göz
Appearance
Azerbaijani
[edit]Picture dictionary: baş
|
Bu şəkildə olan yarlıqlara basın. |
| Cyrillic | ҝөз | |
|---|---|---|
| Arabic | گؤز | |
Etymology
[edit]From Proto-Turkic *köŕ (“eye”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]göz (definite accusative gözü, plural gözlər)
- (anatomy) eye
- Gözüm yaxşı görmür.
- I have poor eyesight.
- (literally, “My eye doesn't see well.”)
- evil eye
- Synonym: nəzər
Declension
[edit]| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | göz | gözlər |
| definite accusative | gözü | gözləri |
| dative | gözə | gözlərə |
| locative | gözdə | gözlərdə |
| ablative | gözdən | gözlərdən |
| definite genitive | gözün | gözlərin |
Derived terms
[edit]- alagöz (“blue-gray-eyed”)
- alagözlü
- dargöz (“stingy”)
- göygöz (“blue-eyed”)
- göygözlü
- göz qapağı (“eyelid”)
- göz yaşı (“teardrop”)
- gözəçarpan (“noticeable”)
- gözədəyən (“noticeable”)
- gözləmək (“to wait”)
- gözlətmək (“to make wait”)
- qaragöz (“black-eyed”)
- qaragözlü
- şəhlagöz (“blue-eyed, dark blue-eyed”)
- şəhlagözlü
- yaşılgöz (“green-eyed”)
- yaşılgözlü
Compound verbs
- göz dəymək (“to put the evil eye on, bewitch”)
- göz dikmək
- gözdən düşmək (“to fall into disesteem”)
- gözdən keçirmək (“to look over/through”)
- gözdən salmaq
- gözə gətirmək (“to jinx”)
- gözə girmək (“to curry favour”)
- gözü götürməmək (“to envy”)
References
[edit]- Orucov, Əliheydər, editor (2006), “göz”, in Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti [Explanatory Dictionary of the Azerbaijani Language][1] (in Azerbaijani), 2nd edition, volume 2, Baku: Şərq-Qərb, page 275
Gagauz
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Anatolian Turkish كُوزْ (göz), from Proto-Turkic *köŕ (“eye”). Compare Turkish göz, Azerbaijani göz.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]göz (definite accusative gözü, plural gözlär)
Derived terms
[edit]Related terms
[edit]Further reading
[edit]- N. A Baskakov, editor (1972), “göz”, in Gagauzsko-Russko-Moldavskij Slovarʹ [Gagauz-Russian-Moldovan Dictionary], Moskva: Izdatelʹstvo Sovetskaja Enciklopedija, →ISBN, page 116
- Kopuşçu M. İ., Todorova S. A., Kiräkova T.İ., editors (2019), Gagauzça-rusça sözlük: klaslar 5-12, Komrat: Gagauziya M.V. Maruneviç adına Bilim-Aaraştırma merkezi, →ISBN, page 72
- Mavrodi M. F., editor (2019), Gagauzça-rusça sözlük: klaslar 1-4, Komrat: Gagauziya M.V. Maruneviç adına Bilim-Aaraştırma merkezi, →ISBN, page 36
Salar
[edit]Picture dictionary: baş
|
Click on labels in the image. |
Etymology
[edit]From Proto-Turkic *köŕ. Compare to Southern Altai кӧс (kös), Kyrgyz көз (köz), Turkish göz.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]göz (3rd person possessive gözi, plural gözler)
Declension
[edit]| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | göz | gözler |
| genitive | gözniği | gözlerniği |
| dative | göze | gözlere |
| definite accusative | gözni | gözlerni |
| locative | gözde | gözlerde |
| ablative | gözden | gözlerden |
| instrumental | gözla | gözlerla |
| nominative | ||
|---|---|---|
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözim | gözimler |
| siniği ("your") | göziñ | göziñler |
| aniği ("their") | gözi | göziler |
| piserniği ("our") | gözimiz | gözimizler |
| selerniği ("your") | göziñiz | göziñizler |
| ularniği ("their") | gözi | göziler |
| accusative | ||
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözimni | gözimlerni |
| siniği ("your") | göziñni | göziñlerni |
| aniği ("their") | gözini | gözilerni |
| piserniği ("our") | gözimizni | gözimizlerni |
| selerniği ("your") | göziñizni | göziñizlerni |
| ularniği ("their") | gözini | gözilerni |
| dative | ||
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözime | gözimlere |
| siniği ("your") | göziñe | göziñlere |
| aniği ("their") | göziğe | gözilere |
| piserniği ("our") | gözimize | gözimizlere |
| selerniği ("your") | göziñize | göziñizlere |
| ularniği ("their") | göziğe | gözilere |
| locative | ||
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözimde | gözimlerde |
