ryba

See also: Ryba, rybą, Rybą, and rýbä

Czech

Etymology

Inherited from Old Czech ryba, from Proto-Slavic *ryba.

Pronunciation

• IPA^(key): [ˈrɪba]

• Audio:

  (file)

Noun

ryba f

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)

   sladkovodní ryba ― freshwater fish

   mořská ryba ― marine fish

Declension

Declension of ryba (hard feminine)

	singular	plural
nominative	ryba	ryby
genitive	ryby	ryb
dative	rybě	rybám
accusative	rybu	ryby
vocative	rybo	ryby
locative	rybě	rybách
instrumental	rybou	rybami

Derived terms

adjectives

• porybný
• rybí
• rybožravý

nouns

• paryba
• rybařina
• rybárna
• rybář
• rybářík
• rybářka
• rybářství
• rybenka
• rybice
• rybička
• rybina
• rybinka
• rybka
• rybník
• rybníkář
• rybolov
• velryba

idioms and proverbs

• ani ryba, ani rak
• jako ryba ve vodě
• malé ryby taky ryby

verbs

• rybařit
• zarybnit

Further reading

• “ryba”, in Příruční slovník jazyka českého (in Czech), 1935–1957
• “ryba”, in Slovník spisovného jazyka českého (in Czech), 1960–1971, 1989
• “ryba”, in Internetová jazyková příručka (in Czech), 2008–2026

Lower Sorbian

ryba

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ryba.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈrɨba/

Noun

ryba f (diminutive rybka)

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)

Declension

Declension of ryba

	Singular	Dual	Plural
Nominative	ryba	rybje	ryby
Genitive	ryby	rybowu	rybow
Dative	rybje	ryboma	rybam
Accusative	rybu	rybje	ryby
Instrumental	rybu	ryboma	rybami
Locative	rybje	ryboma	rybach

Derived terms

• rybacny
• rybak
• rybakaŕ
• rybakowy
• rybariś
• rybarjowaś
• rybarjowy
• rybarnik
• rybarnja
• rybarski
• rybarstwo
• rybaŕ
• rybcycka
• rybernak
• rybica
• rybicka
• rybina
• rybiny
• rybisko
• rybjecy
• rybnica
• rybnik
• rybnikaŕ
• rybnistwo
• rybny
• ryborak
• rybornak
• rybornik
• rybornjak
• rybowanišćo
• rybowaty
• rybownja
• tunowa ryba
• walska ryba
• wjelryba

Further reading

• Muka, Arnošt (1921, 1928), “ryba”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
• Starosta, Manfred (1999), “ryba”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Old Czech

Alternative forms

• rýba

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *rỳba

Old Czech ryba

Inherited from Proto-Slavic *rỳba.

Pronunciation

• IPA^(key): (13^th CE) /ˈrɨba/
• IPA^(key): (15^th CE) /ˈriba/

Noun

ryba f

1. fish

Declension

Declension of ryba (hard a-stem)

	singular	dual	plural
nominative	ryba	rybě	ryby
genitive	ryby	rybú	ryb
dative	rybě	rybama	rybám
accusative	rybu	rybě	ryby
vocative	rybo	rybě	ryby
locative	rybě	rybú	rybách
instrumental	rybú	rybama	rybami

This table shows the most common forms around the 13th century.

Derived terms

• Rybnář

Descendants

• Czech: ryba

Further reading

• Jan Gebauer (1903–1916), “ryba”, in Slovník staročeský (in Czech), Prague: Česká grafická společnost "unie", Česká akademie císaře Františka Josefa pro vědy, slovesnost a umění

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *rỳba

Old Polish ryba

Inherited from Proto-Slavic *rỳba. First attested in the 14th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /riba/
• IPA^(key): (15^th CE) /riba/

Noun

ryba f (diminutive rybka, related adjective rybi or rybny)

1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)
   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 104, 28, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Obroczyl wody gych w krew y pobyl ryby (pisces) gich

     [Obrocił wody jich w krew i pobił ryby (pisces) jich]

   • 1450, Piotr z Uścia, Rozariusz kapitulny, Ujście: Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. Ms 224, page 81v:

     Exquamare significat squamas piscium deponere semouere vlg. oczoszacz ryby

     [Exquamare significat squamas piscium deponere semouere vlg. oczosać ryby]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 59v:

     Hamare id est cum hamo capere oder angeln vadzycz ryby

     [Hamare id est cum hamo capere oder angeln wadzić ryby]

Derived terms

nouns

• biała ryba
• kosmata ryba
• rybak
• rybarka
• rybisko
• rybitw
• rybitwa
• rybitwi
• rybnik

Descendants

• Polish: ryba
• Silesian: ryba

References

• Boryś, Wiesław (2005), “ryba”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “ryba”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “ryba”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “ryba”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “ryba”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *rỳba

