वानर

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit वानर (vānara). Doublet of बंदर (bandar).

Pronunciation

• (Delhi) IPA^(key): /ʋɑː.nəɾ/, [ʋäː.nɐɾ]

Noun

वानर • (vānar) m (Urdu spelling وانر)

1. monkey, ape, primate

   Synonym: बंदर (bandar)

Declension

Declension of वानर (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	वानर vānar	वानर vānar
oblique	वानर vānar	वानरों vānarõ
vocative	वानर vānar	वानरो vānaro

Hypernyms

• स्तनपायी (stanpāyī), स्तनधारी (standhārī)

References

• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “vānara”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press

Marathi

Etymology

नपुसकलिंग (napusakliṅga): वानर n (vānar)
स्त्रीलिंग (strīliṅga): वानरी f (vānrī)

Borrowed from Sanskrit वानर (vānara).

Pronunciation

• IPA^(key): /ʋa.nəɾ/

Noun

वानर • (vānar) n

1. monkey, baboon

   Synonym: माकड (mākaḍ) (more common)

See also

• वानरी (vānrī, “female monkey”) f (more common) and वानरीण (vānrīṇ, “female monkey”) f (less common)

References

• Molesworth, James Thomas (1857), “वानर”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “vānara”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press

Pali

Alternative forms

Alternative scripts

• vānara (Latin script)
• 𑀯𑀸𑀦𑀭 (Brahmi script)
• ৰানর (Bengali script)
• වානර (Sinhalese script)
• ဝါနရ or ဝႃၼရ (Burmese script)
• วานร or วานะระ (Thai script)
• ᩅᩤᨶᩁ (Tai Tham script)
• ວານຣ or ວານະຣະ (Lao script)
• វានរ (Khmer script)
• 𑅇𑄂𑄚𑄢 (Chakma script)

Noun

वानर m

1. Devanagari script form of vānara (“monkey”)

Declension

Declension table of "वानर" (masculine)

Case \ Number	Singular	Plural
Nominative (first)	वानरो (vānaro)	वानरा (vānarā)
Accusative (second)	वानरं (vānaraṃ)	वानरे (vānare)
Instrumental (third)	वानरेन (vānarena)	वानरेहि (vānarehi) or वानरेभि (vānarebhi)
Dative (fourth)	वानरस्स (vānarassa) or वानराय (vānarāya) or वानरत्थं (vānaratthaṃ)	वानरानं (vānarānaṃ)
Ablative (fifth)	वानरस्मा (vānarasmā) or वानरम्हा (vānaramhā) or वानरा (vānarā)	वानरेहि (vānarehi) or वानरेभि (vānarebhi)
Genitive (sixth)	वानरस्स (vānarassa)	वानरानं (vānarānaṃ)
Locative (seventh)	वानरस्मिं (vānarasmiṃ) or वानरम्हि (vānaramhi) or वानरे (vānare)	वानरेसु (vānaresu)
Vocative (calling)	वानर (vānara)	वानरा (vānarā)

Sanskrit

Alternative forms

Alternative scripts

• ৱানৰ (Assamese script)
• ᬯᬵᬦᬭ (Balinese script)
• বানর (Bengali script)
• 𑰪𑰯𑰡𑰨 (Bhaiksuki script)
• 𑀯𑀸𑀦𑀭 (Brahmi script)
• ဝါနရ (Burmese script)
• વાનર (Gujarati script)
• ਵਾਨਰ (Gurmukhi script)
• 𑌵𑌾𑌨𑌰 (Grantha script)
• ꦮꦴꦤꦫ (Javanese script)
• 𑂫𑂰𑂢𑂩 (Kaithi script)
• ವಾನರ (Kannada script)
• វានរ (Khmer script)
• ວານຣ (Lao script)
• വാനര (Malayalam script)
• ᠸᠠ᠎᠊ᠠᠨᠠᡵᠠ (Manchu script)
• 𑘪𑘰𑘡𑘨 (Modi script)
• ᠸᠠᢗᠨᠠᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑧊𑧑𑧁𑧈 (Nandinagari script)
• 𑐰𑐵𑐣𑐬 (Newa script)
• ଵାନର (Odia script)
• ꢮꢵꢥꢬ (Saurashtra script)
• 𑆮𑆳𑆤𑆫 (Sharada script)
• 𑖪𑖯𑖡𑖨 (Siddham script)
• වානර (Sinhalese script)
• 𑩾𑩛𑩯𑩼 (Soyombo script)
• 𑚦𑚭𑚝𑚤 (Takri script)
• வாநர (Tamil script)
• వానర (Telugu script)
• วานร (Thai script)
• ཝཱ་ན་ར (Tibetan script)
• 𑒫𑒰𑒢𑒩 (Tirhuta script)
• 𑨭𑨊𑨝𑨫 (Zanabazar Square script)

Etymology

Unknown; possibly from वन (vána, “forest”) +‎ नर (nára, “man”). Monier considers it to be a vṛddhi derivative of वनर (vanara, “(something) relating to forest”), from वन (vána, “forest”) +‎ -र (-ra, adjectival suffix). Cognate with Pashto ونهنر (wëna-nar, "woodsman").

