मृत्यु

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Hindi[edit]

Etymology[edit]

Borrowed from Sanskrit मृत्यु (mṛtyú).

Pronunciation[edit]

  • (Delhi Hindi) IPA(key): /mɾɪt̪.juː/

Noun[edit]

मृत्यु (mŕtyuf (Urdu spelling مرتیو‎)

  1. death
    यह रोगी मृत्यु के द्वार पर है।
    yah rogī mŕtyu ke dvār par hai.
    This patient is on the verge of death.
    जीवन और मृत्यु का प्रश्न है।
    jīvan aur mŕtyu kā praśna hai.
    It is a question of life and death.
  2. personification of Yama, the God of death

Declension[edit]

Synonyms[edit]

Derived terms[edit]

References[edit]


Sanskrit[edit]

Alternative scripts[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-Iranian *mr̥tyúš (death), from Proto-Indo-European *mer- (to die). Cognate with Avestan 𐬨𐬆𐬭𐬆𐬚𐬌𐬌𐬎(mərəθiiu), Old Persian 𐎶𐎼𐏁𐎡𐎹 (m-r-š-i-y /məršiyu/), Lithuanian mirtis, Latin mors.

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

मृत्यु (mṛtyúm or f

  1. death, dying
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 7.59.12:
      त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम्।
      उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्॥
      tryámbakaṃ yajāmahe sugándhiṃ puṣṭivárdhanam. urvārukámiva bándhanānmṛtyórmukṣīya mā́mṛtāt.
      Tryambaka we worship, sweet augmenter of prosperity.
      As from its stem the cucumber, so may I be released from death, not reft of immortality.
  2. death personified, the god of death, identified with Yama
  3. (astrology) name of the 8th house
  4. (astrology) name of the 17th yoga

Declension[edit]

Masculine u-stem declension of मृत्यु (mṛtyú)
Singular Dual Plural
Nominative मृत्युः
mṛtyúḥ
मृत्यू
mṛtyū́
मृत्यवः
mṛtyávaḥ
Vocative मृत्यो
mṛ́tyo
मृत्यू
mṛ́tyū
मृत्यवः
mṛ́tyavaḥ
Accusative मृत्युम्
mṛtyúm
मृत्यू
mṛtyū́
मृत्यून्
mṛtyū́n
Instrumental मृत्युना / मृत्य्वा¹
mṛtyúnā / mṛtyvā̀¹
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभिः
mṛtyúbhiḥ
Dative मृत्यवे / मृत्य्वे²
mṛtyáve / mṛtyvè²
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभ्यः
mṛtyúbhyaḥ
Ablative मृत्योः / मृत्य्वः²
mṛtyóḥ / mṛtyvàḥ²
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभ्यः
mṛtyúbhyaḥ
Genitive मृत्योः / मृत्य्वः²
mṛtyóḥ / mṛtyvàḥ²
मृत्य्वोः
mṛtyvóḥ
मृत्यूनाम्
mṛtyūnā́m
Locative मृत्यौ
mṛtyaú
मृत्य्वोः
mṛtyvóḥ
मृत्युषु
mṛtyúṣu
Notes
  • ¹Vedic
  • ²Less common
Feminine u-stem declension of मृत्यु (mṛtyú)
Singular Dual Plural
Nominative मृत्युः
mṛtyúḥ
मृत्यू
mṛtyū́
मृत्यवः
mṛtyávaḥ
Vocative मृत्यो
mṛ́tyo
मृत्यू
mṛ́tyū
मृत्यवः
mṛ́tyavaḥ
Accusative मृत्युम्
mṛtyúm
मृत्यू
mṛtyū́
मृत्यूः
mṛtyū́ḥ
Instrumental मृत्य्वा
mṛtyvā̀
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभिः
mṛtyúbhiḥ
Dative मृत्यवे / मृत्य्वे¹ / मृत्य्वै²
mṛtyáve / mṛtyvè¹ / mṛtyvaì²
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभ्यः
mṛtyúbhyaḥ
Ablative मृत्योः / मृत्य्वाः²
mṛtyóḥ / mṛtyvā̀ḥ²
मृत्युभ्याम्
mṛtyúbhyām
मृत्युभ्यः
mṛtyúbhyaḥ
Genitive मृत्योः / मृत्य्वाः²
mṛtyóḥ / mṛtyvā̀ḥ²
मृत्य्वोः
mṛtyvóḥ
मृत्यूनाम्
mṛtyūnā́m
Locative मृत्यौ / मृत्य्वाम्²
mṛtyaú / mṛtyvā̀m²
मृत्य्वोः
mṛtyvóḥ
मृत्युषु
mṛtyúṣu
Notes
  • ¹Less common
  • ²Later Sanskrit

Descendants[edit]

References[edit]