व्ययति

Sanskrit

Alternative scripts

ৱ্যয়তি (Assamese script)
ᬯ᭄ᬬᬬᬢᬶ (Balinese script)
ব্যয়তি (Bengali script)
𑰪𑰿𑰧𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀯𑁆𑀬𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
ဝျယတိ (Burmese script)
વ્યયતિ (Gujarati script)
ਵ੍ਯਯਤਿ (Gurmukhi script)
𑌵𑍍𑌯𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
ꦮꦾꦪꦠꦶ (Javanese script)
𑂫𑂹𑂨𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
ವ್ಯಯತಿ (Kannada script)
វ្យយតិ (Khmer script)
ວ຺ຍຍຕິ (Lao script)
വ്യയതി (Malayalam script)
ᠸᠶᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
𑘪𑘿𑘧𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
ᠸᠶ᠋ᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
𑧊𑧠𑧇𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐰𑑂𑐫𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
ଵ୍ଯଯତି (Odia script)
ꢮ꣄ꢫꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆮𑇀𑆪𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖪𑖿𑖧𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
ව්‍යයති (Sinhalese script)
𑩾 𑪙𑩻𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
𑚦𑚶𑚣𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
வ்யயதி (Tamil script)
వ్యయతి (Telugu script)
วฺยยติ (Thai script)
ཝྱ་ཡ་ཏི (Tibetan script)
𑒫𑓂𑒨𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
𑨭𑩇𑨪𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Aryan *uHyáyati, from Proto-Indo-Iranian *uHyáyati, from Proto-Indo-European *uh₁y-éye-ti, the zero-grade causative of *weh₁y- (“to weave”). Cognate with Latin vieō (“to twist, plait, weave”), Russian вить (vitʹ, “to wind, twist, weave”). This etymology is incomplete. You can help Wiktionary by elaborating on the origins of this term, particularly: This should be updated with Jasanoff's proposal in {{R:iir:Jasanoff:2021}}

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /ʋjɐ́.jɐ.ti/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /ʋjɐ.jɐ.t̪i/

Verb

व्यय॑ति • (vyáyati) third-singular indicative (class 1, type P, root व्ये)

to wind, wrap, envelop

Conjugation

Present: व्यय॑ति (vyáyati), व्यय॑ते (vyáyate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	व्यय॑ति vyáyati	व्यय॑तः vyáyataḥ	व्यय॑न्ति vyáyanti	व्यय॑ते vyáyate	व्यये॑ते vyáyete	व्यय॑न्ते vyáyante
Second	व्यय॑सि vyáyasi	व्यय॑थः vyáyathaḥ	व्यय॑थ vyáyatha	व्यय॑से vyáyase	व्यये॑थे vyáyethe	व्यय॑ध्वे vyáyadhve
First	व्यया॑मि vyáyāmi	व्यया॑वः vyáyāvaḥ	व्यया॑मः / व्यया॑मसि¹ vyáyāmaḥ / vyáyāmasi¹	व्यये॑ vyáye	व्यया॑वहे vyáyāvahe	व्यया॑महे vyáyāmahe
Imperative
Third	व्यय॑तु vyáyatu	व्यय॑ताम् vyáyatām	व्यय॑न्तु vyáyantu	व्यय॑ताम् vyáyatām	व्यये॑ताम् vyáyetām	व्यय॑न्ताम् vyáyantām
Second	व्यय॑ vyáya	व्यय॑तम् vyáyatam	व्यय॑त vyáyata	व्यय॑स्व vyáyasva	व्यये॑थाम् vyáyethām	व्यय॑ध्वम् vyáyadhvam
First	व्यया॑नि vyáyāni	व्यया॑व vyáyāva	व्यया॑म vyáyāma	व्ययै॑ vyáyai	व्यया॑वहै vyáyāvahai	व्यया॑महै vyáyāmahai
Optative/Potential
Third	व्यये॑त् vyáyet	व्यये॑ताम् vyáyetām	व्यये॑युः vyáyeyuḥ	व्यये॑त vyáyeta	व्यये॑याताम् vyáyeyātām	व्यये॑रन् vyáyeran
Second	व्ययेः॑ vyáyeḥ	व्यये॑तम् vyáyetam	व्यये॑त vyáyeta	व्यये॑थाः vyáyethāḥ	व्यये॑याथाम् vyáyeyāthām	व्यये॑ध्वम् vyáyedhvam
First	व्यये॑यम् vyáyeyam	व्यये॑व vyáyeva	व्यये॑म vyáyema	व्यये॑य vyáyeya	व्यये॑वहि vyáyevahi	व्यये॑महि vyáyemahi
Subjunctive
Third	व्यया॑त् / व्यया॑ति vyáyāt / vyáyāti	व्यया॑तः vyáyātaḥ	व्यया॑न् vyáyān	व्यया॑ते / व्यया॑तै vyáyāte / vyáyātai	व्ययै॑ते vyáyaite	व्यय॑न्त / व्यया॑न्तै vyáyanta / vyáyāntai
Second	व्ययाः॑ / व्यया॑सि vyáyāḥ / vyáyāsi	व्यया॑थः vyáyāthaḥ	व्यया॑थ vyáyātha	व्यया॑से / व्यया॑सै vyáyāse / vyáyāsai	व्ययै॑थे vyáyaithe	व्यया॑ध्वै vyáyādhvai
First	व्यया॑नि vyáyāni	व्यया॑व vyáyāva	व्यया॑म vyáyāma	व्ययै॑ vyáyai	व्यया॑वहै vyáyāvahai	व्यया॑महै vyáyāmahai
Participles
	व्यय॑त् vyáyat			व्यय॑मान vyáyamāna
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit. ¹Vedic

Imperfect: अव्य॑यत् (ávyayat), अव्य॑यत (ávyayata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	अव्य॑यत् ávyayat	अव्य॑यताम् ávyayatām	अव्य॑यन् ávyayan	अव्य॑यत ávyayata	अव्य॑येताम् ávyayetām	अव्य॑यन्त ávyayanta
Second	अव्य॑यः ávyayaḥ	अव्य॑यतम् ávyayatam	अव्य॑यत ávyayata	अव्य॑यथाः ávyayathāḥ	अव्य॑येथाम् ávyayethām	अव्य॑यध्वम् ávyayadhvam
First	अव्य॑यम् ávyayam	अव्य॑याव ávyayāva	अव्य॑याम ávyayāma	अव्य॑ये ávyaye	अव्य॑यावहि ávyayāvahi	अव्य॑यामहि ávyayāmahi

References

Monier Williams (1899), “व्ययति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1041, column 2.
De Vaan, Michiel (2008), “vieō”, in Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 7), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 677