arı

See also: Appendix:Variations of "ari"

Azerbaijani

Other scripts

Cyrillic		ары
Arabic		آری

Pronunciation

• IPA^(key): [ɑˈɾɯ]

• Audio (Baku):

  (file)

Etymology 1

From Proto-Turkic *ārï (“bee”).

Noun

arı (definite accusative arını, plural arılar)

1. bee

Declension

Declension of arı

	singular	plural
nominative	arı	arılar
definite accusative	arını	arıları
dative	arıya	arılara
locative	arıda	arılarda
ablative	arıdan	arılardan
definite genitive	arının	arıların

Possessive forms of arı

	nominative
	singular	plural
mənim (“my”)	arım	arılarım
sənin (“your”)	arın	arıların
onun (“his/her/its”)	arısı	arıları
bizim (“our”)	arımız	arılarımız
sizin (“your”)	arınız	arılarınız
onların (“their”)	arısı or arıları	arıları
	accusative
	singular	plural
mənim (“my”)	arımı	arılarımı
sənin (“your”)	arını	arılarını
onun (“his/her/its”)	arısını	arılarını
bizim (“our”)	arımızı	arılarımızı
sizin (“your”)	arınızı	arılarınızı
onların (“their”)	arısını or arılarını	arılarını
	dative
	singular	plural
mənim (“my”)	arıma	arılarıma
sənin (“your”)	arına	arılarına
onun (“his/her/its”)	arısına	arılarına
bizim (“our”)	arımıza	arılarımıza
sizin (“your”)	arınıza	arılarınıza
onların (“their”)	arısına or arılarına	arılarına
	locative
	singular	plural
mənim (“my”)	arımda	arılarımda
sənin (“your”)	arında	arılarında
onun (“his/her/its”)	arısında	arılarında
bizim (“our”)	arımızda	arılarımızda
sizin (“your”)	arınızda	arılarınızda
onların (“their”)	arısında or arılarında	arılarında
	ablative
	singular	plural
mənim (“my”)	arımdan	arılarımdan
sənin (“your”)	arından	arılarından
onun (“his/her/its”)	arısından	arılarından
bizim (“our”)	arımızdan	arılarımızdan
sizin (“your”)	arınızdan	arılarınızdan
onların (“their”)	arısından or arılarından	arılarından
	genitive
	singular	plural
mənim (“my”)	arımın	arılarımın
sənin (“your”)	arının	arılarının
onun (“his/her/its”)	arısının	arılarının
bizim (“our”)	arımızın	arılarımızın
sizin (“your”)	arınızın	arılarınızın
onların (“their”)	arısının or arılarının	arılarının

Derived terms

• arıçı (“beekeeper”)
  • arıçılıq (“beekeeping, apiculture”)
• arıquşu (“titmouse”)
• arıqıran

Etymology 2

From Proto-Turkic *arïg. Cognate with Chuvash ирт (irt, “to clean”), Chuvash ырӑ (yră, “good”).

Adjective

arı (comparative daha arı, superlative ən arı) (archaic)

1. clean
2. clear; bright

   Synonyms: duru, aydın, parlaq

   aydan arı, sudan duru ― brighter than the moon, clearer than water

3. pure

   Synonyms: təmiz, saf, xalis, pak

Further reading

• Orucov, Əliheydər, editor (2006), “arı”, in Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti [Explanatory Dictionary of the Azerbaijani Language]‎^[2] (in Azerbaijani), 2nd edition, volume 1, Baku: Şərq-Qərb, page 135
• Altun Kitab (2013–), “arı”, in Azleks

Salar

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *arïg, ultimately from Proto-Turkic *arï- (“to be clean”). Cognate to Azerbaijani and Turkish arı, Turkmen arassa.

Pronunciation

• (Xunhua, Qinghai; Ili, Xinjiang) IPA^(key): /ɑrɨ/

Adjective

arı (comparative arıraq, superlative arıcük)

1. clean

Derived terms

• arı-sili
• arıldırğusı
• arıtdırğusı
• arıtqusı

References

• 林莲云 [Lin Lianyun] (1992), “arı”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都 [Chéngdū]: 四川民族出版社, →ISBN, page 10
• Yakup, Abdurishid (2002), “arı”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎^[3], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 43
• Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “arı”, in 米娜瓦尔·艾比布拉 [Minavar Abibra], editor, 撒维汉词典 [Sā-Wéi-Hàn cídiǎn, Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 19
• 马伟 [Ma Wei] (2016), “arı”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 294

Turkish

Pronunciation

• IPA^(key): /aˈɾɯ/

• Audio:

  (file)

• Hyphenation: a‧rı

Etymology 1

Inherited from Ottoman Turkish آری (arı), from Proto-Turkic *ārï (“bee, wasp”).

