कर्तव्य

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit कर्तव्य (kartavya).

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /kəɾ.t̪əʋ.jᵊ/, [kɐɾ.t̪ɐʋ.jᵊ]

Noun

कर्तव्य • (kartavya) m

1. duty, role, obligation

   Synonym: फ़र्ज़ (farz)

   • 2011, Zoya Akhtar, Farhan Akhtar, Zindagi Na Milegi Dobara, Farhan Akhtar (actor):

     इंसान का कर्तव्य होता है कोशिश करना। कामयाबी, नाकामयाबी सब उसके हाथ में है।

     insān kā kartavya hotā hai kośiś karnā. kāmyābī, nākāmyābī sab uske hāth mẽ hai.

     It is a man's duty to try. Success or failure, all that is in His hands.

Declension

Declension of कर्तव्य (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	कर्तव्य kartavya	कर्तव्य kartavya
oblique	कर्तव्य kartavya	कर्तव्यों kartavyõ
vocative	कर्तव्य kartavya	कर्तव्यो kartavyo

References

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “कर्तव्य”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 829
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “कर्तव्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press, page 175

Marathi

Etymology

Borrowed from Sanskrit कर्तव्य (kartavya).

Pronunciation

• IPA^(key): /kəɾ.t̪əʋ.jə/

Noun

कर्तव्य • (kartavya) n

1. duty

Declension

Declension of कर्तव्य (neut cons-stem)
direct singular	कर्तव्य kartavya
direct plural	कर्तव्ये, कर्तव्यं kartavye, kartavya
	singular एकवचन		plural अनेकवचन
nominative प्रथमा	कर्तव्य kartavya		कर्तव्ये, कर्तव्यं kartavye, kartavya
oblique सामान्यरूप	कर्तव्या kartavyā		कर्तव्यां- kartavyān-
accusative / dative द्वितीया / चतुर्थी	कर्तव्याला kartavyālā		कर्तव्यांना kartavyānnā
ergative	कर्तव्याने, कर्तव्यानं kartavyāne, kartavyāna		कर्तव्यांनी kartavyānnī
instrumental	कर्तव्याशी kartavyāśī		कर्तव्यांशी kartavyānśī
locative सप्तमी	कर्तव्यात kartavyāt		कर्तव्यांत kartavyāt
vocative संबोधन	कर्तव्या kartavyā		कर्तव्यांनो kartavyānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions. There is no space between the stem and the postposition. Locative Note: -त (-ta) is a postposition.

Genitive declension of कर्तव्य (neut cons-stem)
	masculine object पुल्लिंगी कर्म		feminine object स्त्रीलिंगी कर्म		neuter object नपुसकलिंगी कर्म		oblique सामान्यरूप
	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular एकवचन	plural अनेकवचन	singular* एकवचन	plural अनेकवचन
singular subject एकवचनी कर्ता	कर्तव्याचा kartavyāċā	कर्तव्याचे kartavyāċe	कर्तव्याची kartavyācī	कर्तव्याच्या kartavyācā	कर्तव्याचे, कर्तव्याचं kartavyāċe, kartavyāċa	कर्तव्याची kartavyācī	कर्तव्याच्या kartavyācā
plural subject अनेकवचनी कर्ता	कर्तव्यांचा kartavyānċā	कर्तव्यांचे kartavyānċe	कर्तव्यांची kartavyāñcī	कर्तव्यांच्या kartavyāncā	कर्तव्यांचे, कर्तव्यांचं kartavyānċe, kartavyānċa	कर्तव्यांची kartavyāñcī	कर्तव्यांच्या kartavyāñcā
* Note: Word-final ए (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as अ (a). Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

Derived terms

• कर्तव्यदक्ष (kartavyadakṣa, “dutiful”)
• कर्तव्यनिष्ठ (kartavyaniṣṭha, “dutiful”)

References

• Berntsen, Maxine (1982–1983), “कर्तव्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
• Molesworth, James Thomas (1857), “कर्तव्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
• Shridhar Ganesh Vaze (1911), “कर्तव्य”, in The Aryabhusan School Dictionary, Poona: Arya-Bhushan Press

