नाग

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: नग and नंगा

Hindi[edit]

Hindi Wikipedia has an article on:
Wikipedia hi

Etymology[edit]

Borrowed from Sanskrit नाग (nāgá).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

नाग (nāgm (Urdu spelling ناگ)

  1. male serpent
    Synonyms: साँप (sā̃p), सर्प (sarp)
  2. (specifically) the Indian cobra, Naja naja
  3. (Hinduism, Buddhism, Jainism) Nāga

Declension[edit]

Declension of नाग
Singular Plural
Direct नाग (nāg) नाग (nāg)
Oblique नाग (nāg) नागों (nāgõ)
Vocative नाग (nāg) नागो (nāgo)

Related terms[edit]

References[edit]


Sanskrit[edit]

Pronunciation[edit]

  • (Vedic) IPA(key): /n̪ɑː.ɡɐ́/
  • (Classical) IPA(key): /ˈn̪ɑː.ɡɐ/
  • Etymology 1[edit]

    From Proto-Indo-Aryan *nāgás, from Proto-Indo-Iranian *nāgás, from Proto-Indo-European *sneg- (to crawl; a creeping thing). The sense “elephant” is from Proto-Indo-European *negʷ- (naked), i.e. “the hairless one”, with the same Indo-Iranian word.

    Noun[edit]

    नाग (nāgám

    1. a snake, especially Coluber naga
    2. a nāga or serpent-demon
    3. name of the numbers 7 and 8
    4. a cruel man
    5. one of the 5 airs of the human body (which is expelled by eructation)
    6. (in singular, also collectively) an elephant
    7. (at the end of a compound) = the best or most excellent of any kind
    8. shark
    9. cloud
    10. name of several plants (Mesua roxburghii, Rottlera tinctoria etc.)
    11. name of a serpent-demon
    12. name of a साध्य (sādhya)
    13. name of a teacher
    14. name of a dynasty of 9 or 10 princes
    15. name of several authors (also -śarman and -bhaṭṭa)
    16. name of several other men
    17. name of a mountain
    18. name of a district
    19. = दन्त (dánta)
    Declension[edit]
    Masculine a-stem declension of नाग (nāgá)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागः
    nāgáḥ
    नागौ
    nāgaú
    नागाः / नागासः¹
    nāgā́ḥ / nāgā́saḥ¹
    Vocative नाग
    nā́ga
    नागौ
    nā́gau
    नागाः / नागासः¹
    nā́gāḥ / nā́gāsaḥ¹
    Accusative नागम्
    nāgám
    नागौ
    nāgaú
    नागान्
    nāgā́n
    Instrumental नागेन
    nāgéna
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागैः / नागेभिः¹
    nāgaíḥ / nāgébhiḥ¹
    Dative नागाय
    nāgā́ya
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागेभ्यः
    nāgébhyaḥ
    Ablative नागात्
    nāgā́t
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागेभ्यः
    nāgébhyaḥ
    Genitive नागस्य
    nāgásya
    नागयोः
    nāgáyoḥ
    नागानाम्
    nāgā́nām
    Locative नागे
    nāgé
    नागयोः
    nāgáyoḥ
    नागेषु
    nāgéṣu
    Notes
    • ¹Vedic
    Descendants[edit]

    Adjective[edit]

    नाग (nāgá)

