नाग

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search
See also: नग and नंगा

Sanskrit[edit]

Etymology 1[edit]

From Proto-Indo-European *snog-, *sneg- ‎(to crawl; a creeping thing). The sense “elephant” is probably from Proto-Indo-European *negʷ- ‎(naked), i.e. “the hairless one”.

Noun[edit]

नाग ‎(nāgám

  1. a snake, especially Coluber naga
  2. a nāga or serpent-demon
  3. name of the numbers 7 and 8
  4. a cruel man
  5. one of the 5 airs of the human body (which is expelled by eructation)
  6. (in singular, also collectively) an elephant
  7. (at the end of a compound) = the best or most excellent of any kind
  8. shark
  9. cloud
  10. name of several plants (Mesua roxburghii, Rottlera tinctoria etc.)
  11. name of a serpent-demon
  12. name of a साध्य ‎(sādhya)
  13. name of a teacher
  14. name of a dynasty of 9 or 10 princes
  15. name of several authors (also -śarman and -bhaṭṭa)
  16. name of several other men
  17. name of a mountain
  18. name of a district
  19. = दन्त ‎(-danta)
Declension[edit]
Masculine a-stem declension of नाग
Nom. sg. नागः ‎(nāgaḥ)
Gen. sg. नागस्य ‎(nāgasya)
Singular Dual Plural
Nominative नागः ‎(nāgaḥ) नागौ ‎(nāgau) नागाः ‎(nāgāḥ)
Vocative नाग ‎(nāga) नागौ ‎(nāgau) नागाः ‎(nāgāḥ)
Accusative नागम् ‎(nāgam) नागौ ‎(nāgau) नागान् ‎(nāgān)
Instrumental नागेन ‎(nāgena) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागैः ‎(nāgaiḥ)
Dative नागाय ‎(nāgāya) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Ablative नागात् ‎(nāgāt) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Genitive नागस्य ‎(nāgasya) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागानाम् ‎(nāgānām)
Locative नागे ‎(nāge) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागेषु ‎(nāgeṣu)
Descendants[edit]

Adjective[edit]

नाग ‎(nāgá)

  1. formed of snakes, relating to serpents or serpents-demons, snaky, serpentine, serpent-like
  2. belonging to an elephant, elephantine (as urine)
Declension[edit]
Masculine a-stem declension of नाग
Nom. sg. नागः ‎(nāgaḥ)
Gen. sg. नागस्य ‎(nāgasya)
Singular Dual Plural
Nominative नागः ‎(nāgaḥ) नागौ ‎(nāgau) नागाः ‎(nāgāḥ)
Vocative नाग ‎(nāga) नागौ ‎(nāgau) नागाः ‎(nāgāḥ)
Accusative नागम् ‎(nāgam) नागौ ‎(nāgau) नागान् ‎(nāgān)
Instrumental नागेन ‎(nāgena) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागैः ‎(nāgaiḥ)
Dative नागाय ‎(nāgāya) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Ablative नागात् ‎(nāgāt) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Genitive नागस्य ‎(nāgasya) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागानाम् ‎(nāgānām)
Locative नागे ‎(nāge) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागेषु ‎(nāgeṣu)
Feminine ā-stem declension of नाग
Nom. sg. नागा ‎(nāgā)
Gen. sg. नागायाः ‎(nāgāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative नागा ‎(nāgā) नागे ‎(nāge) नागाः ‎(nāgāḥ)
Vocative नागे ‎(nāge) नागे ‎(nāge) नागाः ‎(nāgāḥ)
Accusative नागाम् ‎(nāgām) नागे ‎(nāge) नागाः ‎(nāgāḥ)
Instrumental नागया ‎(nāgayā) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागाभिः ‎(nāgābhiḥ)
Dative नागायै ‎(nāgāyai) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागाभ्यः ‎(nāgābhyaḥ)
Ablative नागायाः ‎(nāgāyāḥ) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागाभ्यः ‎(nāgābhyaḥ)
Genitive नागायाः ‎(nāgāyāḥ) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागानाम् ‎(nāgānām)
Locative नागायाम् ‎(nāgāyām) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागासु ‎(nāgāsu)
Feminine ī-stem declension of नाग
Nom. sg. नागी ‎(nāgī)
Gen. sg. नाग्याः ‎(nāgyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative नागी ‎(nāgī) नाग्यौ ‎(nāgyau) नाग्यः ‎(nāgyaḥ)
Vocative नागि ‎(nāgi) नाग्यौ ‎(nāgyau) नाग्यः ‎(nāgyaḥ)
Accusative नागीम् ‎(nāgīm) नाग्यौ ‎(nāgyau) नागीः ‎(nāgīḥ)
Instrumental नाग्या ‎(nāgyā) नागीभ्याम् ‎(nāgībhyām) नागीभिः ‎(nāgībhiḥ)
Dative नाग्यै ‎(nāgyai) नागीभ्याम् ‎(nāgībhyām) नागीभ्यः ‎(nāgībhyaḥ)
Ablative नाग्याः ‎(nāgyāḥ) नागीभ्याम् ‎(nāgībhyām) नागीभ्यः ‎(nāgībhyaḥ)
Genitive नाग्याः ‎(nāgyāḥ) नाग्योः ‎(nāgyoḥ) नागीनाम् ‎(nāgīnām)
Locative नाग्याम् ‎(nāgyām) नाग्योः ‎(nāgyoḥ) नागीषु ‎(nāgīṣu)
Neuter a-stem declension of नाग
Nom. sg. नागम् ‎(nāgam)
Gen. sg. नागस्य ‎(nāgasya)
Singular Dual Plural
Nominative नागम् ‎(nāgam) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Vocative नाग ‎(nāga) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Accusative नागम् ‎(nāgam) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Instrumental नागेन ‎(nāgena) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागैः ‎(nāgaiḥ)
Dative नागा ‎(nāgā) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Ablative नागात् ‎(nāgāt) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Genitive नागस्य ‎(nāgasya) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागानाम् ‎(nāgānām)
Locative नागे ‎(nāge) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागेषु ‎(nāgeṣu)

Etymology 2[edit]

Probably a Semitic borrowing, ultimately from Sumerian 𒀭𒈾 ‎(anna). Compare Syriac ܐܢܟܐ ‎(ʾānḵāʾ, tin), Hebrew אנך ‎(anāx, plumb, lead) , Arabic آنك ‎(ānuk, lead; tin).

Noun[edit]

नाग ‎(nāgán

  1. tin, lead
  2. a kind of talc
  3. a kind of coitus
  4. name of the 3rd invariable करण ‎(karaṇa)
  5. name of the effects of that period on anything happening during it
  6. name of a district of भारतवर्ष ‎(bhārata-varṣa)
Declension[edit]
Neuter a-stem declension of नाग
Nom. sg. नागम् ‎(nāgam)
Gen. sg. नागस्य ‎(nāgasya)
Singular Dual Plural
Nominative नागम् ‎(nāgam) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Vocative नाग ‎(nāga) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Accusative नागम् ‎(nāgam) नागे ‎(nāge) नागानि ‎(nāgāni)
Instrumental नागेन ‎(nāgena) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागैः ‎(nāgaiḥ)
Dative नागा ‎(nāgā) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Ablative नागात् ‎(nāgāt) नागाभ्याम् ‎(nāgābhyām) नागेभ्यः ‎(nāgebhyaḥ)
Genitive नागस्य ‎(nāgasya) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागानाम् ‎(nāgānām)
Locative नागे ‎(nāge) नागयोः ‎(nāgayoḥ) नागेषु ‎(nāgeṣu)

References[edit]

  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 0532