अपस्

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• অপস্ (Assamese script)
• ᬅᬧᬲ᭄ (Balinese script)
• অপস্ (Bengali script)
• 𑰀𑰢𑰭𑰿 (Bhaiksuki script)
• 𑀅𑀧𑀲𑁆 (Brahmi script)
• အပသ် (Burmese script)
• અપસ્ (Gujarati script)
• ਅਪਸ੍ (Gurmukhi script)
• 𑌅𑌪𑌸𑍍 (Grantha script)
• ꦄꦥꦱ꧀ (Javanese script)
• 𑂃𑂣𑂮𑂹 (Kaithi script)
• ಅಪಸ್ (Kannada script)
• អបស៑ (Khmer script)
• ອປສ຺ (Lao script)
• അപസ് (Malayalam script)
• ᠠᢒᠠᠰ᠌ (Manchu script)
• 𑘀𑘢𑘭𑘿 (Modi script)
• ᠠᢒᠠᠰ (Mongolian script)
• 𑦠𑧂𑧍𑧠 (Nandinagari script)
• 𑐀𑐥𑐳𑑂 (Newa script)
• ଅପସ୍ (Odia script)
• ꢂꢦꢱ꣄ (Saurashtra script)
• 𑆃𑆥𑆱𑇀 (Sharada script)
• 𑖀𑖢𑖭𑖿 (Siddham script)
• අපස් (Sinhalese script)
• 𑩐𑩰𑪁 𑪙 (Soyombo script)
• 𑚀𑚞𑚨𑚶 (Takri script)
• அபஸ் (Tamil script)
• అపస్ (Telugu script)
• อปสฺ (Thai script)
• ཨ་པ་ས྄ (Tibetan script)
• 𑒁𑒣𑒮𑓂 (Tirhuta script)
• 𑨀𑨞𑨰𑨴 (Zanabazar Square script)

Etymology 1

From Proto-Indo-European *h₃ép-os (“work”), from *h₃ep- (“to work”). Cognate with Latin opus (“work”), whence also ops and omnis.

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɐ́.pɐs/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɐ.pɐs̪/

Noun

अप॑स् • (ápas) stem, n

1. work, action (especially sacred act)
2. sacrificial act
3. body of water

Declension

Neuter as-stem declension of अप॑स्

	singular	dual	plural
nominative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सी (ápasī)	अपां॑सि (ápāṃsi)
accusative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सी (ápasī)	अपां॑सि (ápāṃsi)
instrumental	अप॑सा (ápasā)	अपो॑भ्याम् (ápobhyām)	अपो॑भिः (ápobhiḥ)
dative	अप॑से (ápase)	अपो॑भ्याम् (ápobhyām)	अपो॑भ्यः (ápobhyaḥ)
ablative	अप॑सः (ápasaḥ)	अपो॑भ्याम् (ápobhyām)	अपो॑भ्यः (ápobhyaḥ)
genitive	अप॑सः (ápasaḥ)	अप॑सोः (ápasoḥ)	अप॑साम् (ápasām)
locative	अप॑सि (ápasi)	अप॑सोः (ápasoḥ)	अपः॑सु (ápaḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सी (ápasī)	अपां॑सि (ápāṃsi)

Derived terms

• अपस् (apás)
• स्वपस् (svápas)

Etymology 2

From 'Etymology 1', with change of accent.

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɐ.pɐ́s/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɐ.pɐs̪/

Adjective

अ॒पस् • (apás) stem

1. active, skilful

Declension

Masculine as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पाः (apā́ḥ)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
accusative	अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹)	अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पाः (apā́ḥ)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
accusative	अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹)	अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹)

• ¹Vedic

Neuter as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पः (apáḥ)	अ॒पसी॑ (apásī)	अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi)
accusative	अ॒पः (apáḥ)	अ॒पसी॑ (apásī)	अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सी (ápasī)	अपां॑सि (ápāṃsi)

Etymology 3

From अप् (áp, “water”).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɐ.pɐ́s/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɐ.pɐs̪/

Adjective

अ॒पस् • (apás) stem

1. watery

Declension

Masculine as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पाः (apā́ḥ)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
accusative	अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹)	अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पाः (apā́ḥ)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
accusative	अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹)	अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹)	अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹)	अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹)

• ¹Vedic

Neuter as-stem declension of अ॒पस्

	singular	dual	plural
nominative	अ॒पः (apáḥ)	अ॒पसी॑ (apásī)	अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi)
accusative	अ॒पः (apáḥ)	अ॒पसी॑ (apásī)	अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi)
instrumental	अ॒पसा॑ (apásā)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ)
dative	अ॒पसे॑ (apáse)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
ablative	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām)	अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ)
genitive	अ॒पसः॑ (apásaḥ)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पसा॑म् (apásām)
locative	अ॒पसि॑ (apási)	अ॒पसोः॑ (apásoḥ)	अ॒पःसु॑ (apáḥsu)
vocative	अपः॑ (ápaḥ)	अप॑सी (ápasī)	अपां॑सि (ápāṃsi)

References

• Monier Williams (1899), “अपस्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 53, column 1.
• Hellwig, Oliver (2010–2026), “apas”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.