grozić

Old Polish

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *grozìti. First attested in the 14th century.

Pronunciation

IPA^(key): (10^th–15^th CE) /ɡrɔʑit͡ɕʲ/
IPA^(key): (15^th CE) /ɡrɔʑit͡ɕʲ/

Verb

grozić impf

(attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia, Silesia) to threaten, to menace [with dative ‘whom’]
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 102, 9, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
  Nenawyeki gnywaczse bødze any nawyeki grozicz sie bødze
  [Nie na wieki gniwać sie będzie ani na wieki grozić sie będzie.]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 102, 9, Greater Poland:
  Nye nawyeky gn yewacz szye będze a ny nawyeky grozycz szye będze
  [Nie na wieki gniewać sie będzie ani na wieki grozić sie będzie.]
- 1856-1870 [1444], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎^[1], volume II, number 3215:
  Thomek […] z Micolayem […] nye zabili sluzebnika ksądza Janowa […] ani tesz yeszdzili grozancz na dom tego istego ksądza […] ani go dobiwali
  [Tomek […] z Mikołajem […] nie zabili służebnika ksiądza Janowa […] ani też jeździli grożąc na dom tego istego ksiądza […] ani go dobiwali]
- 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎^[2], volume I, Lviv, page 82:
  Nye przeklynal, gdyz męczon, nye grozy non cominabatur
  [Nie przeklinał, gdyż męczon, nie grozi non cominabatur]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 27, 42:
  To gdisz bilo rebece powyedzano Ona poslawszy yzawolala Iacoba syna swego yrzekla gest knyemu Ach tocz Ezau twoy brat grozycz chceczyø zabycz
  [To gdyż było Rebece powiedziano, ona posławszy i zawołała Jakoba syna swego, i rzekła jest k niemu: „Ach toć Ezau twoj brat grozi-ć chcę cię zabić.]
- 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 23, 15:
  atakosz napelnil gest skvtkyem czosz gest slvbil asczøssnye wszistko gest wam przisslo Takyesz prziwyedze navasz wszistko zle gimzeto gest grozil wam doiød vasz nyeodnyesze ynyezatraci ssteyto zemye przedobrey iøszto gest oddal wam
  [A j akoż napełnił jest skutkiem, coż jest ślubił, a szczęśnie wszystko jest wam przyszło, takież przywiedzie na was wszystko złe, jimże to jest groził wam, dojąd was nie odniesie i nie zatraci z tej to ziemie przedobrej, jąż to jest oddał wam]
- 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 26, 19:
  Yroznyewal syø Ozias adzerzøcz kacydlnyczø w røce abi obyatowal kadzidlo grozøcz kaplanom a røcze ziauy syø trød na gego czele przed kaplani wdomv bozem nad oltarzem kadzidlnim
  [I rozniewał się Ozyjasz a dzierżąc kadz idlnicę w ręce, aby obiatował kadzidło, *grożąc kapłanom. A rącze zjawi się trąd na jego czele przed kapłany w domu bożem nad ołtarzem kadzidlnym.]
- 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 6, 9:
  Bo cy wszitci grozily nam mnymaiøcz bi nasze røce otpale tego dzala anyechaiøcz Przektorø prziczinø wyøcey posylyalem røki swey
  [Bo ci wszytcy grozili nam mnimając, by nasze ręceodpa[d]le tego działa a *niechając. Prze ktorą przyczynę więcej posilałem ręki swej.]
- 1868 [1466], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎^[3], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 44:
  Quomodo ipsi Michaeli diffidantes al. othpowyądayącz sibi minas inflixerunt al. grozyli mv ipsum percuttere