Noun

arı (definite accusative arıyı, plural arılar)

1. bee

Declension

Declension of arı

singular plural nominative arı arılar definite accusative arıyı arıları dative arıya arılara locative arıda arılarda ablative arıdan arılardan genitive arının arıların Possessive forms nominative singular plural 1st singular arım arılarım 2nd singular arın arıların 3rd singular arısı arıları 1st plural arımız arılarımız 2nd plural arınız arılarınız 3rd plural arıları arıları definite accusative singular plural 1st singular arımı arılarımı 2nd singular arını arılarını 3rd singular arısını arılarını 1st plural arımızı arılarımızı 2nd plural arınızı arılarınızı 3rd plural arılarını arılarını dative singular plural 1st singular arıma arılarıma 2nd singular arına arılarına 3rd singular arısına arılarına 1st plural arımıza arılarımıza 2nd plural arınıza arılarınıza 3rd plural arılarına arılarına locative singular plural 1st singular arımda arılarımda 2nd singular arında arılarında 3rd singular arısında arılarında 1st plural arımızda arılarımızda 2nd plural arınızda arılarınızda 3rd plural arılarında arılarında ablative singular plural 1st singular arımdan arılarımdan 2nd singular arından arılarından 3rd singular arısından arılarından 1st plural arımızdan arılarımızdan 2nd plural arınızdan arılarınızdan 3rd plural arılarından arılarından genitive singular plural 1st singular arımın arılarımın 2nd singular arının arılarının 3rd singular arısının arılarının 1st plural arımızın arılarımızın 2nd plural arınızın arılarınızın 3rd plural arılarının arılarının Predicative forms singular plural 1st singular arıyım arılarım 2nd singular arısın arılarsın 3rd singular arı arıdır arılar arılardır 1st plural arıyız arılarız 2nd plural arısınız arılarsınız 3rd plural arılar arılardır

Derived terms

• arı beyi
• arı kovanı
• arı kuşu
• arıcı
• arıcılık
• arılık
• bal arısı
• eşek arısı
• kraliçe arı
• yaban arısı

Etymology 2

Inherited from Ottoman Turkish آری (arı), from Proto-Turkic *arïg (“clean, pure”) from *ạrï- (“to be clean, to clean, to purify”) +‎ *-g. Cognate with Azerbaijani arı, Khakas арығ (arığ), Shor арығ (arïɣ), Tuvan арыг (arıg), Kazakh ару (aruw), Kyrgyz аруу (aruu), Southern Altai ару (aru), Tatar ару (aru), Tuvan арыг (arıg), Yakut ыраас (ïraas).

Adjective

arı

1. clean, pure

   Synonyms: temiz, pak

Declension

Predicative forms of arı

present tense
	positive declarative	positive interrogative
ben (I am)	arıyım	arı mıyım?
sen (you are)	arısın	arı mısın?
o (he/she/it is)	arı / arıdır	arı mı?
biz (we are)	arıyız	arı mıyız?
siz (you are)	arısınız	arı mısınız?
onlar (they are)	arı(lar)	arı(lar) mı?
past tense
	positive declarative	positive interrogative
ben (I was)	arıydım	arı mıydım?
sen (you were)	arıydın	arı mıydın?
o (he/she/it was)	arıydı	arı mıydı?
biz (we were)	arıydık	arı mıydık?
siz (you were)	arıydınız	arı mıydınız?
onlar (they were)	arıydılar	arı mıydılar?
indirect past
	positive declarative	positive interrogative
ben (I was)	arıymışım	arı mıymışım?
sen (you were)	arıymışsın	arı mıymışsın?
o (he/she/it was)	arıymış	arı mıymış?
biz (we were)	arıymışız	arı mıymışız?
siz (you were)	arıymışsınız	arı mıymışsınız?
onlar (they were)	arıymışlar	arı mıymışlar?
conditional
	positive declarative	positive interrogative
ben (if I)	arıysam	arı mıysam?
sen (if you)	arıysan	arı mıysan?
o (if he/she/it)	arıysa	arı mıysa?
biz (if we)	arıysak	arı mıysak?
siz (if you)	arıysanız	arı mıysanız?
onlar (if they)	arıysalar	arı mıysalar?

For negative forms, use the appropriate form of değil.

Derived terms

• arı duru
• arınmak
• arıtıcı
• arıtım
• arıtmak

Further reading

• “arı”, in Turkish dictionaries, Türk Dil Kurumu
• Ayverdi, İlhan (2010), “arı”, in Misalli Büyük Türkçe Sözlük, a reviewed and expanded single-volume edition, Istanbul: Kubbealtı Neşriyatı
• Çağbayır, Yaşar (2007), “arı¹, arı²”, in Ötüken Türkçe Sözlük (in Turkish), Istanbul: Ötüken Neşriyat, page 285