| siniği ("your") | göziñde | göziñlerde |
| aniği ("their") | gözide | gözilerde |
| piserniği ("our") | gözimizde | gözimizlerde |
| selerniği ("your") | göziñizde | göziñizlerde |
| ularniği ("their") | gözide | gözilerde |
| ablative | ||
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözimden | gözimlerden |
| siniği ("your") | göziñden | göziñlerden |
| aniği ("their") | göziden | gözilerden |
| piserniği ("our") | gözimizden | gözimizlerden |
| selerniği ("your") | göziñizden | göziñizlerden |
| ularniği ("their") | göziden | gözilerden |
| instrumental | ||
| singular | plural | |
| miniği ("my") | gözimla | gözimlerla |
| siniği ("your") | göziñla | göziñlerla |
| aniği ("their") | gözila | gözilerla |
| piserniği ("our") | gözimizla | gözimizlerla |
| selerniği ("your") | göziñizla | göziñizlerla |
| ularniği ("their") | gözila | gözilerla |
References
[edit]- Potanin, G.N. (1893), “кӧзь”, in Тангутско-Тибетская окраина Китая и Центральная Монголия (in Russian), page 431
- Poyarkov, Alexei; Ladygin, Vasiliy (1893), “кӧзь”, in “Салары. Этнографический очерк [The Salars: An Ethnographic Sketch]”, in Этнографическое ОбозрѢніе: Императорскаго Общества Любителей Естествознанія, Антропологіи и Этнографіи [Ethnographical Review: Imperial Society of Lovers of Natural History, Anthropology and Ethnography][2] (in Russian), Moscow: Publication of the Ethnographic Department, page 33
- Rockhill, William Woodville (1894), “kos”, in Diary of a journey through Mongolia and Tibet in 1891 and 1892, Washington: Smithsonian Institution, page kos
- Poppe, Nicholas (1953). Remarks on The Salar Language. Harvard Journal of Asiatic Studies, 16(3/4), 438–477. [3]
- Kakuk, S. (1962), “göz”, in “Un Vocabulaire Salar”, in Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae[4], volume 14, number 2, Akadémiai Kiadó, →ISBN, pages 173-196
- Tenishev, Edhem (1976), “köz”, in Stroj salárskovo jazyká [Grammar of Salar], Moscow, page 394
- 林莲云 [Lin Lianyun] (1985), “goz”, in 撒拉语简志 [A Brief History of Salar][5], Beijing: 民族出版社: 琴書店, →OCLC, page 123
- Yakup, Abdurishid (2002), “göz”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon[6], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 99
- 进锋张 [Ayso Cañ Cinfen] (2008), 乌璐别格 [Ulubeğ], 鄭初陽 [Çuyañ Yebey oğlı Ceñ], editors, 撒拉尔谚语 [Salar İbret Sözler, Salar Proverbs][7], China Salar Youth League, page 9
- Dwyer, Arienne M. (2007), “göz”, in Salar: A Study in Inner Asian Language Contact Processes: Part I: Phonology[8], 1st edition, Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, →ISBN, pages 37, 45
- Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “göz”, in 米娜瓦尔 艾比布拉 (Minavar Abibra), editor, 撒维汉词典 (Sāwéihàncídiǎn) [Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 122
- 马伟 (Ma Wei) (2016), “göz”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages - Salar Language Studies], 青海 (Qinghai): 青海师范大学 (Qinghai Normal University), Unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 267
Turkish
[edit]
Etymology
[edit]Inherited from Ottoman Turkish گوز (göz, “eye”), from Proto-Turkic *köŕ (“eye, sight”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]göz (definite accusative gözü, plural gözler)
- (anatomy) eye
- sight
- cell, compartment, arch (of a bridge)
- 1934 July 29, “Ispartada feyezan [Flood in Sparta]”, in Cumhuriyet, pages 1, 4:
- Bu kuvvetli kaya parçalarının sademesile Çoban köprüsünü yıkarak götürmüş, ikinci köprüden geçikten sonra üçüncü köprünün gözlerine tıkanarak suyu sişirmiştir.
- (please add an English translation of this quotation)
- gaze
- hole, eye
- iğnenin gözü ― the eye of a needle
- spring
- Synonym: kaynak
- evil eye
- Synonym: nazar
- (board games) square, any individual cell in a game board
- Synonym: hane
- scale pan
- Synonym: kefe
- (figurative) the act of eyeing or coveting something [with locative]
- Trump'ın gözü Venezuela'dan sonra hangi ülkede olacak?
- Which country will Trump set his sights on after Venezuela?