  [Quomodo ipsi Michaeli diffidantes al. otpowiądając sibi minas inflixerunt al. grozili mu ipsum percuttere]
- 1950 [1469], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2931, Warsaw:
  Jakom ya lowczewi paną szandzyego gąsschi oth szyeczi […] nye wessgnąl szyla gwalthe[m] anym mv groszyl wyszywayanczi kv byczv
  [Jakom ja łowcewi pana sędziego gęsi od sieci […] nie wezgnał siłą gwałte[m] anim mu groził wyzywajęcy ku biciu]
- 1950 [1470], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3007, Warsaw:
  Jakom ya przyszchethwschy w dom kxandza pyssarzow gwalthem nye groszylem mv […] anym mowyl gemv szlych y nyevczczyvych szlow […] rzekącz: By thako sczeszlywye doyal do domv twego! abych ya byl thobye thako w mlodych leczech, szbawylbych czą gardla thwego!
  [Jakom ja przyszewszy w dom księdza pisarzow gwałtem nie groziłem mu […] anim mowił jemu złych i nieuczciwych słow […] rzekąc: By tako szcześliwie dojał do domu twego! Abych ja był tobie tako w młodych leciech, zbawiłbych cię gardła twego!]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 89:
  Bandze grozyl minabit
  [Będzie groził minabit]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 102:
  Grozilischmy a. gnalischmy minabamur
  [Groziliśmy a. gnaliśmy minabamur]
- 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[4], [5], [6]}, volume XXV, page 182:
  Grozyl
  [Grozil]
- 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[7], [8], [9]}, volume XLVII, Radom, page 350:
  Ney groszyl non cominabatur
  [Nie groził non cominabatur]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 30v:
  Comminari id est terrere erschrecken grozycz
  [Comminari id est terrere erschrecken grozić]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[10], page 505:
  Moy oczyecz dzyerszy nade mna dzysz svoy myecz ostry, abych tego nye vczynyl, grozy myą ym sczyącz
  [Moj ociec dzierży nade mną dziś swoj miecz ostry, abych tego nie uczynił, grozi mię im siac]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[11], page 587:
  Ym vyączey yemv bądzyemy grozycz, thym vyączey bądzye k sobye przyymovacz
  [Im więcej jemu będziemy grozić, tym więcej będzie k sobie przyjmować]
- 1956 [XV med.], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎^[12], Silesia, page 64r:
  Prima vox famulantis, secunda amonentis, tercia cominentis, grozy)
  [Prima vox famulantis, secunda amonentis, tercia cominentis, grozi]
(attested in Greater Poland) to lie in wait, to ambush
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 80:
  Grozy insidiatur
  [Grozi insidiatur]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 9, 31-32, Greater Poland:
  Oczy yego na vbogyego patrzą grozy wezkryczyu yako lyew wyaskyny swoyey. Grozy aby vlapyl vbogego vlapycz vbogego kyedy gy przyczyąga
  [Oczy jego na ubogiego patrzą, grozi we skryciu jako lew w jaskini swojej. Grozi, aby ułapił ubogiego, ułapić ubogiego, kiedy ji przyciąga.]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 78r:
  Machinari id est machinas facere parare construere vel cogitare grozycz frustra mihi machinaris vlg. darmo my groszysch
  [Machinari id est machinas facere parare construere vel cogitare grozić frustra mihi machinaris vlg. darmo mi grosisz]

