кыш

Kyrgyz

Etymology

From Proto-Turkic *kïĺ (“winter”).

Pronunciation

• IPA^(key): /qɯʃ/

• Audio:

  (file)

Noun

кыш • (kış) (Arabic spelling قىش)

1. winter

Declension

Declension of кыш

singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	кыш kış	кышым kışım	кышың kışıŋ	кышыңыз kışıŋız	кышы kışı	кышыбыз kışıbız	кышыңар kışıŋar	кышыңыздар kışıŋızdar
genitive (илик)	кыштын kıştın	кышымдын kışımdın	кышыңдын kışıŋdın	кышыңыздын kışıŋızdın	кышынын kışının	кышыбыздын kışıbızdın	кышыңардын kışıŋardın	кышыңыздардын kışıŋızdardın
dative (барыш)	кышка kışka	кышыма kışıma	кышыңа kışıŋa	кышыңызга kışıŋızga	кышына kışına	кышыбызга kışıbızga	кышыңарга kışıŋarga	кышыңыздарга kışıŋızdarga
accusative (табыш)	кышты kıştı	кышымды kışımdı	кышыңды kışıŋdı	кышыңызды kışıŋızdı	кышын kışın	кышыбызды kışıbızdı	кышыңарды kışıŋardı	кышыңыздарды kışıŋızdardı
locative (жатыш)	кышта kışta	кышымда kışımda	кышыңда kışıŋda	кышыңызда kışıŋızda	кышында kışında	кышыбызда kışıbızda	кышыңарда kışıŋarda	кышыңыздарда kışıŋızdarda
ablative (чыгыш)	кыштан kıştan	кышымдан kışımdan	кышыңдан kışıŋdan	кышыңыздан kışıŋızdan	кышынан kışınan	кышыбыздан kışıbızdan	кышыңардан kışıŋardan	кышыңыздардан kışıŋızdardan
plural (көптөгөн)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	кыштар kıştar	кыштарым kıştarım	кыштарың kıştarıŋ	кыштарыңыз kıştarıŋız	кыштары kıştarı	кыштарыбыз kıştarıbız	кыштарыңар kıştarıŋar	кыштарыңыздар kıştarıŋızdar
genitive (илик)	кыштардын kıştardın	кыштарымдын kıştarımdın	кыштарыңдын kıştarıŋdın	кыштарыңыздын kıştarıŋızdın	кыштарынын kıştarının	кыштарыбыздын kıştarıbızdın	кыштарыңардын kıştarıŋardın	кыштарыңыздардын kıştarıŋızdardın
dative (барыш)	кыштарга kıştarga	кыштарыма kıştarıma	кыштарыңа kıştarıŋa	кыштарыңызга kıştarıŋızga	кыштарына kıştarına	кыштарыбызга kıştarıbızga	кыштарыңарга kıştarıŋarga	кыштарыңыздарга kıştarıŋızdarga
accusative (табыш)	кыштарды kıştardı	кыштарымды kıştarımdı	кыштарыңды kıştarıŋdı	кыштарыңызды kıştarıŋızdı	кыштарын kıştarın	кыштарыбызды kıştarıbızdı	кыштарыңарды kıştarıŋardı	кыштарыңыздарды kıştarıŋızdardı
locative (жатыш)	кыштарда kıştarda	кыштарымда kıştarımda	кыштарыңда kıştarıŋda	кыштарыңызда kıştarıŋızda	кыштарында kıştarında	кыштарыбызда kıştarıbızda	кыштарыңарда kıştarıŋarda	кыштарыңыздарда kıştarıŋızdarda
ablative (чыгыш)	кыштардан kıştardan	кыштарымдан kıştarımdan	кыштарыңдан kıştarıŋdan	кыштарыңыздан kıştarıŋızdan	кыштарынан kıştarınan	кыштарыбыздан kıştarıbızdan	кыштарыңардан kıştarıŋardan	кыштарыңыздардан kıştarıŋızdardan

See also

Seasons in Kyrgyz · мезгилдери (mezgilderi) (layout · text) · category
spring: жаз (jaz)	summer: жай (jay)	autumn: күз (küz)	winter: кыш (kış)

Northern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *kïĺ (“winter”).