- (literally, “have his eye on”)
Declension
[edit]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
[edit]- açgözlü
- ağzını açıp gözünü yummak
- balıkgözü
- baş göz olmak
- camgöz
- çokgözlü
- dört göz
- göz açıp kapayana kadar, göz açıp kapayıncaya kadar
- göz ağrısı
- göz akı
- göz almak
- göz ardı etmek
- göz aşısı
- göz aşinalığı
- göz atmak
- göz bağı
- göz bankası
- göz banyosu
- göz bebeği, gözbebeği
- göz bilimi
- göz boncuğu
- göz boyamak
- göz çukuru
- göz değmek
- göz devirmek
- göz dikeği
- göz dikmek
- göz dişi
- göz doktoru
- göz doldurmak
- göz duyurmak
- göz emeği
- göz erimi
- göz etçiği
- göz etmek
- göz gezdirmek
- göz göre göre
- göz göz
- göz göze
- göz gözü görmemek
- göz hakkı
- göz hapsi
- göz kadehi
- göz kamaştırmak
- göz kapağı
- göz kararı
- göz kesesi
- göz kesilmek
- göz kırpmak
- göz koymak
- göz kulak olmak
- göz kuruluğu
- göz memesi
- göz merceği
- göz nuru
- göz önü
- göz önünde bulundurmak
- göz pencere
- göz pınarı
- göz sevdası
- göz süzmek
- göz taşı
- göz torbası
- göz var, izan var
- göz yıldırmak
- göz yoklaması
- göz yummak
- göz yuvarı
- göz yuvası
- gözaltı
- gözcü
- gözdağı
- gözde
- gözdemiri
- gözden çıkarmak
- gözden düşmek
- gözden geçirmek
- gözden ırak olan gönülden de ırak olur
- gözden kaçmak
- göze
- göze almak
- göze batmak
- göze çarpmak
- göze diken olmak
- göze girmek
- gözen
- gözenek
- gözevi
- gözgü
- gözle kaş arasında
- gözle yemek
- gözlemek
- gözleri kan çanağına dönmek
- gözleri parlamak
- gözleri yaşarmak
- gözlerini dört açmak
- gözlerini kan bürümek
- gözlü
- gözlük
- gözsüz
- gözü büzülsün
- gözü dalmak
- gözü doymak
- gözü dönmek
- gözü kara
- gözü kaymak
- gözü pek
- gözü takılmak
- gözü tok
- gözü tutmak
- gözü üstünde olmak
- gözü yolda kalmak
- gözükmek
- gözüm görmesin
- gözün aydın
- gözünde büyütmek
- gözünde tütme
- gözüne batmak
- gözüne sokmak
- gözünü daldan budaktan esirgememek
- gözünü korkutmak
- gözünü seveyim
- gözünün içine baka baka
- gözyaşı
- gümüş göz
- horozgözü
- kaş yaparken göz çıkarmak
- kaşla göz arasında
- keklikgözü
- sulu göz
- yüz göz
Related terms
[edit]Descendants
[edit]- →? English: guze
Further reading
[edit]- “göz”, in Turkish dictionaries, Türk Dil Kurumu
- Avery, Robert et al., editors (2013), “göz”, in The Redhouse Dictionary Turkish/Ottoman English, 21st edition, Istanbul: Sev Yayıncılık, →ISBN
- Ayverdi, İlhan (2010), “göz”, in Misalli Büyük Türkçe Sözlük, a reviewed and expanded single-volume edition, Istanbul: Kubbealtı Neşriyatı
- Nişanyan, Sevan (2002–), “göz”, in Nişanyan Sözlük
Turkmen
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Turkic *köŕ (“eye”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]göz (definite accusative gözi, plural gözler)
Declension
[edit]| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | göz | gözler |
| accusative | gözi | gözleri |
| genitive | göziň | gözleriň |
| dative | göze | gözlere |
| locative | gözde | gözlerde |
| ablative | gözden | gözlerden |
Further reading
[edit]Categories:
- Visual dictionary
- Azerbaijani terms inherited from Proto-Turkic
- Azerbaijani terms derived from Proto-Turkic
- Azerbaijani terms derived from the Proto-Turkic root *köŕ-
- Azerbaijani terms with IPA pronunciation
- Azerbaijani terms with audio pronunciation
- Azerbaijani lemmas
- Azerbaijani nouns
- az:Anatomy
- az:Eye
- Azerbaijani terms with usage examples
- Gagauz terms inherited from Old Anatolian Turkish
- Gagauz terms derived from Old Anatolian Turkish
- Gagauz terms inherited from Proto-Turkic
- Gagauz terms derived from Proto-Turkic
- Gagauz terms with IPA pronunciation
- Gagauz lemmas
- Gagauz nouns
- gag:Anatomy
- Salar terms inherited from Proto-Turkic
- Salar terms derived from Proto-Turkic
- Salar terms with IPA pronunciation
- Salar lemmas
- Salar nouns
- Turkish terms inherited from Ottoman Turkish
- Turkish terms derived from Ottoman Turkish
- Turkish terms inherited from Proto-Turkic
- Turkish terms derived from Proto-Turkic
- Turkish terms with IPA pronunciation
- Turkish terms with audio pronunciation
- Turkish lemmas
- Turkish nouns
- tr:Anatomy
- Turkish terms with collocations
- Turkish terms with quotations
- tr:Board games
- Turkish terms with usage examples
- Turkmen terms inherited from Proto-Turkic
- Turkmen terms derived from Proto-Turkic
- Turkmen terms with IPA pronunciation
- Turkmen lemmas
- Turkmen nouns
- tk:Anatomy