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ʋɑː.nɐ.ɾɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ʋɑː.n̪ɐ.ɾɐ/

Noun

वानर • (vānara) stem, m

1. monkey; any such ape
   • c. 400 BCE, Mahābhārata 1.60.7:

     राक्षसास्तु पुलस्तयस्य वानरा किंनरास्तथा।
     यक्षाश्च मनुजव्याघ्र पुत्रास्तस्य च धीमतः।
     पुलहस्य मृगाः सिंहा व्याघ्राः किंपुरुषास्तथा ॥

     rākṣasāstu pulastayasya vānarā kiṃnarāstathā.
     yakṣāśca manujavyāghra putrāstasya ca dhīmataḥ.
     pulahasya mṛgāḥ siṃhā vyāghrāḥ kiṃpuruṣāstathā.

     (please add an English translation of this quotation)

   • c. 800 CE – 1100, Agni Purāṇa 8.8:

     इत्युक्तवा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः।
     आनीता वानराः सर्वे सीतायाश च गवेषणे॥

     ityuktavā sa gato rāmaṃ natvovāca harīśvaraḥ.
     ānītā vānarāḥ sarve sītāyāśa ca gaveṣaṇe.

     (please add an English translation of this quotation)

Declension

Masculine a-stem declension of वानर

	singular	dual	plural
nominative	वानरः (vānaraḥ)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानराः (vānarāḥ) वानरासः¹ (vānarāsaḥ¹)
accusative	वानरम् (vānaram)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानरान् (vānarān)
instrumental	वानरेण (vānareṇa)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरैः (vānaraiḥ) वानरेभिः¹ (vānarebhiḥ¹)
dative	वानराय (vānarāya)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
ablative	वानरात् (vānarāt)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
genitive	वानरस्य (vānarasya)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानराणाम् (vānarāṇām)
locative	वानरे (vānare)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानरेषु (vānareṣu)
vocative	वानर (vānara)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानराः (vānarāḥ) वानरासः¹ (vānarāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Adjective

वानर • (vānara) stem

1. belonging to an ape or monkey, monkey-like

Declension

Masculine a-stem declension of वानर

	singular	dual	plural
nominative	वानरः (vānaraḥ)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानराः (vānarāḥ) वानरासः¹ (vānarāsaḥ¹)
accusative	वानरम् (vānaram)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानरान् (vānarān)
instrumental	वानरेण (vānareṇa)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरैः (vānaraiḥ) वानरेभिः¹ (vānarebhiḥ¹)
dative	वानराय (vānarāya)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
ablative	वानरात् (vānarāt)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
genitive	वानरस्य (vānarasya)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानराणाम् (vānarāṇām)
locative	वानरे (vānare)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानरेषु (vānareṣu)
vocative	वानर (vānara)	वानरौ (vānarau) वानरा¹ (vānarā¹)	वानराः (vānarāḥ) वानरासः¹ (vānarāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of वानरा

	singular	dual	plural
nominative	वानरा (vānarā)	वानरे (vānare)	वानराः (vānarāḥ)
accusative	वानराम् (vānarām)	वानरे (vānare)	वानराः (vānarāḥ)
instrumental	वानरया (vānarayā) वानरा¹ (vānarā¹)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानराभिः (vānarābhiḥ)
dative	वानरायै (vānarāyai)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानराभ्यः (vānarābhyaḥ)
ablative	वानरायाः (vānarāyāḥ) वानरायै² (vānarāyai²)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानराभ्यः (vānarābhyaḥ)
genitive	वानरायाः (vānarāyāḥ) वानरायै² (vānarāyai²)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानराणाम् (vānarāṇām)
locative	वानरायाम् (vānarāyām)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानरासु (vānarāsu)
vocative	वानरे (vānare)	वानरे (vānare)	वानराः (vānarāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of वानर

	singular	dual	plural
nominative	वानरम् (vānaram)	वानरे (vānare)	वानराणि (vānarāṇi) वानरा¹ (vānarā¹)
accusative	वानरम् (vānaram)	वानरे (vānare)	वानराणि (vānarāṇi) वानरा¹ (vānarā¹)
instrumental	वानरेण (vānareṇa)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरैः (vānaraiḥ) वानरेभिः¹ (vānarebhiḥ¹)
dative	वानराय (vānarāya)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
ablative	वानरात् (vānarāt)	वानराभ्याम् (vānarābhyām)	वानरेभ्यः (vānarebhyaḥ)
genitive	वानरस्य (vānarasya)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानराणाम् (vānarāṇām)
locative	वानरे (vānare)	वानरयोः (vānarayoḥ)	वानरेषु (vānareṣu)
vocative	वानर (vānara)	वानरे (vānare)	वानराणि (vānarāṇi) वानरा¹ (vānarā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• → Hindi: वानर (vānar)
• → Malay: wanara
• → Marathi: वानर (vānar)
• → Telugu: వానరము (vānaramu)
• → Indonesian: wanara
• ⇒ Sanskrit: *वान्दर (*vāndara) (plosive-added form)
  • Prakrit: 𑀯𑀸𑀁𑀤𑀭 (vāṃdara)
    • Bengali: বাঁদর (bãdor)
    • Gujarati: વાંદર (vā̃dar)
    • Hindi: बंदर (bandar)
    • Punjabi: ਬਾਂਦਰ (bāndar)
  • → Assamese: বান্দৰ (bandor)
  • → Sylheti: ꠛꠣꠘ꠆ꠖꠞ (bandor)