वर

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Marathi[edit]

Adverb[edit]

वर (var)

  1. up, upstairs
  2. in addition

Postposition[edit]

वर (var)

  1. on, above
  2. at
  3. up to, until
  4. in addition

References[edit]

  • Maxine Berntsen (1982-1983), “वर”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies

Pali[edit]

Alternative forms[edit]

Adjective[edit]

वर

  1. Devanagari script form of vara

Sanskrit[edit]

Etymology 1[edit]

From Proto-Indo-Aryan *wáras, from Proto-Indo-Iranian *wáras, from Proto-Indo-European *wer- (to cover, envelop). The Sanskrit root is वृ (√vṛ, to cover, screen, veil, conceal, hide, surround, obstruct).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

वर (váram

  1. "environing", "enclosing", circumference, space, room (RV., AV., TS.)
    वर आ पृथिव्याः (vára ā́ pṛthivyā́ḥ)on the wide earth
  2. stopping, checking (RV. I, 143, 5)

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of वर (vára)
Singular Dual Plural
Nominative वरः
váraḥ
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Vocative वर
vára
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Accusative वरम्
váram
वरौ
várau
वरान्
várān
Instrumental वरेण
váreṇa
वराभ्याम्
várābhyām
वरैः / वरेभिः¹
váraiḥ / várebhiḥ¹
Dative वराय
várāya
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Ablative वरात्
várāt
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Genitive वरस्य
várasya
वरयोः
várayoḥ
वराणाम्
várāṇām
Locative वरे
váre
वरयोः
várayoḥ
वरेषु
váreṣu
Notes
  • ¹Vedic

Etymology 2[edit]

From Proto-Indo-Aryan *wáras, from Proto-Indo-Iranian *wáras, from Proto-Indo-European *welh₁- (to wish, desire, want). The Sanskrit root is वृ (√vṛ, to choose, select).

Adjective[edit]

वर (vará)

  1. choosing
    पतिंवरा (patiṃ-varā)a woman who chooses her husband for herself
    स्वयंवरा (svayaṃ-varā)self-choice, the election of a husband by a princess or daughter of a kṣatriya at a public assembly of suitors

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of वर
Nom. sg. वरः (varaḥ)
Gen. sg. वरस्य (varasya)
Singular Dual Plural
Nominative वरः (varaḥ) वरौ (varau) वराः (varāḥ)
Vocative वर (vara) वरौ (varau) वराः (varāḥ)
Accusative वरम् (varam) वरौ (varau) वरान् (varān)
Instrumental वरेण (vareṇa) वराभ्याम् (varābhyām) वरैः (varaiḥ)
Dative वराय (varāya) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Ablative वरात् (varāt) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Genitive वरस्य (varasya) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरे (vare) वरयोः (varayoḥ) वरेषु (vareṣu)
Feminine ā-stem declension of वर
Nom. sg. वरा (varā)
Gen. sg. वरायाः (varāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative वरा (varā) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Vocative वरे (vare) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Accusative वराम् (varām) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Instrumental वरया (varayā) वराभ्याम् (varābhyām) वराभिः (varābhiḥ)
Dative वरायै (varāyai) वराभ्याम् (varābhyām) वराभ्यः (varābhyaḥ)
Ablative वरायाः (varāyāḥ) वराभ्याम् (varābhyām) वराभ्यः (varābhyaḥ)
Genitive वरायाः (varāyāḥ) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरायाम् (varāyām) वरयोः (varayoḥ) वरासु (varāsu)
Neuter a-stem declension of वर
Nom. sg. वरम् (varam)
Gen. sg. वरस्य (varasya)
Singular Dual Plural
Nominative वरम् (varam) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Vocative वर (vara) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Accusative वरम् (varam) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Instrumental वरेण (vareṇa) वराभ्याम् (varābhyām) वरैः (varaiḥ)
Dative वराय (varāya) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Ablative वरात् (varāt) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Genitive वरस्य (varasya) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरे (vare) वरयोः (varayoḥ) वरेषु (vareṣu)

Noun[edit]

वर (varám

  1. "chooser", one who solicits a girl in marriage, suitor, lover, bridegroom, husband (rarely "son-in-law") (RV. etc.)
  2. a bridegroom's friend (MW.)
  3. a dissolute man (= वित (vita) or षिड्ग (ṣiḍga)) (L.)

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of वर (vára)
Singular Dual Plural
Nominative वरः
váraḥ
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Vocative वर
vára
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Accusative वरम्
váram
वरौ
várau
वरान्
várān
Instrumental वरेण
váreṇa
वराभ्याम्
várābhyām
वरैः / वरेभिः¹
váraiḥ / várebhiḥ¹
Dative वराय
várāya
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Ablative वरात्
várāt
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Genitive वरस्य
várasya
वरयोः
várayoḥ
वराणाम्
várāṇām
Locative वरे
váre
वरयोः
várayoḥ
वरेषु
váreṣu
Notes
  • ¹Vedic

Adjective[edit]

वर (vára)

  1. "select", choicest, valuable, precious, best, most excellent or eminent among (genitive, locative, ablative, or compound) or for (genitive) (ŚrS., MBh. etc.)
  2. (at the end of a compound) royal, princely (Jātakam.)
  3. better, preferable, better than (ablative, rarely genitive) or among (ablative) (Mn., MBh. etc.)
  4. eldest (W.)