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• কৰ্তৱ্য (Assamese script)
• ᬓᬃᬢᬯ᭄ᬬ (Balinese script)
• কর্তব্য (Bengali script)
• 𑰎𑰨𑰿𑰝𑰪𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
• 𑀓𑀭𑁆𑀢𑀯𑁆𑀬 (Brahmi script)
• ကရ်္တဝျ (Burmese script)
• કર્તવ્ય (Gujarati script)
• ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ (Gurmukhi script)
• 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯 (Grantha script)
• ꦏꦂꦠꦮꦾ (Javanese script)
• 𑂍𑂩𑂹𑂞𑂫𑂹𑂨 (Kaithi script)
• ಕರ್ತವ್ಯ (Kannada script)
• កត៌វ្យ (Khmer script)
• ກຣ຺ຕວ຺ຍ (Lao script)
• കര്തവ്യ (Malayalam script)
• ᡬᠠᡵᢠᠠᠸᠶᠠ (Manchu script)
• 𑘎𑘨𑘿𑘝𑘪𑘿𑘧 (Modi script)
• ᢉᠠᠷᢐᠠᠧᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
• 𑦮𑧈𑧠𑦽𑧊𑧠𑧇 (Nandinagari script)
• 𑐎𑐬𑑂𑐟𑐰𑑂𑐫 (Newa script)
• କର୍ତଵ୍ଯ (Odia script)
• ꢒꢬ꣄ꢡꢮ꣄ꢫ (Saurashtra script)
• 𑆑𑆫𑇀𑆠𑆮𑇀𑆪 (Sharada script)
• 𑖎𑖨𑖿𑖝𑖪𑖿𑖧 (Siddham script)
• කර්‍තව්‍ය (Sinhalese script)
• 𑩜𑩼 𑪙𑩫𑩾 𑪙𑩻 (Soyombo script)
• 𑚊𑚤𑚶𑚙𑚦𑚶𑚣 (Takri script)
• கர்தவ்ய (Tamil script)
• కర్తవ్య (Telugu script)
• กรฺตวฺย (Thai script)
• ཀ་རྟ་ཝྱ (Tibetan script)
• 𑒏𑒩𑓂𑒞𑒫𑓂𑒨 (Tirhuta script)
• 𑨋𑨫𑩇𑨙𑨭𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

Etymology

From the root कृ (kṛ) +‎ -तव्य (-tavya).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /kɐ́ɾ.t̪ɐ.ʋi.jɐ/, /kɐɾ.t̪ɐ.ʋí.jɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /kɐɾ.t̪ɐʋ.jɐ/

Participle

कर्तव्य • (kártavya or kartavyà) (metrical Vedic kartaviya)

1. future passive participle of कृ (kṛ); to be made, performed or done, to be accomplished
   • c. 1200 BCE – 800 BCE, Kṛṣṇa-Yajurveda (Taittirīya Saṃhitā) I.5.2.4:

     अथो॒ खलु॑ सं॒भृत्या॑ ए॒व सं॑भाराः क॑र्त॒व्यं॑ यजु॑र्य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै

     átho khálu saṃbhṛ́tyā evá sambhārā́ḥ kartavyàṃ yájuryajñásya sámṛddhyai

     • 1914 translation by Arthur Berriedale Keith

       […] [Likewise,] they say: “The apparatus should be collected and the Yajus should be performed, for the success of the ritual worship.”

   • c. 700 BCE, Śatapatha Brāhmaṇa
   • c. 700 BCE – 500 BCE, Aitareya Brāhmaṇa
   • c. 200 BCE – 200 CE, Manusmṛti

Declension

Masculine a-stem declension of क॒र्त॒व्य॑

	singular	dual	plural
nominative	क॒र्त॒व्यः॑ (kartavyàḥ)	क॒र्त॒व्यौ॑ (kartavyàu) क॒र्त॒व्या॑¹ (kartavyā̀¹)	क॒र्त॒व्याः॑ (kartavyā̀ḥ) क॒र्त॒व्या॑सः¹ (kartavyā̀saḥ¹)
accusative	क॒र्त॒व्य॑म् (kartavyàm)	क॒र्त॒व्यौ॑ (kartavyàu) क॒र्त॒व्या॑¹ (kartavyā̀¹)	क॒र्त॒व्या॑न् (kartavyā̀n)
instrumental	क॒र्त॒व्ये॑न (kartavyèna)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्यैः॑ (kartavyàiḥ) क॒र्त॒व्ये॑भिः¹ (kartavyèbhiḥ¹)
dative	क॒र्त॒व्या॑य (kartavyā̀ya)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्ये॑भ्यः (kartavyèbhyaḥ)
ablative	क॒र्त॒व्या॑त् (kartavyā̀t)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्ये॑भ्यः (kartavyèbhyaḥ)
genitive	क॒र्त॒व्य॑स्य (kartavyàsya)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ) क॒र्त॒व्योः॑¹ (kartavyòḥ¹)	क॒र्त॒व्या॑नाम् (kartavyā̀nām)
locative	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ) क॒र्त॒व्योः॑¹ (kartavyòḥ¹)	क॒र्त॒व्ये॑षु (kartavyèṣu)
vocative	कर्त॑व्य (kártavya)	कर्त॑व्यौ (kártavyau) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ) कर्त॑व्यासः¹ (kártavyāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of क॒र्त॒व्या॑