Noun

кыш • (kïš)

1. winter

References

Seasons in Northern Altai (layout · text) · category
spring: час (čas)	summer: тьай (tʹay), дьай (dʹay), чай (čay), йай (yay)	autumn: кӱс (küs)	winter: кыш (kïš)

N. A Baskakov, editor (1972), “кыш”, in Severnyje dialekty Altajskovo (Ojrotskovo Jazyka- Dialekt kumandincev(Kumandin Kiži) [Northern Dialect of Altai -Kumandin Dialect(Kumandin kiži)], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoja literatury, →ISBN

N. A. Baskakov, editor (1985), “кыш”, in Severnyje Dialekty Altajskovo( Ojrotskovo) Jazyka- Dialekt Lebedinskix Tatar-čalkancev(kuu-kiži) [Northern Altai language-Dialect of Chelkan], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoj literatury, →ISBN

Russian

Etymology

Probably from a Turkic language. (Can this⁽⁺⁾ etymology be sourced?)

Compare Polish a kysz, German ksch.

Pronunciation

• IPA^(key): [kɨʂ]
• Rhymes: -ɨʂ

Interjection

кыш • (kyš)

1. shoo! (especially to a cat)

   Synonym: брысь! (brysʹ!)

Southern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *kïĺ (“winter”).

Noun

кыш • (kïš)

1. winter

Declension

Inflection of кыш

	singular	plural
absolute	кыш (kïš)	кыштар (kïštar)
definite genitive	кыштыҥ (kïštïŋ)	кыштардыҥ (kïštardïŋ)
dative	кышка (kïška)	кыштарга (kïštarga)
definite accusative	кышты (kïštï)	кыштарды (kïštardï)
locative	кышта (kïšta)	кыштарда (kïštarda)
ablative	кыштаҥ (kïštaŋ)	кыштардаҥ (kïštardaŋ)

Derived terms

• кышкы (kïškï)
• кышкыда (kïškïda)

References

• N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “кыш”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ [Oyrot-Russian Dictionary], Moscow: M.: OGIZ, →ISBN

Tatar

Etymology

From Proto-Turkic *kïĺ (“winter”).

Cognate with Bashkir ҡыш (qış).

Noun

кыш • (qış)

1. winter

Declension

Declension of кыш

	singular	plural
nominative	кыш (qış)	кышлар (qışlar)
genitive	кышның (qışnıñ)	кышларның (qışlarnıñ)
definite accusative	кышны (qışnı)	кышларны (qışlarnı)
dative	кышка (qışqa)	кышларга (qışlarğa)
locative	кышта (qışta)	кышларда (qışlarda)
ablative	кыштан (qıştan)	кышлардан (qışlardan)