Old Polish ryba

Polish ryba

Inherited from Old Polish ryba.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈrɘ.ba/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈrɨ.ba/
• (Masovia):
  • (Near Masovian) IPA^(key): [ˈrɘ.ba]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɘba
• Syllabification: ry‧ba
• Homophone: Ryba

Noun

ryba f (diminutive rybka or rybeńka, augmentative rybsko, related adjective rybny or rybi)

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)
2. fish (flesh of the fish used as food)
3. (collective, obsolete, colloquial) fish
4. (Near Masovian) synonym of biceps

Declension

Declension of ryba

	singular	plural
nominative	ryba	ryby
genitive	ryby	ryb
dative	rybie	rybom
accusative	rybę	ryby
instrumental	rybą	rybami
locative	rybie	rybach
vocative	rybo	ryby

Derived terms

nouns

• bezrybie
• gruba ryba
• narybek
• Ryba
• ryba maślana
• ryba miecz
• ryba piła
• ryba po grecku
• rybak
• rybitwa
• rybnik
• rybojad
• wieloryb

proverbs

• dzieci i ryby głosu nie mają
• gość i ryba trzeciego dnia cuchnie
• na bezrybiu i rak ryba
• ryba psuje się od głowy
• tylko ryby nie biorą

verbs

• łowić ryby w mętnej wodzie impf
• miotać się jak ryba w sieci impf
• poczuć się jak ryba w wodze pf, czuć się jak ryba w wodzie impf

Related terms

adjectives

• bezrybny

nouns

• rybeczka

Further reading

• ryba in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• ryba in Polish dictionaries at PWN
• ryby in PWN's encyclopedia
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “ryba”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “RYBA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 29.01.2016
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ryba”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “ryba”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “ryba”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 781
• ryba in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
• Władysław Matlakowski (1892), “ryba”, in Słownik wyrazów ludowych zebranych w Czerskiem i na Kujawach (in Polish), Kraków: nakł. Akademii Umiejętności; Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem A. M. Kosterkiewicza, page 16

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *rỳba

Old Polish ryba

Silesian ryba

Inherited from Old Polish ryba.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈrɪ.ba/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɪba
• Syllabification: ry‧ba

Noun

ryba f (diminutive rybka, related adjective rybi)

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)

   Synonym: fisza

Declension

Declension of ryba

	singular	plural
nominative	ryba	ryby
genitive	ryby	ryb/rybōw
dative	rybie	rybōm
accusative	rybã	ryby
instrumental	rybōm	rybami/rybōma
locative	rybie	rybach
vocative	rybo	ryby

Derived terms

nouns

• rybiŏrz
• rybŏk

Related terms

adjectives

• rybacki

nouns

• rybeczka

Further reading

• ryba in silling.org
• Henryk Jaroszewicz (2022), “ryba”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 130

Slovak

Ryba.

Etymology

Inherited from Old Slovak ryba, from Proto-Slavic *ryba.

Pronunciation

• IPA^(key): /riba/, [ˈriba]

• Audio (Bratislava):

  (file)

• Rhymes: -iba
• Hyphenation: ry‧ba

Noun

ryba f (relational adjective rybací or rybí or rybný, diminutive rybka or rybička, augmentative rybisko)

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)

Declension

Declension of ryba
(pattern žena)

	singular	plural
nominative	ryba	ryby
genitive	ryby	rýb
dative	rybe	rybám
accusative	rybu	ryby
locative	rybe	rybách
instrumental	rybou	rybami

Derived terms

adjectives

• rybací
• rybí
• rybný

nouns

• rýbä n
• rybička f
• rybisko n
• rybka f
• rybník m

Further reading

• “ryba”, in Slovníkový portál Jazykovedného ústavu Ľ. Štúra SAV [Dictionary portal of the Ľ. Štúr Institute of Linguistics, Slovak Academy of Science] (in Slovak), https://slovnik.juls.savba.sk, 2003–2026
• Králik, Ľubor (2016), “ryba”, in Stručný etymologický slovník slovenčiny [Concise Etymological Dictionary of Slovak] (in Slovak), Bratislava: VEDA; JÚĽŠ SAV, →ISBN, page 517

Upper Sorbian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ryba.

Noun

ryba f

1. fish (cold-blooded vertebrate animal that lives in water, moving with the help of fins and breathing with gills)

Declension

Declension of ryba (feminine hard stem)

	singular	dual	plural
nominative	ryba	rybje	ryby
genitive	ryby	rybow	rybow
dative	rybje	rybomaj	rybam
accusative	rybu	rybje	ryby
instrumental	rybu	rybomaj	rybami
locative	rybje	rybomaj	rybach
vocative	ryba	rybje	ryby

Further reading

• “ryba” in Soblex