Derived terms

adjective

groźny

nouns

verbs

Related terms

adverbs

nouns

Descendants

Polish: grozić
Silesian: grozić

References

Boryś, Wiesław (2005), “grozić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
Mańczak, Witold (2017), “grozić”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
Bańkowski, Andrzej (2000), “grozić”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
Sławski, Franciszek (1958-1965), “grozić”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
Brückner, Aleksander (1927), “groza”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
K. Nitsch, editor (1958), “grozić (się)”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 500
Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “grozić (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “grozić”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “grozić się”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “grozić”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Slavic *grozìti

Old Polish grozić

Polish grozić

Inherited from Old Polish grozić.

Pronunciation

IPA^(key): /ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ/

(Middle Polish) IPA^(key): /ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ/
(Greater Poland):
- (Chełmno-Dobrzyń) IPA^(key): [ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ]
- (Kuyavia) IPA^(key): [ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ]
(Masovia):
- (Near Masovian) IPA^(key): [ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ]
(Lesser Poland):
- (Goral):
  - (Zagórze) IPA^(key): [ˈɡrɔ.ʑit͡ɕ]

Audio: (file)
Rhymes: -ɔʑit͡ɕ
Syllabification: gro‧zić

Verb

grozić impf

(intransitive) to threaten (to tell someone that something bad will happen to them if they oppose something or do not change their behavior) [with dative ‘whom’; or with instrumental ‘with what’]
Synonym: straszyć
1. (intransitive, Middle Polish, Zagórze) synonym of wygrażać (“to threaten by shaking one's hand”)
2. (reflexive with się, Middle Polish, Chełmno-Dobrzyń, Strzygi, Kuyavia, Kowal, Kłótno, Near Masovian, Czaplin, Wągrodno) to threaten (to tell someone that something bad will happen to them if they oppose something or do not change their behavior)
(intransitive) to threaten; to menace (to become a real danger to someone or something) [with dative ‘whom/what’; or with instrumental ‘with what’; or with za (+ accusative) ‘for what’]
Synonym: zagrażać
1. (reflexive with się, Middle Polish) to threaten; to menace (to become a real danger to someone or something)
(reflexive with się, obsolete) synonym of chwalić się (“to brag”) (to praise oneself for the ability to do something) [with na (+ accusative) ‘for what’]
(reflexive with się, obsolete) synonym of gniewać się (“to angry”) [with na (+ accusative) ‘for what’]
(reflexive with się, obsolete) to feel threatened (to become fearful of someone) [with w (+ accusative) ‘of whom’]
(reflexive with się, Middle Polish) synonym of zamierzać / przedsiębrać

Conjugation

Conjugation of *grozić* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grozić
present tense	1^st	grożę			grozimy
	2^nd	grozisz			grozicie
	3^rd	grozi			grożą
	impersonal	grozi się
past tense	1^st	groziłem, -(e)m groził	groziłam, -(e)m groziła	groziłom, -(e)m groziło	groziliśmy, -(e)śmy grozili	groziłyśmy, -(e)śmy groziły
	2^nd	groziłeś, -(e)ś groził	groziłaś, -(e)ś groziła	groziłoś, -(e)ś groziło	groziliście, -(e)ście grozili	groziłyście, -(e)ście groziły
	3^rd	groził	groziła	groziło	grozili	groziły
	impersonal	grożono
future tense	1^st	będę groził, będę grozić	będę groziła, będę grozić	będę groziło, będę grozić	będziemy grozili, będziemy grozić	będziemy groziły, będziemy grozić
	2^nd	będziesz groził, będziesz grozić	będziesz groziła, będziesz grozić	będziesz groziło, będziesz grozić	będziecie grozili, będziecie grozić	będziecie groziły, będziecie grozić
	3^rd	będzie groził, będzie grozić	będzie groziła, będzie grozić	będzie groziło, będzie grozić	będą grozili, będą grozić	będą groziły, będą grozić
	impersonal	będzie grozić się
conditional	1^st	groziłbym, bym groził	groziłabym, bym groziła	groziłobym, bym groziło	grozilibyśmy, byśmy grozili	groziłybyśmy, byśmy groziły
	2^nd	groziłbyś, byś groził	groziłabyś, byś groziła	groziłobyś, byś groziło	grozilibyście, byście grozili	groziłybyście, byście groziły
	3^rd	groziłby, by groził	groziłaby, by groziła	groziłoby, by groziło	groziliby, by grozili	groziłyby, by groziły
	impersonal	grożono by
imperative	1^st	niech grożę			groźmy
	2^nd	groź			groźcie
	3^rd	niech grozi			niech grożą

active adjectival participle		grożący	grożąca	grożące	grożący	grożące
contemporary adverbial participle		grożąc
verbal noun		grożenie

