स्त्री

See also: सितारा, सत्र, स्तर, संतरा, स्त्र, सूत्र, and सितार

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit स्त्री (strī́). Doublet of तिय (tiya).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /st̪ɾiː/

Noun

स्त्री • (strī) f (Urdu spelling ستری or استری)

1. woman

   Synonyms: औरत (aurat), नारी (nārī), महिला (mahilā)

2. wife

   Synonyms: पत्नी (patnī), बीवी (bīvī)

Declension

Declension of स्त्री (fem ī-stem)

	singular	plural
direct	स्त्री strī	स्त्रियाँ striyā̃
oblique	स्त्री strī	स्त्रियों striyõ
vocative	स्त्री strī	स्त्रियो striyo

Derived terms

• स्त्रीलिंग (strīliṅg, “feminine gender (grammar)”)

Related terms

• स्त्रीता (strītā)
• स्त्रीत्व (strītva)
• स्त्रैण (straiṇ)
• स्त्रीद्वेषी (strīdveṣī)

References

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “स्त्री”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha, page 5342
• Caturvedi, Mahendra; Bhola Nath Tiwari (1970), “स्त्री”, in A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House, page 838
• Bahri, Hardev (1989), “स्त्री”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons, page 681.

Marathi

Etymology

Inherited from Old Marathi 𑘭𑘿𑘝𑘿𑘨𑘲 (strī), 𑘀𑘭𑘿𑘝𑘳𑘨𑘲 (asturī), 𑘀𑘭𑘿𑘝𑘿𑘨𑘲 (astrī), from Sanskrit स्त्री (strī).

Pronunciation

• IPA^(key): /st̪ɾi/, [st̪ɾiː]

• Audio:

  (file)

Noun

स्त्री • (strī) f

1. woman

   Synonym: बाई (bāī)

2. (dated) wife

   Synonyms: बायको (bāyko), पत्नी (patnī)

References

• Berntsen, Maxine (1982–1983), “स्त्री”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
• Shankar Gopal Tulpule; Anne Feldhaus (1999), “स्त्री”, in A Dictionary of Old Marathi, Mumbai: Popular Prakashan

Middle Gujarati

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit स्त्री (strī).

Noun

स्त्री (strī) f

1. woman
2. wife
   • 1782, मतिसार, शालिभद्रचरित:

     शालभद्र एकेक स्त्री दिनप्रतै तेजै छै

     Śālabhādra gives up one wife per day

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• স্ত্ৰী (Assamese script)
• ᬲ᭄ᬢ᭄ᬭᬷ (Balinese script)
• স্ত্রী (Bengali script)
• 𑰭𑰿𑰝𑰿𑰨𑰱 (Bhaiksuki script)
• 𑀲𑁆𑀢𑁆𑀭𑀻 (Brahmi script)
• သ္တြီ (Burmese script)
• સ્ત્રી (Gujarati script)
• ਸ੍ਤ੍ਰੀ (Gurmukhi script)
• 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀 (Grantha script)
• ꦱ꧀ꦠꦿꦷ (Javanese script)
• 𑂮𑂹𑂞𑂹𑂩𑂲 (Kaithi script)
• ಸ್ತ್ರೀ (Kannada script)
• ស្ត្រី (Khmer script)
• ສ຺ຕ຺ຣີ (Lao script)
• സ്ത്രീ (Malayalam script)
• ᠰᢠᡵᡳᡳ (Manchu script)
• 𑘭𑘿𑘝𑘿𑘨𑘲 (Modi script)
• ᠰᢐᠷᠢᠢ (Mongolian script)
• 𑧍𑧠𑦽𑧠𑧈𑧓 (Nandinagari script)
• 𑐳𑑂𑐟𑑂𑐬𑐷 (Newa script)
• ସ୍ତ୍ରୀ (Odia script)
• ꢱ꣄ꢡ꣄ꢬꢷ (Saurashtra script)
• 𑆱𑇀𑆠𑇀𑆫𑆵 (Sharada script)
• 𑖭𑖿𑖝𑖿𑖨𑖱 (Siddham script)
• ස‍්ත්‍රී (Sinhalese script)
• 𑪁 𑪙𑩫 𑪙𑩼𑩑𑩛 (Soyombo script)
• 𑚨𑚶𑚙𑚶𑚤𑚯 (Takri script)
• ஸ்த்ரீ (Tamil script)
• స్త్రీ (Telugu script)
• สฺตฺรี (Thai script)
• སྟྲཱི (Tibetan script)
• 𑒮𑓂𑒞𑓂𑒩𑒲 (Tirhuta script)
• 𑨰𑩇𑨙𑩇𑨫𑨁𑨊 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-Iranian *stríH

Sanskrit स्त्री

Inherited from Proto-Indo-Iranian *stríH (“woman”). Cognate with Avestan 𐬯𐬙𐬭𐬍 (strī, “woman”), Pashto ښځه (ẍëźa, “woman”), Sogdian 𐼼𐽂𐽀𐼷𐼿 (stryc), Ossetian силӕ (silæ).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /stɾíː/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /s̪t̪ɾiː/

Noun

स्त्री • (strī́) stem, f

1. a woman, female
   • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 5.30.9:

     स्त्रियो॒ हि दा॒स आयु॑धानि च॒क्रे किं मा॑ करन्नब॒ला अ॑स्य॒ सेनाः॑ ।

     stríyo hí dāsá ā́yudhāni cakré kíṃ mā karannabalā́ asya sénāḥ.

