धीर्य

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• ধীৰ্য (Assamese script)
• ᬥᬷᬃᬬ (Balinese script)
• ধীর্য (Bengali script)
• 𑰠𑰱𑰨𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
• 𑀥𑀻𑀭𑁆𑀬 (Brahmi script)
• ဓီရျ (Burmese script)
• ધીર્ય (Gujarati script)
• ਧੀਰ੍ਯ (Gurmukhi script)
• 𑌧𑍀𑌰𑍍𑌯 (Grantha script)
• ꦣꦷꦫꦾ (Javanese script)
• 𑂡𑂲𑂩𑂹𑂨 (Kaithi script)
• ಧೀರ್ಯ (Kannada script)
• ធីយ៌ (Khmer script)
• ຘີຣ຺ຍ (Lao script)
• ധീര്യ (Malayalam script)
• ᢡᡳᡳᡵᠶᠠ (Manchu script)
• 𑘠𑘲𑘨𑘿𑘧 (Modi script)
• ᢑᠾᠢᠢᠷᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
• 𑧀𑧓𑧈𑧠𑧇 (Nandinagari script)
• 𑐢𑐷𑐬𑑂𑐫 (Newa script)
• ଧୀର୍ଯ (Odia script)
• ꢤꢷꢬ꣄ꢫ (Saurashtra script)
• 𑆣𑆵𑆫𑇀𑆪 (Sharada script)
• 𑖠𑖱𑖨𑖿𑖧 (Siddham script)
• ධීර්‍ය (Sinhalese script)
• 𑩮𑩑𑩛𑩼 𑪙𑩻 (Soyombo script)
• 𑚜𑚯𑚤𑚶𑚣 (Takri script)
• தீ⁴ர்ய (Tamil script)
• ధీర్య (Telugu script)
• ธีรฺย (Thai script)
• དྷཱི་རྱ (Tibetan script)
• 𑒡𑒲𑒩𑓂𑒨 (Tirhuta script)
• 𑨜𑨁𑨊𑨫𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

Etymology 1

From धीर (dhī́ra) +‎ -य (-ya), from the root धृ (dhṛ, “to hold, to be firm, steadfast”).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /dʱíːɾ.jɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /d̪ʱiːɾ.jɐ/

Adjective

धीर्य॑ • (dhī́rya) stem

1. steady, firm, steadfast
2. resolute, brave, courageous
3. self-composed, calm
4. grave
5. (of a sound) deep, low

Declension

Masculine a-stem declension of धीर्य॑

	singular	dual	plural
nominative	धीर्यः॑ (dhī́ryaḥ)	धीर्यौ॑ (dhī́ryau) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)	धीर्याः॑ (dhī́ryāḥ) धीर्या॑सः¹ (dhī́ryāsaḥ¹)
accusative	धीर्य॑म् (dhī́ryam)	धीर्यौ॑ (dhī́ryau) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)	धीर्या॑न् (dhī́ryān)
instrumental	धीर्ये॑ण (dhī́ryeṇa)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्यैः॑ (dhī́ryaiḥ) धीर्ये॑भिः¹ (dhī́ryebhiḥ¹)
dative	धीर्या॑य (dhī́ryāya)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्ये॑भ्यः (dhī́ryebhyaḥ)
ablative	धीर्या॑त् (dhī́ryāt)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्ये॑भ्यः (dhī́ryebhyaḥ)
genitive	धीर्य॑स्य (dhī́ryasya)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ) धीर्योः॑¹ (dhī́ryoḥ¹)	धीर्या॑णाम् (dhī́ryāṇām)
locative	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ) धीर्योः॑¹ (dhī́ryoḥ¹)	धीर्ये॑षु (dhī́ryeṣu)
vocative	धीर्य॑ (dhī́rya)	धीर्यौ॑ (dhī́ryau) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)	धीर्याः॑ (dhī́ryāḥ) धीर्या॑सः¹ (dhī́ryāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of धीर्या॑

	singular	dual	plural
nominative	धीर्या॑ (dhī́ryā)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्याः॑ (dhī́ryāḥ)
accusative	धीर्या॑म् (dhī́ryām)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्याः॑ (dhī́ryāḥ)
instrumental	धीर्य॑या (dhī́ryayā) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्या॑भिः (dhī́ryābhiḥ)
dative	धीर्या॑यै (dhī́ryāyai)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्या॑भ्यः (dhī́ryābhyaḥ)
ablative	धीर्या॑याः (dhī́ryāyāḥ) धीर्या॑यै² (dhī́ryāyai²)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्या॑भ्यः (dhī́ryābhyaḥ)
genitive	धीर्या॑याः (dhī́ryāyāḥ) धीर्या॑यै² (dhī́ryāyai²)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ)	धीर्या॑णाम् (dhī́ryāṇām)
locative	धीर्या॑याम् (dhī́ryāyām)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ)	धीर्या॑सु (dhī́ryāsu)
vocative	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्याः॑ (dhī́ryāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of धीर्य॑

