księżyc
Jump to navigation
Jump to search
See also: Księżyc
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *kъnęžiťь. First attested in the 14th century.
The meaning of “moon” is the result of a great moon cult among the Slavs; compare Polabian ťėnąʒ (“king, nobleman; moon”), Serbo-Croatian кне̑з/knȇz (“prince; moon”), ца̏р/cȁr (“tsar; moon”), Belarusian малады́ князь (maladý knjazʹ, “young prince; moon”). Compare also a Ukrainian vocative мі́сяцю кня́зю (mísjacju knjázju) (used, e.g., in a spell against toothache and Ivan Franko's poetry).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]księżyc m animacy unattested
- (hapax, attested in Lesser Poland) son of a prince
- c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie[1], Miechów, page cv 18:
- Troiaky skutek znameniti pocazuie v tih ue threh croleh poganskih: gih zødne croleuicha... pitane, gih verne kzøzicha pocoynego posnane
- [Trojaki skutek znamienity pokazuje w tych we trzech krolech pogańskich: jich żądne krolewica... pytanie, jich wierne księżyca pokojnego poznanie]
- Moon (Earth's natural satelite)
- (attested in Greater Poland) moon (representation or shape of the Moon on something)
- 1878-1889 [1426], Archiwum Komisji Historycznej[5], volume III, Greater Poland, page 335:
- Clenody dwa xąsycza a krzys, proclamacio Ostoya
- [Clenodii dwa księżyca a krzyż, proclamacio Ostoja]
- (attested in Masovia) month (period into which a year is divided based on the phases of the Moon)
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 289:
- I myaszkala Maria sz nyą yacoby przes trzy kzyazycze (quasi mensibus tribus Luc 1, 56)
- [I mięszkała Maryja z nią jakoby przez trzy księżyce (quasi mensibus tribus Luc 1, 56)]
Derived terms
[edit]nouns
Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005) “księżyc”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017) “księżyc”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000) “księżyc”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965) “księżyc”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “księżyc”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “księżyc”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Old Polish księżyc. Partially displaced Old Polish miesiąc.
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /ˈkɕɛw̃.ʐɨt͡s/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈkɕɛ̃.ʐɨt͡s/
Audio 1: (file) Audio 2: (file) - Rhymes: -ɛw̃ʐɨt͡s
- Syllabification: księ‧życ
- Homophone: Księżyc
Noun
[edit]księżyc m inan (related adjective księżycowy)
- Alternative letter-case form of Księżyc (“Moon”).
- Synonyms: miesiąc, Srebrny Glob
- moon (any natural satellite of a planet)
- Synonym: satelita
- (figuratively) moonlight (light from the Moon)
- moon (object shaped like the Moon; figure of the Moon)
- (Middle Polish) month (period into which a year is divided based on the phases of the Moon)
- Synonym: miesiąc
Declension
[edit]Declension of księżyc
singular | plural | |
---|---|---|
nominative | księżyc | księżyce |
genitive | księżyca | księżyców |
dative | księżycowi | księżycom |
accusative | księżyc | księżyce |
instrumental | księżycem | księżycami |
locative | księżycu | księżycach |
vocative | księżycu | księżyce |
Derived terms
[edit]adverbs
nouns
verbs
Related terms
[edit]adjectives
References
[edit]Further reading
[edit]- księżyc in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- księżyc in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “księżyc”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “księżyc”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “księżyc”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “księżyc”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 609
Categories:
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Old Polish hapax legomena
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- zlw-opl:Male people
- zlw-opl:Moon
- zlw-opl:Time
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛw̃ʐɨt͡s
- Rhymes:Polish/ɛw̃ʐɨt͡s/2 syllables
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish inanimate nouns
- Middle Polish
- pl:Moon
- pl:Time