
• 𑀧𑀭 (Brahmi script)
• ပရ (Burmese script)
• પર (Gujarati script)
• ਪਰ (Gurmukhi script)
• 𑌪𑌰 (Grantha script)
• ꦥꦫ (Javanese script)
• 𑂣𑂩 (Kaithi script)
• ಪರ (Kannada script)
• បរ (Khmer script)
• ປຣ (Lao script)
• പര (Malayalam script)
• ᢒᠠᡵᠠ (Manchu script)
• 𑘢𑘨 (Modi script)
• ᢒᠠᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑧂𑧈 (Nandinagari script)
• 𑐥𑐬 (Newa script)
• ପର (Odia script)
• ꢦꢬ (Saurashtra script)
• 𑆥𑆫 (Sharada script)
• 𑖢𑖨 (Siddham script)
• පර (Sinhalese script)
• 𑩰𑩼 (Soyombo script)
• 𑚞𑚤 (Takri script)
• பர (Tamil script)
• పర (Telugu script)
• ปร (Thai script)
• པ་ར (Tibetan script)
• 𑒣𑒩 (Tirhuta script)
• 𑨞𑨫 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Iranian *páras, Proto-Indo-European *pér-o-s. Compare Hittite 𒁉𒂊𒊏𒀭 (pēran), Ancient Greek πέρᾱ (pérā).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /pɐ́.ɾɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /pɐ.ɾɐ/

Adjective

पर॑ • (pára) stem

1. (with ablative) other, different (than)
2. far, distant, remote
3. unfamiliar, alien
4. opposite
5. ulterior
6. ancient
7. following, succeeding, subsequent, next
8. final, last, ultimate
9. more than, exceeding
10. left, remaining
11. concerned, anxious, nervous

Declension

Masculine a-stem declension of पर॑

	singular	dual	plural
nominative	परः॑ (páraḥ)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	परे॑ (páre) पराः॑ (párāḥ)
accusative	पर॑म् (páram)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	परा॑न् (párān)
instrumental	परे॑ण (páreṇa)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परैः॑ (páraiḥ)
dative	पर॑स्मै (párasmai)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
ablative	परा॑त् (párāt) पर॑स्मात् (párasmāt)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
genitive	पर॑स्य (párasya)	पर॑योः (párayoḥ)	परे॑षाम् (páreṣām)
locative	परे॑ (páre) पर॑स्मिन् (párasmin)	पर॑योः (párayoḥ)	परे॑षु (páreṣu)
vocative	पर॑ (pára)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	परे॑ (páre)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of परा॑

	singular	dual	plural
nominative	परा॑ (párā)	परे॑ (páre)	पराः॑ (párāḥ)
accusative	परा॑म् (párām)	परे॑ (páre)	पराः॑ (párāḥ)
instrumental	पर॑या (párayā)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परा॑भिः (párābhiḥ)
dative	पर॑स्यै (párasyai)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परा॑भ्यः (párābhyaḥ)
ablative	पर॑स्याः (párasyāḥ)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परा॑भ्यः (párābhyaḥ)
genitive	पर॑स्याः (párasyāḥ)	पर॑योः (párayoḥ)	परा॑साम् (párāsām)
locative	पर॑स्याम् (párasyām)	पर॑योः (párayoḥ)	परा॑सु (párāsu)
vocative	परे॑ (páre)	परे॑ (páre)	पराः॑ (párāḥ)

Neuter a-stem declension of पर

	singular	dual	plural
nominative	परम् (param)	परे (pare)	पराणि (parāṇi) परा¹ (parā¹)
accusative	परम् (param)	परे (pare)	पराणि (parāṇi) परा¹ (parā¹)
instrumental	परेण (pareṇa)	पराभ्याम् (parābhyām)	परैः (paraiḥ)
dative	पर॑स्मै (párasmai)	पराभ्याम् (parābhyām)	परेभ्यः (parebhyaḥ)
ablative	परा॑त् (párāt) पर॑स्मात् (párasmāt)	पराभ्याम् (parābhyām)	परेभ्यः (parebhyaḥ)
genitive	परस्य (parasya)	परयोः (parayoḥ)	परे॑षाम् (páreṣām)
locative	परे॑ (páre) पर॑स्मिन् (párasmin)	परयोः (parayoḥ)	परेषु (pareṣu)
vocative	पर (para)	परे (pare)	पराणि (parāṇi) परा¹ (parā¹)

• ¹Vedic

Noun

पर॑ • (pára) stem, m

1. a stranger
2. a foe, enemy, adversary, opponent
3. the supreme Being

Declension

Masculine a-stem declension of पर॑

	singular	dual	plural
nominative	परः॑ (páraḥ)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	पराः॑ (párāḥ) परा॑सः¹ (párāsaḥ¹)
accusative	पर॑म् (páram)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	परा॑न् (párān)
instrumental	परे॑ण (páreṇa)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परैः॑ (páraiḥ) परे॑भिः¹ (párebhiḥ¹)
dative	परा॑य (párāya)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
ablative	परा॑त् (párāt)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
genitive	पर॑स्य (párasya)	पर॑योः (párayoḥ)	परा॑णाम् (párāṇām)
locative	परे॑ (páre)	पर॑योः (párayoḥ)	परे॑षु (páreṣu)
vocative	पर॑ (pára)	परौ॑ (párau) परा॑¹ (párā¹)	पराः॑ (párāḥ) परा॑सः¹ (párāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Noun

पर॑ • (pára) stem, n

1. remoteness
2. the highest point/degree
3. the supreme Being
4. (taxonomy) genus
5. existence

Declension

Neuter a-stem declension of पर॑

	singular	dual	plural
nominative	पर॑म् (páram)	परे॑ (páre)	परा॑णि (párāṇi) परा॑¹ (párā¹)
accusative	पर॑म् (páram)	परे॑ (páre)	परा॑णि (párāṇi) परा॑¹ (párā¹)
instrumental	परे॑ण (páreṇa)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परैः॑ (páraiḥ) परे॑भिः¹ (párebhiḥ¹)
dative	परा॑य (párāya)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
ablative	परा॑त् (párāt)	परा॑भ्याम् (párābhyām)	परे॑भ्यः (párebhyaḥ)
genitive	पर॑स्य (párasya)	पर॑योः (párayoḥ)	परा॑णाम् (párāṇām)
locative	परे॑ (páre)	पर॑योः (párayoḥ)	परे॑षु (páreṣu)
vocative	पर॑ (pára)	परे॑ (páre)	परा॑णि (párāṇi) परा॑¹ (párā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Pali: para
• Prakrit: 𑀧𑀭𑀁 (paraṃ) (< páram)
  • Hindustani:

    Hindi: पर (par)

    Urdu: پَر (par)

Further reading

• Monier Williams (1899), “पर”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 586, column 1.
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “pára”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 440
• Hellwig, Oliver (2010–2026), “para”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.