    1. formed of snakes, relating to serpents or serpents-demons, snaky, serpentine, serpent-like
    2. belonging to an elephant, elephantine (as urine)
    Declension[edit]
    Masculine a-stem declension of नाग
    Nom. sg. नागः (nāgaḥ)
    Gen. sg. नागस्य (nāgasya)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागः (nāgaḥ) नागौ (nāgau) नागाः (nāgāḥ)
    Vocative नाग (nāga) नागौ (nāgau) नागाः (nāgāḥ)
    Accusative नागम् (nāgam) नागौ (nāgau) नागान् (nāgān)
    Instrumental नागेन (nāgena) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागैः (nāgaiḥ)
    Dative नागाय (nāgāya) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागेभ्यः (nāgebhyaḥ)
    Ablative नागात् (nāgāt) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागेभ्यः (nāgebhyaḥ)
    Genitive नागस्य (nāgasya) नागयोः (nāgayoḥ) नागानाम् (nāgānām)
    Locative नागे (nāge) नागयोः (nāgayoḥ) नागेषु (nāgeṣu)
    Feminine ā-stem declension of नाग
    Nom. sg. नागा (nāgā)
    Gen. sg. नागायाः (nāgāyāḥ)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागा (nāgā) नागे (nāge) नागाः (nāgāḥ)
    Vocative नागे (nāge) नागे (nāge) नागाः (nāgāḥ)
    Accusative नागाम् (nāgām) नागे (nāge) नागाः (nāgāḥ)
    Instrumental नागया (nāgayā) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागाभिः (nāgābhiḥ)
    Dative नागायै (nāgāyai) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागाभ्यः (nāgābhyaḥ)
    Ablative नागायाः (nāgāyāḥ) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागाभ्यः (nāgābhyaḥ)
    Genitive नागायाः (nāgāyāḥ) नागयोः (nāgayoḥ) नागानाम् (nāgānām)
    Locative नागायाम् (nāgāyām) नागयोः (nāgayoḥ) नागासु (nāgāsu)
    Feminine ī-stem declension of नाग
    Nom. sg. नागी (nāgī)
    Gen. sg. नाग्याः (nāgyāḥ)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागी (nāgī) नाग्यौ (nāgyau) नाग्यः (nāgyaḥ)
    Vocative नागि (nāgi) नाग्यौ (nāgyau) नाग्यः (nāgyaḥ)
    Accusative नागीम् (nāgīm) नाग्यौ (nāgyau) नागीः (nāgīḥ)
    Instrumental नाग्या (nāgyā) नागीभ्याम् (nāgībhyām) नागीभिः (nāgībhiḥ)
    Dative नाग्यै (nāgyai) नागीभ्याम् (nāgībhyām) नागीभ्यः (nāgībhyaḥ)
    Ablative नाग्याः (nāgyāḥ) नागीभ्याम् (nāgībhyām) नागीभ्यः (nāgībhyaḥ)
    Genitive नाग्याः (nāgyāḥ) नाग्योः (nāgyoḥ) नागीनाम् (nāgīnām)
    Locative नाग्याम् (nāgyām) नाग्योः (nāgyoḥ) नागीषु (nāgīṣu)
    Neuter a-stem declension of नाग
    Nom. sg. नागम् (nāgam)
    Gen. sg. नागस्य (nāgasya)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागम् (nāgam) नागे (nāge) नागानि (nāgāni)
    Vocative नाग (nāga) नागे (nāge) नागानि (nāgāni)
    Accusative नागम् (nāgam) नागे (nāge) नागानि (nāgāni)
    Instrumental नागेन (nāgena) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागैः (nāgaiḥ)
    Dative नागाय (nāgāya) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागेभ्यः (nāgebhyaḥ)
    Ablative नागात् (nāgāt) नागाभ्याम् (nāgābhyām) नागेभ्यः (nāgebhyaḥ)
    Genitive नागस्य (nāgasya) नागयोः (nāgayoḥ) नागानाम् (nāgānām)
    Locative नागे (nāge) नागयोः (nāgayoḥ) नागेषु (nāgeṣu)


    Etymology 2[edit]

    Probably borrowed from Semitic, ultimately from Sumerian 𒀭𒈾 (anna). Compare Classical Syriac ܐܢܟܐ (ʾānḵāʾ, tin), Biblical Hebrew אֲנָךְ (ʾănāḵ) , Arabic آنك (ānuk, lead; tin).

    Noun[edit]

    नाग (nāgán

    1. tin, lead
    2. a kind of talc
    3. a kind of coitus
    4. name of the 3rd invariable करण (karaṇa)
    5. name of the effects of that period on anything happening during it
    6. name of a district of भारतवर्ष (bhāratavarṣa)
    Declension[edit]
    Neuter a-stem declension of नाग (nāgá)
    Singular Dual Plural
    Nominative नागम्
    nāgám
    नागे
    nāgé
    नागानि / नागा¹
    nāgā́ni / nāgā́¹
    Vocative नाग
    nā́ga
    नागे
    nā́ge
    नागानि / नागा¹
    nā́gāni / nā́gā¹
    Accusative नागम्
    nāgám
    नागे
    nāgé
    नागानि / नागा¹
    nāgā́ni / nāgā́¹
    Instrumental नागेन
    nāgéna
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागैः / नागेभिः¹
    nāgaíḥ / nāgébhiḥ¹
    Dative नागाय
    nāgā́ya
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागेभ्यः
    nāgébhyaḥ
    Ablative नागात्
    nāgā́t
    नागाभ्याम्
    nāgā́bhyām
    नागेभ्यः
    nāgébhyaḥ
    Genitive नागस्य
    nāgásya
    नागयोः
    nāgáyoḥ
    नागानाम्
    nāgā́nām
    Locative नागे
    nāgé
    नागयोः
    nāgáyoḥ
    नागेषु
    nāgéṣu
    Notes
    • ¹Vedic

    References[edit]

    • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 0532