көн

See also: кон, коњ, and Appendix:Variations of "kon"

Bashkir

Etymology

From Kipchak کون (kün, “sun, day”), from Proto-Turkic *kün (“sun, day”).

Pronunciation

• IPA^(key): /kʏ̞n/

• Audio:

  (file)

• Hyphenation: көн (one syllable)

Noun

көн • (kön)

1. day

   Көн яҡтыһы.

   Kön yaqtıhı.

   Day light.

   Көн һайын.

   Kön hayın.

   Every day.

   Көнө буйы.

   Könö buyı.

   All day long.

   Ял көнө.

   Yal könö.

   Day off.

   Арпа алтмыш көндә өлгөрә.

   Arpa altmış köndə ölgörə.

   Barley matures in sixty days.

2. (in certain collocations, otherwise rare) sun

   Көн тыуа.

   Kön tıwa.

   The sun rises.

   Көн байый.

   Kön bayıy.

   The sun sets.

   Көн һуңғы тапҡыр 2008 йылдың йәйендә тотолдо.

   Kön huñğı tapqır 2008 yıldıñ yəyendə totoldo.

   The sun was eclipsed (=there was a solar eclipse) last time in the summer of 2008.

   Көн тейгәндә тәүге ярҙам.

   Kön teygəndə təwge yarźam.

   First aid for sunstroke.

   Кейемең көнгә уңған.

   Keyemeñ köngə uñğan.

   Your clothes were discolored by the sun.

3. weather
4. (in certain collocations) quiet life, peaceful existence

   Зөбәржәт ҡарсыҡ уҫал булды, килененә көн бирмәне.

   Zöbərjət qarsıq uśal buldı, kilenenə kön birməne.

   The old Zubarjat was evil (and) made life impossible for her daughter-in-law (=never left her daughter-in-law in peace).

Declension

Declension of көн

	singular	plural
absolute	көн (kön)	көндәр (köndər)
definite genitive	көндөң (köndöñ)	көндәрҙең (köndərźeñ)
dative	көнгә (köngə)	көндәргә (köndərgə)
definite accusative	көндө (köndö)	көндәрҙе (köndərźe)
locative	көндә (köndə)	көндәрҙә (köndərźə)
ablative	көндән (köndən)	көндәрҙән (köndərźən)

Synonyms

• See also ҡояш (qoyaş) for the meaning "the sun"
• See also көн торошо (kön toroşo), һауа торошо (hawa toroşo) for the meaning "the weather"

Derived terms

• белем көнө (belem könö)
• бөгөнгө көн (bögöngö kön, “the present day, present”)
• көн аша (kön aşa, “every other day”)
• көн дә (kön də, “every day”)
• көнбағыш (könbağış)
• көндәлек (köndəlek)
• көнкүреш (könküreş)
• көньяҡ (könyaq), көнсығыш (könsığış), көнбайыш (könbayış)
• тыуған көн (tıwğan kön)

Kazakh

Alternative scripts

Arabic	كون
Cyrillic	көн
Latin	kön

Etymology

From Proto-Turkic *kȫn (“tanned skin, leather”). Cognate with Bashkir күн (kün, “leather”), Azerbaijani gön (“leather”), etc.

Noun

көн • (kön)

1. leather

Tatar

Other scripts

Cyrillic	көн (kön)‍
Zamanälif	kön‍
Jaꞑalif	kɵn
Yaña imlâ	‍کۇن (kön)

Etymology

From Kipchak کون (kün, “sun, day”), from Proto-Turkic *kün (“sun, day”).

Noun

көн • (kön)

1. day

   Хәерле көн! ― Xäyerle kön! ― Good day!

