रुधिर
Appearance
See also: रोध्र
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- ৰুধিৰ (Assamese script)
- ᬭᬸᬥᬶᬭ (Balinese script)
- রুধির (Bengali script)
- 𑰨𑰲𑰠𑰰𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀭𑀼𑀥𑀺𑀭 (Brahmi script)
- ရုဓိရ (Burmese script)
- રુધિર (Gujarati script)
- ਰੁਧਿਰ (Gurmukhi script)
- 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰 (Grantha script)
- ꦫꦸꦣꦶꦫ (Javanese script)
- 𑂩𑂳𑂡𑂱𑂩 (Kaithi script)
- ರುಧಿರ (Kannada script)
- រុធិរ (Khmer script)
- ຣຸຘິຣ (Lao script)
- രുധിര (Malayalam script)
- ᡵᡠᢡᡳᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘨𑘳𑘠𑘱𑘨 (Modi script)
- ᠷᠤᢑᠾᠢᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑧈𑧔𑧀𑧒𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐬𑐸𑐢𑐶𑐬 (Newa script)
- ରୁଧିର (Odia script)
- ꢬꢸꢤꢶꢬ (Saurashtra script)
- 𑆫𑆶𑆣𑆴𑆫 (Sharada script)
- 𑖨𑖲𑖠𑖰𑖨 (Siddham script)
- රුධිර (Sinhalese script)
- 𑩼𑩒𑩮𑩑𑩼 (Soyombo script)
- 𑚤𑚰𑚜𑚮𑚤 (Takri script)
- ருதி⁴ர (Tamil script)
- రుధిర (Telugu script)
- รุธิร (Thai script)
- རུ་དྷི་ར (Tibetan script)
- 𑒩𑒳𑒡𑒱𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨫𑨃𑨜𑨁𑨫 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From Proto-Indo-Aryan *Hrudʰrás, from Proto-Indo-Iranian *Hrudʰrás, from Proto-Indo-European *h₁rudʰrós (“red”), from *h₁rewdʰ- (“red”). Cognate with Avestan 𐬭𐬀𐬊𐬌𐬜𐬌𐬙𐬀- (raoiδita-), Ancient Greek ἐρυθρός (eruthrós) Latin ruber, Tocharian A rtär, Tocharian B ratre, Old Church Slavonic рудъ (rudŭ), Lithuanian raúdas, Old English rēad (whence English red).
The epenthesis of -i- from expected *rudhrá is due to influence by रुधिक्रा (rudhikrā́).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]रु॒धि॒र • (rudhirá) stem
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | रु॒धि॒रः (rudhiráḥ) | रु॒धि॒रौ (rudhiráu) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
रु॒धि॒राः (rudhirā́ḥ) रु॒धि॒रासः॑¹ (rudhirā́saḥ¹) |
| accusative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रौ (rudhiráu) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
रु॒धि॒रान् (rudhirā́n) |
| instrumental | रु॒धि॒रेण॑ (rudhiréṇa) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रैः (rudhiráiḥ) रु॒धि॒रेभिः॑¹ (rudhirébhiḥ¹) |
| dative | रु॒धि॒राय॑ (rudhirā́ya) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| ablative | रु॒धि॒रात् (rudhirā́t) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| genitive | रु॒धि॒रस्य॑ (rudhirásya) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒राणा॑म् (rudhirā́ṇām) |
| locative | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒रेषु॑ (rudhiréṣu) |
| vocative | रुधि॑र (rúdhira) | रुधि॑रौ (rúdhirau) रुधि॑रा¹ (rúdhirā¹) |
रुधि॑राः (rúdhirāḥ) रुधि॑रासः¹ (rúdhirāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | रु॒धि॒रा (rudhirā́) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राः (rudhirā́ḥ) |
| accusative | रु॒धि॒राम् (rudhirā́m) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राः (rudhirā́ḥ) |
| instrumental | रु॒धि॒रया॑ (rudhiráyā) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒राभिः॑ (rudhirā́bhiḥ) |
| dative | रु॒धि॒रायै॑ (rudhirā́yai) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒राभ्यः॑ (rudhirā́bhyaḥ) |
| ablative | रु॒धि॒रायाः॑ (rudhirā́yāḥ) रु॒धि॒रायै॑² (rudhirā́yai²) |
रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒राभ्यः॑ (rudhirā́bhyaḥ) |
| genitive | रु॒धि॒रायाः॑ (rudhirā́yāḥ) रु॒धि॒रायै॑² (rudhirā́yai²) |
रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒राणा॑म् (rudhirā́ṇām) |
| locative | रु॒धि॒राया॑म् (rudhirā́yām) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒रासु॑ (rudhirā́su) |