	singular	dual	plural
nominative	क॒र्त॒व्या॑ (kartavyā̀)	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्याः॑ (kartavyā̀ḥ)
accusative	क॒र्त॒व्या॑म् (kartavyā̀m)	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्याः॑ (kartavyā̀ḥ)
instrumental	क॒र्त॒व्य॑या (kartavyàyā) क॒र्त॒व्या॑¹ (kartavyā̀¹)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्या॑भिः (kartavyā̀bhiḥ)
dative	क॒र्त॒व्या॑यै (kartavyā̀yai)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्या॑भ्यः (kartavyā̀bhyaḥ)
ablative	क॒र्त॒व्या॑याः (kartavyā̀yāḥ) क॒र्त॒व्या॑यै² (kartavyā̀yai²)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्या॑भ्यः (kartavyā̀bhyaḥ)
genitive	क॒र्त॒व्या॑याः (kartavyā̀yāḥ) क॒र्त॒व्या॑यै² (kartavyā̀yai²)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ)	क॒र्त॒व्या॑नाम् (kartavyā̀nām)
locative	क॒र्त॒व्या॑याम् (kartavyā̀yām)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ)	क॒र्त॒व्या॑सु (kartavyā̀su)
vocative	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of क॒र्त॒व्य॑

	singular	dual	plural
nominative	क॒र्त॒व्य॑म् (kartavyàm)	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्या॑नि (kartavyā̀ni) क॒र्त॒व्या॑¹ (kartavyā̀¹)
accusative	क॒र्त॒व्य॑म् (kartavyàm)	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्या॑नि (kartavyā̀ni) क॒र्त॒व्या॑¹ (kartavyā̀¹)
instrumental	क॒र्त॒व्ये॑न (kartavyèna)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्यैः॑ (kartavyàiḥ) क॒र्त॒व्ये॑भिः¹ (kartavyèbhiḥ¹)
dative	क॒र्त॒व्या॑य (kartavyā̀ya)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्ये॑भ्यः (kartavyèbhyaḥ)
ablative	क॒र्त॒व्या॑त् (kartavyā̀t)	क॒र्त॒व्या॑भ्याम् (kartavyā̀bhyām)	क॒र्त॒व्ये॑भ्यः (kartavyèbhyaḥ)
genitive	क॒र्त॒व्य॑स्य (kartavyàsya)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ) क॒र्त॒व्योः॑¹ (kartavyòḥ¹)	क॒र्त॒व्या॑नाम् (kartavyā̀nām)
locative	क॒र्त॒व्ये॑ (kartavyè)	क॒र्त॒व्य॑योः (kartavyàyoḥ) क॒र्त॒व्योः॑¹ (kartavyòḥ¹)	क॒र्त॒व्ये॑षु (kartavyèṣu)
vocative	कर्त॑व्य (kártavya)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्यानि (kártavyāni) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)

• ¹Vedic

Masculine a-stem declension of कर्त॑व्य

	singular	dual	plural
nominative	कर्त॑व्यः (kártavyaḥ)	कर्त॑व्यौ (kártavyau) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ) कर्त॑व्यासः¹ (kártavyāsaḥ¹)
accusative	कर्त॑व्यम् (kártavyam)	कर्त॑व्यौ (kártavyau) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)	कर्त॑व्यान् (kártavyān)
instrumental	कर्त॑व्येन (kártavyena)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्यैः (kártavyaiḥ) कर्त॑व्येभिः¹ (kártavyebhiḥ¹)
dative	कर्त॑व्याय (kártavyāya)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्येभ्यः (kártavyebhyaḥ)
ablative	कर्त॑व्यात् (kártavyāt)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्येभ्यः (kártavyebhyaḥ)
genitive	कर्त॑व्यस्य (kártavyasya)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ) कर्त॑व्योः¹ (kártavyoḥ¹)	कर्त॑व्यानाम् (kártavyānām)
locative	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ) कर्त॑व्योः¹ (kártavyoḥ¹)	कर्त॑व्येषु (kártavyeṣu)
vocative	कर्त॑व्य (kártavya)	कर्त॑व्यौ (kártavyau) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ) कर्त॑व्यासः¹ (kártavyāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of कर्त॑व्या