2. (in certain collocations, otherwise rare) sun

Declension

Declension of көн

	singular	plural
nominative	көн (kön)	көннәр (könnär)
genitive	көннең (könneñ)	көннәрнең (könnärneñ)
definite accusative	көнне (könne)	көннәрне (könnärne)
dative	көнгә (köngä)	көннәргә (könnärgä)
locative	көндә (köndä)	көннәрдә (könnärdä)
ablative	көннән (könnän)	көннәрдән (könnärdän)

Possessive forms of көн

nominative
	singular	plural
минем (“my”)	көнем (könem)	көннәрем (könnärem)
синең (“your”)	көнең (köneñ)	көннәрең (könnäreñ)
аның (“his/her/it”)	көне (köne)	көннәре (könnäre)
безнең (“our”)	көнебез (könebez)	көннәребез (könnärebez)
сезнең (“your”)	көнегез (könegez)	көннәрегез (könnäregez)
аларның (“their”)	көне (köne)	көннәре (könnäre)
genitive
	singular	plural
минем (“my”)	көнемнең (könemneñ)	көннәремнең (könnäremneñ)
синең (“your”)	көнеңнең (köneñneñ)	көннәреңнең (könnäreñneñ)
аның (“his/her/it”)	көненең (köneneñ)	көннәренең (könnäreneñ)
безнең (“our”)	көнебезнең (könebezneñ)	көннәребезнең (könnärebezneñ)
сезнең (“your”)	көнегезнең (könegezneñ)	көннәрегезнең (könnäregezneñ)
аларның (“their”)	көненең (köneneñ)	көннәренең (könnäreneñ)
definite accusative
	singular	plural
минем (“my”)	көнемне (könemne)	көннәремне (könnäremne)
синең (“your”)	көнеңне (köneñne)	көннәреңне (könnäreñne)
аның (“his/her/it”)	көнен (könen)	көннәрен (könnären)
безнең (“our”)	көнебезне (könebezne)	көннәребезне (könnärebezne)
сезнең (“your”)	көнегезне (könegezne)	көннәрегезне (könnäregezne)
аларның (“their”)	көнен (könen)	көннәрен (könnären)
dative
	singular	plural
минем (“my”)	көнемгә (könemgä)	көннәремгә (könnäremgä)
синең (“your”)	көнеңгә (köneñgä)	көннәреңгә (könnäreñgä)
аның (“his/her/it”)	көненә (könenä)	көннәренә (könnärenä)
безнең (“our”)	көнебезгә (könebezgä)	көннәребезгә (könnärebezgä)
сезнең (“your”)	көнегезгә (könegezgä)	көннәрегезгә (könnäregezgä)
аларның (“their”)	көненә (könenä)	көннәренә (könnärenä)
locative
	singular	plural
минем (“my”)	көнемдә (könemdä)	көннәремдә (könnäremdä)
синең (“your”)	көнеңдә (köneñdä)	көннәреңдә (könnäreñdä)
аның (“his/her/it”)	көнендә (könendä)	көннәрендә (könnärendä)
безнең (“our”)	көнебездә (könebezdä)	көннәребездә (könnärebezdä)
сезнең (“your”)	көнегездә (könegezdä)	көннәрегездә (könnäregezdä)
аларның (“their”)	көнендә (könendä)	көннәрендә (könnärendä)
ablative
	singular	plural
минем (“my”)	көнемнән (könemnän)	көннәремнән (könnäremnän)
синең (“your”)	көнеңнән (köneñnän)	көннәреңнән (könnäreñnän)
аның (“his/her/it”)	көненнән (könennän)	көннәреннән (könnärennän)
безнең (“our”)	көнебездән (könebezdän)	көннәребездән (könnärebezdän)
сезнең (“your”)	көнегездән (könegezdän)	көннәрегездән (könnäregezdän)
аларның (“their”)	көненнән (könennän)	көннәреннән (könnärennän)

Derived terms

• көньяк (könʹyaq, “south”), көнчыгыш (könçığış, “east”), көнбатыш (könbatış, “west”)
• көнбагыш (könbağış, “sunflower”)

Yakut

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *kön- (“to straighten”).

Verb

көн • (kön)

1. (intransitive) to straighten, to become straight
2. (intransitive) (medicine) to recover (one's health)

   See synonyms at үтүөр (ütüör).

Derived terms

• көннөр (könnör, “to straighten”, transitive)
• көнө (könö, “straight, upright, honest”)