नाथ

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Hindi[edit]

Etymology[edit]

From Sanskrit नाथ ‎(nātha).

Noun[edit]

नाथ ‎(nāthm ‎(Urdu spelling ناتھ)

  1. lord
  2. protector
  3. patron
  4. master
  5. husband

Sanskrit[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-European *h₃neh₂- ‎(to help, support)

Noun[edit]

नाथ ‎(nāthán

  1. refuge, help, resort

Declension[edit]

Neuter a-stem declension of नाथ
Nom. sg. नाथम् ‎(nātham)
Gen. sg. नाथस्य ‎(nāthasya)
Singular Dual Plural
Nominative नाथम् ‎(nātham) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Vocative नाथ ‎(nātha) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Accusative नाथम् ‎(nātham) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Instrumental नाथेन ‎(nāthena) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथैः ‎(nāthaiḥ)
Dative नाथा ‎(nāthā) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Ablative नाथात् ‎(nāthāt) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Genitive नाथस्य ‎(nāthasya) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथानाम् ‎(nāthānām)
Locative नाथे ‎(nāthe) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथेषु ‎(nātheṣu)

Noun[edit]

नाथ ‎(nāthám

  1. protector, patron, possessor, owner, ward, guardian, lord (often at the end of a compound, especially in names of gods and men e.g. गोविङ्दनाथ ‎(goviṅda-nāthá), जगन्नाथ ‎(jagan-nāthá) etc.)
  2. husband (especially in vocative)
  3. a rope passed through the nose of a draft ox
  4. name of several authors

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of नाथ
Nom. sg. नाथः ‎(nāthaḥ)
Gen. sg. नाथस्य ‎(nāthasya)
Singular Dual Plural
Nominative नाथः ‎(nāthaḥ) नाथौ ‎(nāthau) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Vocative नाथ ‎(nātha) नाथौ ‎(nāthau) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Accusative नाथम् ‎(nātham) नाथौ ‎(nāthau) नाथान् ‎(nāthān)
Instrumental नाथेन ‎(nāthena) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथैः ‎(nāthaiḥ)
Dative नाथाय ‎(nāthāya) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Ablative नाथात् ‎(nāthāt) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Genitive नाथस्य ‎(nāthasya) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथानाम् ‎(nāthānām)
Locative नाथे ‎(nāthe) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथेषु ‎(nātheṣu)

Descendants[edit]

Adjective[edit]

नाथ ‎(nāthám

  1. possessed of, occupied by, furnished with, (compare सनाथ ‎(sa-natha))

Declension[edit]

Masculine a-stem declension of नाथ
Nom. sg. नाथः ‎(nāthaḥ)
Gen. sg. नाथस्य ‎(nāthasya)
Singular Dual Plural
Nominative नाथः ‎(nāthaḥ) नाथौ ‎(nāthau) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Vocative नाथ ‎(nātha) नाथौ ‎(nāthau) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Accusative नाथम् ‎(nātham) नाथौ ‎(nāthau) नाथान् ‎(nāthān)
Instrumental नाथेन ‎(nāthena) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथैः ‎(nāthaiḥ)
Dative नाथाय ‎(nāthāya) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Ablative नाथात् ‎(nāthāt) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Genitive नाथस्य ‎(nāthasya) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथानाम् ‎(nāthānām)
Locative नाथे ‎(nāthe) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथेषु ‎(nātheṣu)
Feminine ā-stem declension of नाथ
Nom. sg. नाथा ‎(nāthā)
Gen. sg. नाथायाः ‎(nāthāyāḥ)
Singular Dual Plural
Nominative नाथा ‎(nāthā) नाथे ‎(nāthe) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Vocative नाथे ‎(nāthe) नाथे ‎(nāthe) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Accusative नाथाम् ‎(nāthām) नाथे ‎(nāthe) नाथाः ‎(nāthāḥ)
Instrumental नाथया ‎(nāthayā) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथाभिः ‎(nāthābhiḥ)
Dative नाथायै ‎(nāthāyai) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथाभ्यः ‎(nāthābhyaḥ)
Ablative नाथायाः ‎(nāthāyāḥ) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथाभ्यः ‎(nāthābhyaḥ)
Genitive नाथायाः ‎(nāthāyāḥ) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथानाम् ‎(nāthānām)
Locative नाथायाम् ‎(nāthāyām) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथासु ‎(nāthāsu)
Neuter a-stem declension of नाथ
Nom. sg. नाथम् ‎(nātham)
Gen. sg. नाथस्य ‎(nāthasya)
Singular Dual Plural
Nominative नाथम् ‎(nātham) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Vocative नाथ ‎(nātha) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Accusative नाथम् ‎(nātham) नाथे ‎(nāthe) नाथानि ‎(nāthāni)
Instrumental नाथेन ‎(nāthena) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथैः ‎(nāthaiḥ)
Dative नाथा ‎(nāthā) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Ablative नाथात् ‎(nāthāt) नाथाभ्याम् ‎(nāthābhyām) नाथेभ्यः ‎(nāthebhyaḥ)
Genitive नाथस्य ‎(nāthasya) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथानाम् ‎(nāthānām)
Locative नाथे ‎(nāthe) नाथयोः ‎(nāthayoḥ) नाथेषु ‎(nātheṣu)

References[edit]

  • Sir Monier Monier-Williams (1898) A Sanskrit-English dictionary etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages, Oxford: Clarendon Press, page 0534