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of वर
Nom. sg. वरः (varaḥ)
Gen. sg. वरस्य (varasya)
Singular Dual Plural
Nominative वरः (varaḥ) वरौ (varau) वराः (varāḥ)
Vocative वर (vara) वरौ (varau) वराः (varāḥ)
Accusative वरम् (varam) वरौ (varau) वरान् (varān)
Instrumental वरेण (vareṇa) वराभ्याम् (varābhyām) वरैः (varaiḥ)
Dative वराय (varāya) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Ablative वरात् (varāt) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Genitive वरस्य (varasya) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरे (vare) वरयोः (varayoḥ) वरेषु (vareṣu)
Feminine ā-stem declension of वर
Nom. sg. वरा (varā)
Gen. sg. वरायाः (varāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative वरा (varā) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Vocative वरे (vare) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Accusative वराम् (varām) वरे (vare) वराः (varāḥ)
Instrumental वरया (varayā) वराभ्याम् (varābhyām) वराभिः (varābhiḥ)
Dative वरायै (varāyai) वराभ्याम् (varābhyām) वराभ्यः (varābhyaḥ)
Ablative वरायाः (varāyāḥ) वराभ्याम् (varābhyām) वराभ्यः (varābhyaḥ)
Genitive वरायाः (varāyāḥ) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरायाम् (varāyām) वरयोः (varayoḥ) वरासु (varāsu)
Neuter a-stem declension of वर
Nom. sg. वरम् (varam)
Gen. sg. वरस्य (varasya)
Singular Dual Plural
Nominative वरम् (varam) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Vocative वर (vara) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Accusative वरम् (varam) वरे (vare) वराणि (varāṇi)
Instrumental वरेण (vareṇa) वराभ्याम् (varābhyām) वरैः (varaiḥ)
Dative वराय (varāya) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Ablative वरात् (varāt) वराभ्याम् (varābhyām) वरेभ्यः (varebhyaḥ)
Genitive वरस्य (varasya) वरयोः (varayoḥ) वराणाम् (varāṇām)
Locative वरे (vare) वरयोः (varayoḥ) वरेषु (vareṣu)

Noun[edit]

वर (váram

  1. boon, gift, reward, benefit, blessing, favour (RV. etc.)
    वराय (várāya), वरम् आ (váram ā́), प्रति वरम् (práti váram) or वरं वरम् (váraṃ varam)according to wish, to one's heart's content
    मद्वरात् (mad-varāt)in consequence of the boon granted by me
    váraṃ-√vṛ — to choose a boon
    varaṃ-√yāc or ā-√kāṅkṣ or √brū or causative of pra-√arth — to prefer a request
    váraṃ √dā, varam pra-√dā or pra-√yam — to grant a boon or blessing
    varaṃ-√labh — to receive a boon or reward
  2. benefit, advantage, privilege (Daś.)
  3. charity, alms (VarBṛS.)
  4. dowry (Pañcat.)
  5. a kind of grain (= वरत (varata)) (KātyŚr., Sch.)
  6. bdellium (L.)
  7. sparrow (L.)
  8. name of a son of श्वफल्क (śvaphalka) (VP.)
  9. saffron (BhP.) (in compounds not always separable from the homographic word meaning "enclosing, etc")

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of वर (vára)
Singular Dual Plural
Nominative वरः
váraḥ
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Vocative वर
vára
वरौ
várau
वराः / वरासः¹
várāḥ / várāsaḥ¹
Accusative वरम्
váram
वरौ
várau
वरान्
várān
Instrumental वरेण
váreṇa
वराभ्याम्
várābhyām
वरैः / वरेभिः¹
váraiḥ / várebhiḥ¹
Dative वराय
várāya
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Ablative वरात्
várāt
वराभ्याम्
várābhyām
वरेभ्यः
várebhyaḥ
Genitive वरस्य
várasya
वरयोः
várayoḥ
वराणाम्
várāṇām
Locative वरे
váre
वरयोः
várayoḥ
वरेषु
váreṣu
Notes
  • ¹Vedic

Descendants[edit]

  • Burmese: ဘုရား (bhu.ra:, Buddha)
  • Khmer: ព្រះ (preah, Buddha)
    • Thai: พระ (prá, royal; priestly; divine), พร (pɔɔn, blessing)
  • Telugu: వరము (varamu, blessing), వరుడు (varuḍu, excellent man; bridegroom; husband)

References[edit]