Possessive forms of кыш

nominative
	singular	plural
минем (“my”)	кышым (qışım)	кышларым (qışlarım)
синең (“your”)	кышың (qışıñ)	кышларың (qışlarıñ)
аның (“his/her/it”)	кышы (qışı)	кышлары (qışları)
безнең (“our”)	кышыбыз (qışıbız)	кышларыбыз (qışlarıbız)
сезнең (“your”)	кышыгыз (qışığız)	кышларыгыз (qışlarığız)
аларның (“their”)	кышы (qışı)	кышлары (qışları)
genitive
	singular	plural
минем (“my”)	кышымның (qışımnıñ)	кышларымның (qışlarımnıñ)
синең (“your”)	кышыңның (qışıñnıñ)	кышларыңның (qışlarıñnıñ)
аның (“his/her/it”)	кышының (qışınıñ)	кышларының (qışlarınıñ)
безнең (“our”)	кышыбызның (qışıbıznıñ)	кышларыбызның (qışlarıbıznıñ)
сезнең (“your”)	кышыгызның (qışığıznıñ)	кышларыгызның (qışlarığıznıñ)
аларның (“their”)	кышының (qışınıñ)	кышларының (qışlarınıñ)
definite accusative
	singular	plural
минем (“my”)	кышымны (qışımnı)	кышларымны (qışlarımnı)
синең (“your”)	кышыңны (qışıñnı)	кышларыңны (qışlarıñnı)
аның (“his/her/it”)	кышын (qışın)	кышларын (qışların)
безнең (“our”)	кышыбызны (qışıbıznı)	кышларыбызны (qışlarıbıznı)
сезнең (“your”)	кышыгызны (qışığıznı)	кышларыгызны (qışlarığıznı)
аларның (“their”)	кышын (qışın)	кышларын (qışların)
dative
	singular	plural
минем (“my”)	кышымга (qışımğa)	кышларымга (qışlarımğa)
синең (“your”)	кышыңга (qışıñğa)	кышларыңга (qışlarıñğa)
аның (“his/her/it”)	кышына (qışına)	кышларына (qışlarına)
безнең (“our”)	кышыбызга (qışıbızğa)	кышларыбызга (qışlarıbızğa)
сезнең (“your”)	кышыгызга (qışığızğa)	кышларыгызга (qışlarığızğa)
аларның (“their”)	кышына (qışına)	кышларына (qışlarına)
locative
	singular	plural
минем (“my”)	кышымда (qışımda)	кышларымда (qışlarımda)
синең (“your”)	кышыңда (qışıñda)	кышларыңда (qışlarıñda)
аның (“his/her/it”)	кышында (qışında)	кышларында (qışlarında)
безнең (“our”)	кышыбызда (qışıbızda)	кышларыбызда (qışlarıbızda)
сезнең (“your”)	кышыгызда (qışığızda)	кышларыгызда (qışlarığızda)
аларның (“their”)	кышында (qışında)	кышларында (qışlarında)
ablative
	singular	plural
минем (“my”)	кышымнан (qışımnan)	кышларымнан (qışlarımnan)
синең (“your”)	кышыңнан (qışıñnan)	кышларыңнан (qışlarıñnan)
аның (“his/her/it”)	кышыннан (qışınnan)	кышларыннан (qışlarınnan)
безнең (“our”)	кышыбыздан (qışıbızdan)	кышларыбыздан (qışlarıbızdan)
сезнең (“your”)	кышыгыздан (qışığızdan)	кышларыгыздан (qışlarığızdan)
аларның (“their”)	кышыннан (qışınnan)	кышларыннан (qışlarınnan)

Derived terms

• кышкы (qışqı, adjective)

Tuvan

Etymology

From Proto-Turkic *kïĺ (“winter”).

Pronunciation

• IPA^(key): /kɯ̀ʃ/, [qɤ̰ɕ], [qɤ̌ɕ]
• (Altay Prefecture) IPA^(key): [ɢɤ̰ɕ]
• Hyphenation: кыш

Noun

кыш • (kış) (definite accusative кышты, plural кыштар)

1. winter

Declension

Declension of кыш
Nominative	кыш kış
Accusative	кышты kıştı
	Singular	Plural
Nominative	кыш kış	кыштар kıştar
Genitive	кыштың kıştıñ	кыштарның kıştarnıñ
Accusative	кышты kıştı	кыштарны kıştarnı
Dative	кышка kışka	кыштарга kıştarga
Locative	кышта kışta	кыштарда kıştarda
Ablative	кыштан kıştan	кыштардан kıştardan
Prolative I	кышче kışçe	кыштарже kıştarje
Prolative II	кыштыва kıştıva	кыштардыва kıştardıva

First person singular possessive forms of кыш
Nominative	кышым kışım
Accusative	кышымны kışımnı
	Singular	Plural
Nominative	кышым kışım	кыштарым kıştarım
Genitive	кышымның kışımnıñ	кыштарымның kıştarımnıñ
Accusative	кышымны kışımnı	кыштарымны kıştarımnı
Dative	кышымга kışımga	кыштарымга kıştarımga
Locative	кышымда kışımda	кыштарымда kıştarımda
Ablative	кышымдан kışımdan	кыштарымдан kıştarımdan
Prolative I	кышымже kışımje	кыштарымже kıştarımje
Prolative II	кышымдыва kışımdıva	кыштарымдыва kıştarımdıva

References

Seasons in Tuvan (layout · text) · category
spring: час (ças)	summer: чай (çay)	autumn: күс (küs)	winter: кыш (kış)