	singular	dual	plural
nominative	धीर्य॑म् (dhī́ryam)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्या॑णि (dhī́ryāṇi) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)
accusative	धीर्य॑म् (dhī́ryam)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्या॑णि (dhī́ryāṇi) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)
instrumental	धीर्ये॑ण (dhī́ryeṇa)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्यैः॑ (dhī́ryaiḥ) धीर्ये॑भिः¹ (dhī́ryebhiḥ¹)
dative	धीर्या॑य (dhī́ryāya)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्ये॑भ्यः (dhī́ryebhyaḥ)
ablative	धीर्या॑त् (dhī́ryāt)	धीर्या॑भ्याम् (dhī́ryābhyām)	धीर्ये॑भ्यः (dhī́ryebhyaḥ)
genitive	धीर्य॑स्य (dhī́ryasya)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ) धीर्योः॑¹ (dhī́ryoḥ¹)	धीर्या॑णाम् (dhī́ryāṇām)
locative	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्य॑योः (dhī́ryayoḥ) धीर्योः॑¹ (dhī́ryoḥ¹)	धीर्ये॑षु (dhī́ryeṣu)
vocative	धीर्य॑ (dhī́rya)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्या॑णि (dhī́ryāṇi) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Hindi: धीरज (dhīraj)
• Punjabi: ਧੀਰਜ (dhīraj)

Etymology 2

From धीर (dhī́ra), from the root धी (dhī, “to think, to contemplate, to reflect”).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /d̪ʱiː.ɾí.jɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /d̪ʱiːɾ.jɐ/

Noun

धी॒र्य॑ • (dhīryà) stem, n (metrical Vedic dhīríya)

1. intelligence, prudence
   • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 2.27.11:

     न दक्षिणा वि चिकिते न सव्या न प्राचीनमादित्या नोत पश्चा ।
     पाक्या चिद्वसवो धीर्या चिद्युष्मानीतो अभयं ज्योतिरश्याम् ॥

     na dakṣiṇā vi cikite na savyā na prācīnamādityā nota paścā.
     pākyā cidvasavo dhīryā cidyuṣmānīto abhayaṃ jyotiraśyām.

     Neither the right nor left do I distinguish, neither the east nor the west, O Ādityas.
     Simple and guided by your wisdom, O Vasus, may I attain the light that brings no danger.

Declension

Neuter a-stem declension of धी॒र्य॑

	singular	dual	plural
nominative	धी॒र्य॑म् (dhīryàm)	धी॒र्ये॑ (dhīryè)	धी॒र्या॑णि (dhīryā̀ṇi) धी॒र्या॑¹ (dhīryā̀¹)
accusative	धी॒र्य॑म् (dhīryàm)	धी॒र्ये॑ (dhīryè)	धी॒र्या॑णि (dhīryā̀ṇi) धी॒र्या॑¹ (dhīryā̀¹)
instrumental	धी॒र्ये॑ण (dhīryèṇa)	धी॒र्या॑भ्याम् (dhīryā̀bhyām)	धी॒र्यैः॑ (dhīryàiḥ) धी॒र्ये॑भिः¹ (dhīryèbhiḥ¹)
dative	धी॒र्या॑य (dhīryā̀ya)	धी॒र्या॑भ्याम् (dhīryā̀bhyām)	धी॒र्ये॑भ्यः (dhīryèbhyaḥ)
ablative	धी॒र्या॑त् (dhīryā̀t)	धी॒र्या॑भ्याम् (dhīryā̀bhyām)	धी॒र्ये॑भ्यः (dhīryèbhyaḥ)
genitive	धी॒र्य॑स्य (dhīryàsya)	धी॒र्य॑योः (dhīryàyoḥ) धी॒र्योः॑¹ (dhīryòḥ¹)	धी॒र्या॑णाम् (dhīryā̀ṇām)
locative	धी॒र्ये॑ (dhīryè)	धी॒र्य॑योः (dhīryàyoḥ) धी॒र्योः॑¹ (dhīryòḥ¹)	धी॒र्ये॑षु (dhīryèṣu)
vocative	धीर्य॑ (dhī́rya)	धीर्ये॑ (dhī́rye)	धीर्या॑णि (dhī́ryāṇi) धीर्या॑¹ (dhī́ryā¹)

• ¹Vedic

Further reading

• Monier Williams (1899), “धीर्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 517, column 1.