Conjugation of *grozić* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grozić
present tense	1^st	grożę			grozimy
	2^nd	grozisz			grozicie
	3^rd	grozi			grożą
	impersonal	grozi się
past tense	1^st	groziłem, -(e)m groził	groziłam, -(e)m groziła	groziłom, -(e)m groziło	groziliśmy, -(e)śmy grozili	groziłyśmy, -(e)śmy groziły
	2^nd	groziłeś, -(e)ś groził	groziłaś, -(e)ś groziła	groziłoś, -(e)ś groziło	groziliście, -(e)ście grozili	groziłyście, -(e)ście groziły
	3^rd	groził	groziła	groziło	grozili	groziły
	impersonal	grożono
future tense	1^st	będę groził, będę grozić	będę groziła, będę grozić	będę groziło, będę grozić	będziemy grozili, będziemy grozić	będziemy groziły, będziemy grozić
	2^nd	będziesz groził, będziesz grozić	będziesz groziła, będziesz grozić	będziesz groziło, będziesz grozić	będziecie grozili, będziecie grozić	będziecie groziły, będziecie grozić
	3^rd	będzie groził, będzie grozić	będzie groziła, będzie grozić	będzie groziło, będzie grozić	będą grozili, będą grozić	będą groziły, będą grozić
	impersonal	będzie grozić się
conditional	1^st	groziłbym, bym groził	groziłabym, bym groziła	groziłobym, bym groziło	grozilibyśmy, byśmy grozili	groziłybyśmy, byśmy groziły
	2^nd	groziłbyś, byś groził	groziłabyś, byś groziła	groziłobyś, byś groziło	grozilibyście, byście grozili	groziłybyście, byście groziły
	3^rd	groziłby, by groził	groziłaby, by groziła	groziłoby, by groziło	groziliby, by grozili	groziłyby, by groziły
	impersonal	grożono by
imperative	1^st	niech grożę			gróźmy
	2^nd	gróź			gróźcie
	3^rd	niech grozi			niech grożą

active adjectival participle		grożący	grożąca	grożące	grożący	grożące
contemporary adverbial participle		grożąc
verbal noun		grożenie

With imperative forms not following o—ó alteration (less common):

Conjugation of *grozić* impf
	person	singular			plural
	person	masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		grozić
present tense	1^st	grożę			grozimy
	2^nd	grozisz			grozicie
	3^rd	grozi			grożą
	impersonal	grozi się
past tense	1^st	groziłem, -(e)m groził	groziłam, -(e)m groziła	groziłom, -(e)m groziło	groziliśmy, -(e)śmy grozili	groziłyśmy, -(e)śmy groziły
	2^nd	groziłeś, -(e)ś groził	groziłaś, -(e)ś groziła	groziłoś, -(e)ś groziło	groziliście, -(e)ście grozili	groziłyście, -(e)ście groziły
	3^rd	groził	groziła	groziło	grozili	groziły
	impersonal	grożono
future tense	1^st	będę groził, będę grozić	będę groziła, będę grozić	będę groziło, będę grozić	będziemy grozili, będziemy grozić	będziemy groziły, będziemy grozić
	2^nd	będziesz groził, będziesz grozić	będziesz groziła, będziesz grozić	będziesz groziło, będziesz grozić	będziecie grozili, będziecie grozić	będziecie groziły, będziecie grozić
	3^rd	będzie groził, będzie grozić	będzie groziła, będzie grozić	będzie groziło, będzie grozić	będą grozili, będą grozić	będą groziły, będą grozić
	impersonal	będzie grozić się
conditional	1^st	groziłbym, bym groził	groziłabym, bym groziła	groziłobym, bym groziło	grozilibyśmy, byśmy grozili	groziłybyśmy, byśmy groziły
	2^nd	groziłbyś, byś groził	groziłabyś, byś groziła	groziłobyś, byś groziło	grozilibyście, byście grozili	groziłybyście, byście groziły
	3^rd	groziłby, by groził	groziłaby, by groziła	groziłoby, by groziło	groziliby, by grozili	groziłyby, by groziły
	impersonal	grożono by
imperative	1^st	niech grożę			groźmy
	2^nd	groź			groźcie
	3^rd	niech grozi			niech grożą

active adjectival participle		grożący	grożąca	grożące	grożący	grożące
contemporary adverbial participle		grożąc
verbal noun		grożenie

Derived terms

verbs

grozić palcem pf

verbs

Related terms

adjectives

adverbs

nouns

verb

groźnieć

Old Polish

Etymology

Pronunciation

Verb

Derived terms

Related terms

Descendants

References

Polish

Etymology

Pronunciation

Verb

Conjugation

Derived terms

Related terms

Further reading