	singular	dual	plural
nominative	कर्त॑व्या (kártavyā)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ)
accusative	कर्त॑व्याम् (kártavyām)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ)
instrumental	कर्त॑व्यया (kártavyayā) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्याभिः (kártavyābhiḥ)
dative	कर्त॑व्यायै (kártavyāyai)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्याभ्यः (kártavyābhyaḥ)
ablative	कर्त॑व्यायाः (kártavyāyāḥ) कर्त॑व्यायै² (kártavyāyai²)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्याभ्यः (kártavyābhyaḥ)
genitive	कर्त॑व्यायाः (kártavyāyāḥ) कर्त॑व्यायै² (kártavyāyai²)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ)	कर्त॑व्यानाम् (kártavyānām)
locative	कर्त॑व्यायाम् (kártavyāyām)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ)	कर्त॑व्यासु (kártavyāsu)
vocative	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्याः (kártavyāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of कर्त॑व्य

	singular	dual	plural
nominative	कर्त॑व्यम् (kártavyam)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्यानि (kártavyāni) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)
accusative	कर्त॑व्यम् (kártavyam)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्यानि (kártavyāni) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)
instrumental	कर्त॑व्येन (kártavyena)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्यैः (kártavyaiḥ) कर्त॑व्येभिः¹ (kártavyebhiḥ¹)
dative	कर्त॑व्याय (kártavyāya)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्येभ्यः (kártavyebhyaḥ)
ablative	कर्त॑व्यात् (kártavyāt)	कर्त॑व्याभ्याम् (kártavyābhyām)	कर्त॑व्येभ्यः (kártavyebhyaḥ)
genitive	कर्त॑व्यस्य (kártavyasya)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ) कर्त॑व्योः¹ (kártavyoḥ¹)	कर्त॑व्यानाम् (kártavyānām)
locative	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्ययोः (kártavyayoḥ) कर्त॑व्योः¹ (kártavyoḥ¹)	कर्त॑व्येषु (kártavyeṣu)
vocative	कर्त॑व्य (kártavya)	कर्त॑व्ये (kártavye)	कर्त॑व्यानि (kártavyāni) कर्त॑व्या¹ (kártavyā¹)

• ¹Vedic

Noun

कर्तव्य • (kartavya) stem, n

1. any work that should be done; a duty, obligation, task

Declension

Neuter a-stem declension of कर्तव्य

	singular	dual	plural
nominative	कर्तव्यम् (kartavyam)	कर्तव्ये (kartavye)	कर्तव्यानि (kartavyāni) कर्तव्या¹ (kartavyā¹)
accusative	कर्तव्यम् (kartavyam)	कर्तव्ये (kartavye)	कर्तव्यानि (kartavyāni) कर्तव्या¹ (kartavyā¹)
instrumental	कर्तव्येन (kartavyena)	कर्तव्याभ्याम् (kartavyābhyām)	कर्तव्यैः (kartavyaiḥ) कर्तव्येभिः¹ (kartavyebhiḥ¹)
dative	कर्तव्याय (kartavyāya)	कर्तव्याभ्याम् (kartavyābhyām)	कर्तव्येभ्यः (kartavyebhyaḥ)
ablative	कर्तव्यात् (kartavyāt)	कर्तव्याभ्याम् (kartavyābhyām)	कर्तव्येभ्यः (kartavyebhyaḥ)
genitive	कर्तव्यस्य (kartavyasya)	कर्तव्ययोः (kartavyayoḥ) कर्तव्योः¹ (kartavyoḥ¹)	कर्तव्यानाम् (kartavyānām)
locative	कर्तव्ये (kartavye)	कर्तव्ययोः (kartavyayoḥ) कर्तव्योः¹ (kartavyoḥ¹)	कर्तव्येषु (kartavyeṣu)
vocative	कर्तव्य (kartavya)	कर्तव्ये (kartavye)	कर्तव्यानि (kartavyāni) कर्तव्या¹ (kartavyā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Ashokan Prakrit: 𑀓𑀢𑀯𑁆𑀬 (katavya), 𐨐𐨚𐨬 (kaṭava), 𑀓𑀝𑀯𑀺𑀬 (kaṭaviya) (see there for further descendants)
• Pali: kattabba

Borrowed terms

• → Gujarati: કર્તવ્ય (kartavya)
• → Hindi: कर्तव्य (kartavya)
• → Kannada: ಕರ್ತವ್ಯ (kartavya)
• → Marathi: कर्तव्य (kartavya)
• → Tamil: கர்த்தவியம் (karttaviyam)
• → Telugu: కర్తవ్యము (kartavyamu)

Further reading

• Monier Williams (1899), “कर्तव्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 257.