यन्त्र

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Sanskrit[edit]

Alternative scripts[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *yem-tró-m (instrument of restraining), from *yem- (to hold, to restrain).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

यन्त्र (yantrán

  1. any instrument for holding or restraining or fastening, a prop, support, barrier; a fetter, band, tie, thong, rein
    • c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 10.149.1:
      सविता यन्त्रैः पृथिवीमरम्णादस्कम्भने सविता द्यामदृंहत् ।
      savitā yantraiḥ pṛthivīmaramṇādaskambhane savitā dyāmadṛṃhat .
      Savitar fixed the earth with fetters to bind it, and made heaven stedfast where no prop supported.
  2. a surgical instrument (especially a blunt one, such as tweezers)
  3. any instrument or apparatus, mechanical contrivance, engine, machine, implement, appliance (as a bolt or lock on a door, oars or sails in a boat. etc.)
  4. restraint, force
  5. an amulet, mystical diagram supposed to possess occult powers

Declension[edit]

Neuter a-stem declension of यन्त्र (yantrá)
Singular Dual Plural
Nominative यन्त्रम्
yantrám
यन्त्रे
yantré
यन्त्राणि / यन्त्रा¹
yantrā́ṇi / yantrā́¹
Vocative यन्त्र
yántra
यन्त्रे
yántre
यन्त्राणि / यन्त्रा¹
yántrāṇi / yántrā¹
Accusative यन्त्रम्
yantrám
यन्त्रे
yantré
यन्त्राणि / यन्त्रा¹
yantrā́ṇi / yantrā́¹
Instrumental यन्त्रेण
yantréṇa
यन्त्राभ्याम्
yantrā́bhyām
यन्त्रैः / यन्त्रेभिः¹
yantraíḥ / yantrébhiḥ¹
Dative यन्त्राय
yantrā́ya
यन्त्राभ्याम्
yantrā́bhyām
यन्त्रेभ्यः
yantrébhyaḥ
Ablative यन्त्रात्
yantrā́t
यन्त्राभ्याम्
yantrā́bhyām
यन्त्रेभ्यः
yantrébhyaḥ
Genitive यन्त्रस्य
yantrásya
यन्त्रयोः
yantráyoḥ
यन्त्राणाम्
yantrā́ṇām
Locative यन्त्रे
yantré
यन्त्रयोः
yantráyoḥ
यन्त्रेषु
yantréṣu
Notes
  • ¹Vedic

Descendants[edit]

Further reading[edit]