jedyny

Old Polish

Alternative forms

• jedziny

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *ís?

Proto-Indo-European *h₁óynosder.

Proto-Balto-Slavic *edīˀnas

Proto-Slavic *edìnъ

Old Polish jedyny

Inherited from Proto-Slavic *edìnъ with an unexpected shift of -dzi- -> -dy. Boryś, Sławski, and Bańkowski attribute this to association with jeden. Mańczak attributes this to frequent use, and shows a similar shift of Old Polish niestojcie -> niestety. First attested in 1439.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /jɛdiniː/
• IPA^(key): (15^th CE) /jɛdini/

Adjective

jedyny

1. only (alone in a category)
   • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 22, 2:

     Weszmy syna swego gedzynego (tolle filium tuum unigenitum)

     [Weźmi syna swego jedzinego (tolle filium tuum unigenitum)]

   • 15th century, Spowiedź powszechna - Confessio generalis, number 6:

     Szpowyadam szya... bogw w troyczy gyedynemw

     [Spowiadam się ... Bogu w Trojcy jedynemu]

2. one and only (most loved)
   • 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[2], [3], [4]}, volume XXIII, page 302:

     Yedzina singularis (sc. virgo)

     [Jedzina singularis (sc. virgo)]

3. lonely
   • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎^[5], Modlitewnik Nawojki, page 118:

     Ya czyebye proschą, aby thy ze mnye, z vbogyey, grzeschney, yedyney, prawdzywye vczynyl czlowyeka

     [Ja ciebie proszę, aby ty ze mnie z ubogiej, grzesznej, jedynej, prawdziwie uczynił człowieka]

Derived terms

adjectives

• sam jedyny

adverbs

• jedzine

nouns

• jedynak
• jedzinaczka

Related terms

adverbs

• jedynako

nouns

• jedynaczek

Descendants

• Polish: jedyny, jedynny (Middle Polish), jedyni (Northern Greater Poland, Mogilno, Barcin), jodyni (Southern Greater Poland, Kobylin, Targoszyce)
• Silesian: jedyny

References

• Boryś, Wiesław (2005), “jedyny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “jedyny”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• Mańczak, Witold (2017), “jedyny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “jedyny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “jedyny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

Alternative forms

• jedynny (Middle Polish)
• jedyni (Northern Greater Poland, Mogilno, Barcin)
• jodyni (Southern Greater Poland, Kobylin, Targoszyce)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *ís?

Proto-Indo-European *h₁óynosder.

Proto-Balto-Slavic *edīˀnas

Proto-Slavic *edìnъ

Old Polish jedyny

Polish jedyny

Inherited from Old Polish jedyny. Compare Kashubian jediny.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /jɛˈdɘ.nɘ/

• (Middle Polish) IPA^(key): /jɛˈdɨ.nɨ/
• (Lesser Poland):
  • (Lasovia) IPA^(key): [jɛˈdɘ.nɘ]
  • (Goral):
    • (Podhale) IPA^(key): [ˈjɛ.dɘ.nɘ]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɘnɘ
• Syllabification: je‧dy‧ny

Adjective

jedyny (not comparable, derived adverb jedynie)

1. only (alone in a category)
2. (colloquial) only (best suited for a task; singularly superior; the best) [with do (+ genitive) ‘for what’]
3. (colloquial, proscribed) only, mere (less than expected)

   Synonym: jeden

4. (literary, sometimes nominalized) one and only (most loved)
5. (Lasovia, Sandomierz, Bilcz, Zawichost, Podhale, Rabka-Zdrój, folk music, in the feminine) synonym of sama

Declension

Declension of jedyny (hard)

singular					plural
	masculine animate	masculine inanimate	feminine	neuter	virile (= masculine personal)	non-virile
nominative/vocative	jedyny		jedyna	jedyne	jedyni	jedyne
genitive	jedynego		jedynej	jedynego	jedynych
dative	jedynemu		jedynej	jedynemu	jedynym
accusative	jedynego	jedyny	jedyną	jedyne	jedynych	jedyne
instrumental	jedynym		jedyną	jedynym	jedynymi
locative	jedynym		jedynej	jedynym	jedynych

Derived terms

adjectives

• jeden jedyny
• jedyny w swoim rodzaju

nouns

• jedyne
• jedyność

Related terms

adjectives

• jednakowy

nouns

• jedność
• jedynak
• jedynka

numerals

• jeden
• jedenaście

verbs

• jednać impf
• jednoczyć impf

Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), jedyny is one of the most used words in Polish, appearing 20 times in scientific texts, 16 times in news, 27 times in essays, 21 times in fiction, and 15 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 99 times, making it the 635th most common word in a corpus of 500,000 words.

Further reading

• “jedyny”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “jedyny”, in Polish dictionaries at PWN‎^[7] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “jedyny”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “JEDYNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 10.12.2008
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “jedyny”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “jedyny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “jedyny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 166
• jedyny in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *ís?

Proto-Indo-European *h₁óynosder.

Proto-Balto-Slavic *edīˀnas

Proto-Slavic *edìnъ

Old Polish jedyny

Silesian jedyny

Inherited from Old Polish jedyny.

Pronunciation

• IPA^(key): /jɛˈdɪ.nɪ/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɪnɪ
• Syllabification: je‧dy‧ny

Adjective

jedyny (not comparable)

1. only

Declension

Declension of jedyny

		singular					plural
		masculine		neuter	feminine		virile	nonvirile
		animate	inanimate
nominative		jedyny		jedyne	jedynŏ		jedyni	jedyne
genitive		jedynego			jedynyj		jedynych
dative		jedynymu			jedynyj		jedynym
accusative		jedynego	jedyny	jedyne	jedynõ		jedynych	jedyne
instrumental		jedynym			jedynōm		jedynymi
locative		jedynym			jedynyj		jedynych
vocative		jedyny		jedyne	jedynŏ		jedyni	jedyne

Derived terms

nouns

• jedynka
• jedynŏczka
• jedynŏk

particles

• jedynie

Related terms

adjectives

• jedynŏsty

nouns

• jedynŏstka

numerals

• jedyn

Further reading

• jedyny in dykcjonorz.eu
• jedyny in silling.org