     The Dāsa hath taken women, for weapons, what harm can his feeble armies do to me?

2. wife
3. the female of any animal

   शाखामृगस्त्री ― śākhā-mṛga-strī ― a female monkey

   • c. 700 BCE, Śatapatha Brāhmaṇa
   • c. 400 BCE, Mahābhārata
4. (grammar) the feminine gender
5. a kind of metre

Declension

The declension combines forms from root nouns on -ī with the (etymologically correct) derivative devī-declension.

Feminine ī-stem declension of स्त्री

	singular	dual	plural
nominative	स्त्री (strī́)	स्त्रियौ॑ (stríyau) स्त्रिया॑¹ (stríyā¹)	स्त्रियः॑ (stríyaḥ)
accusative	स्त्रिय॑म् (stríyam) स्त्रीम्² (strī́m²)	स्त्रियौ॑ (stríyau) स्त्रिया॑¹ (stríyā¹)	स्त्रियः॑ (stríyaḥ) स्त्रीः² (strī́ḥ²)
instrumental	स्त्रि॒या (striyā́)	स्त्री॒भ्याम् (strībhyā́m)	स्त्री॒भिः (strībhíḥ)
dative	स्त्रि॒यै (striyái)	स्त्री॒भ्याम् (strībhyā́m)	स्त्री॒भ्यः (strībhyáḥ)
ablative	स्त्रि॒याः (striyā́ḥ) स्त्रि॒यै³ (striyái³)	स्त्री॒भ्याम् (strībhyā́m)	स्त्री॒भ्यः (strībhyáḥ)
genitive	स्त्रि॒याः (striyā́ḥ) स्त्रि॒यै³ (striyái³)	स्त्रि॒योः (striyóḥ)	स्त्री॒णाम् (strīṇā́m)
locative	स्त्रि॒याम् (striyā́m)	स्त्रि॒योः (striyóḥ)	स्त्री॒षु (strīṣú)
vocative	स्त्रि (strí)	स्त्रियौ॑ (stríyau) स्त्रिया॑¹ (stríyā¹)	स्त्रियः॑ (stríyaḥ)

• ¹Vedic
• ²Later Sanskrit, ³Brāhmaṇas

Derived terms

• स्त्रिका (strikā)
• स्त्रैण॑ (stráiṇa)

Descendants

Inherited

• Ashokan Prakrit: 𑀇𑀣𑀻 (ithī)
  • Dardic:
    • Chitrali:
      • Kalasha: istríža
    • Kashmiric:
      • Kashmiri: ترٕٛے
  • Prakrit: 𑀇𑀢𑁆𑀣𑀻 (itthī), 𑀇𑀢𑁆𑀣𑀺 (itthi), 𑀣𑀻 (thī)
    • Central Indo-Aryan:
      • Hindi: (dialectal) तिय (tiya)
    • Western Indo-Aryan:
      • ⇒ Marwari: (influenced by Sanskrit) तिरिया (tiriyā)
• Gandhari: 𐨀𐨁𐨯𐨿𐨟𐨿𐨪𐨁 (istri)
• Pali: itthi

Borrowed

• → Bengali: স্ত্রী (stri)
• → Gujarati: સ્ત્રી (strī)
• → Hindi: स्त्री (strī)
• → Urdu: ستری
• → Kannada: ಸ್ತ್ರೀ (strī)
• → Khmer: ស្ត្រី (strəy), ស្រី (srəy), សត្រី (sattrəy)
• → Malay: isteri
  • → Indonesian: istri
• → Old Javanese: strī
  • Javanese: ꦲꦺꦱ꧀ꦠꦿꦶ (éstri)
  • → Balinese: stri, istri
• → Odia: ସ୍ତ୍ରୀ (stri)
• → Malayalam: സ്ത്രീ (strī)
• → Marathi: स्त्री (strī)
  • → Konkani: ostori
• → Sinhalese: ස්ත්රී (strī)
• → Marwari: अस्त्री (astrī),
• → Telugu: స్త్రీ (strī)
• → Thai: สตรี (sà-dtrii)

Further reading

• Monier Williams (1899), “स्त्री”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1260, column 3.
• Mayrhofer, Manfred (1976), “strī́”, in Kurzgefasstes Etymologisches Wörterbuch des Altindischen [A Concise Etymological Sanskrit Dictionary]‎^[4] (in German), volume 3, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 522
• Hellwig, Oliver (2010–2026), “strī”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.