| vocative | रुधि॑रे (rúdhire) | रुधि॑रे (rúdhire) | रुधि॑राः (rúdhirāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राणि॑ (rudhirā́ṇi) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
| accusative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राणि॑ (rudhirā́ṇi) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
| instrumental | रु॒धि॒रेण॑ (rudhiréṇa) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रैः (rudhiráiḥ) रु॒धि॒रेभिः॑¹ (rudhirébhiḥ¹) |
| dative | रु॒धि॒राय॑ (rudhirā́ya) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| ablative | रु॒धि॒रात् (rudhirā́t) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| genitive | रु॒धि॒रस्य॑ (rudhirásya) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒राणा॑म् (rudhirā́ṇām) |
| locative | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒रेषु॑ (rudhiréṣu) |
| vocative | रुधि॑र (rúdhira) | रुधि॑रे (rúdhire) | रुधि॑राणि (rúdhirāṇi) रुधि॑रा¹ (rúdhirā¹) |
- ¹Vedic
Derived terms
[edit]- रुधिरोद्गारिन् (rudhirodgārin)
Noun
[edit]रु॒धि॒र • (rudhirá) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | रु॒धि॒रः (rudhiráḥ) | रु॒धि॒रौ (rudhiráu) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
रु॒धि॒राः (rudhirā́ḥ) रु॒धि॒रासः॑¹ (rudhirā́saḥ¹) |
| accusative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रौ (rudhiráu) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
रु॒धि॒रान् (rudhirā́n) |
| instrumental | रु॒धि॒रेण॑ (rudhiréṇa) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रैः (rudhiráiḥ) रु॒धि॒रेभिः॑¹ (rudhirébhiḥ¹) |
| dative | रु॒धि॒राय॑ (rudhirā́ya) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| ablative | रु॒धि॒रात् (rudhirā́t) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| genitive | रु॒धि॒रस्य॑ (rudhirásya) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒राणा॑म् (rudhirā́ṇām) |
| locative | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒रेषु॑ (rudhiréṣu) |
| vocative | रुधि॑र (rúdhira) | रुधि॑रौ (rúdhirau) रुधि॑रा¹ (rúdhirā¹) |
रुधि॑राः (rúdhirāḥ) रुधि॑रासः¹ (rúdhirāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Noun
[edit]रु॒धि॒र • (rudhirá) stem, n
- saffron
- name of a city
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राणि॑ (rudhirā́ṇi) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
| accusative | रु॒धि॒रम् (rudhirám) | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒राणि॑ (rudhirā́ṇi) रु॒धि॒रा¹ (rudhirā́¹) |
| instrumental | रु॒धि॒रेण॑ (rudhiréṇa) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रैः (rudhiráiḥ) रु॒धि॒रेभिः॑¹ (rudhirébhiḥ¹) |
| dative | रु॒धि॒राय॑ (rudhirā́ya) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| ablative | रु॒धि॒रात् (rudhirā́t) | रु॒धि॒राभ्या॑म् (rudhirā́bhyām) | रु॒धि॒रेभ्यः॑ (rudhirébhyaḥ) |
| genitive | रु॒धि॒रस्य॑ (rudhirásya) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒राणा॑म् (rudhirā́ṇām) |
| locative | रु॒धि॒रे (rudhiré) | रु॒धि॒रयोः॑ (rudhiráyoḥ) | रु॒धि॒रेषु॑ (rudhiréṣu) |
| vocative | रुधि॑र (rúdhira) | रुधि॑रे (rúdhire) | रुधि॑राणि (rúdhirāṇi) रुधि॑रा¹ (rúdhirā¹) |
- ¹Vedic
Descendants
[edit]- Bengali: রুধির (rudhir)
- Pali: rudhira
- → Old Javanese: rudhira
- → Tamil: உதிரம் (utiram)
- → Telugu: రుధిరము (rudhiramu) (learned)
References
[edit]- Monier Williams (1899), “रुधिर”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 0884.
Categories:
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from the Proto-Indo-European root *h₁rewdʰ-
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Aryan
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-Iranian
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit a-stem adjectives
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit neuter nouns
- sa:Colors
- sa:Mineralogy
- sa:Planets of the Solar System
- sa:Asparagales order plants