тамыр

Bashkir

Etymology

Inherited from Proto-Turkic *tamïr (“vein; root”).

Pronunciation

• IPA^(key): /tɑˈmɤɾ/, [t̪̠ʰɑ.ˈm̠ɤ̆ɾ]
• Hyphenation: та‧мыр

Noun

тамыр • (tamır)

1. (botany) root (of plant)

   Тамыры ныҡ ағас бирешмәҫ.

   Tamırı nıq ağas bireşməś.

   A tree with strong root will withstand.

2. (anatomy) blood vessel
3. root (of tooth, of hair)
4. (linguistics) root
5. (mathematics) root
6. root (origin)
   • 2025, “Homay”, performed by AY YOLA:

     Тамырҙарым минең һорай
     Йәнем дә, ҡаным да һорай

     Tamırźarım mineñ horay
     Yənem də, qanım da horay

     (please add an English translation of this quotation)

Declension

Declension of тамыр

	singular	plural
absolute	тамыр (tamır)	тамырҙар (tamırźar)
definite genitive	тамырҙың (tamırźıñ)	тамырҙарҙың (tamırźarźıñ)
dative	тамырға (tamırğa)	тамырҙарға (tamırźarğa)
definite accusative	тамырҙы (tamırźı)	тамырҙарҙы (tamırźarźı)
locative	тамырҙа (tamırźa)	тамырҙарҙа (tamırźarźa)
ablative	тамырҙан (tamırźan)	тамырҙарҙан (tamırźarźan)

Kazakh

Alternative scripts

Arabic	تامىر
Cyrillic	тамыр
Latin	tamyr

Pronunciation

• IPA^(key): /tɑˈmɯr/, [tʰɑ̝mɯ̞́r̥]

Etymology 1

From Proto-Turkic *tamur.

Noun

тамыр • (tamyr)

1. (botany) root (of plants)
2. (anatomy) blood vessel
3. pulse

Derived terms

• тамырлық (tamyrlyq)
• тамыршы (tamyrşy)

Etymology 2

Noun

тамыр • (tamyr)

1. friend
2. lover

Declension

Declension of тамыр

	singular	plural
nominative	тамыр (tamyr)	тамырлар (tamyrlar)
genitive	тамырдың (tamyrdyñ)	тамырлардың (tamyrlardyñ)
dative	тамырға (tamyrğa)	тамырларға (tamyrlarğa)
accusative	тамырды (tamyrdy)	тамырларды (tamyrlardy)
locative	тамырда (tamyrda)	тамырларда (tamyrlarda)
ablative	тамырдан (tamyrdan)	тамырлардан (tamyrlardan)
instrumental	тамырмен (tamyrmen)	тамырлармен (tamyrlarmen)
similative	тамырдай (tamyrdai)	тамырлардай (tamyrlardai)

Khakas

Etymology

From Proto-Turkic *tamur.

Noun

тамыр • (tamır)

1. vein, blood vessel
2. pulse
3. tendon
4. root

Declension

Declension of тамыр

	singular	plural
nominative	тамыр (tamır)	тамырлар (tamırlar)
genitive	тамырның (tamırnıñ)	тамырларның (tamırlarnıñ)
dative	тамырға (tamırğa)	тамырларға (tamırlarğa)
accusative	тамырны (tamırnı)	тамырларны (tamırlarnı)
locative	тамырда (tamırda)	тамырларда (tamırlarda)
ablative	тамырдаң (tamırdañ)	тамырлардаң (tamırlardañ)
lative	тамырзар (tamırzar)	тамырларзар (tamırlarzar)
instrumental	тамырнаң (tamırnañ)	тамырларнаң (tamırlarnañ)

Kyrgyz

Etymology

From Proto-Turkic *tamur.

Pronunciation

• IPA^(key): /tɑˈmɯr/, [tʰɑmɤ̞́ɾ̥]

Noun

тамыр • (tamır) (Arabic spelling تامىر)

1. (botany) root (of plants)
2. (arithmetic) root (of numbers)
3. (anatomy) blood vessel
4. pulse

Declension

Declension of тамыр

singular (жекелик)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	тамыр tamır	тамырым tamırım	тамырың tamırıŋ	тамырыңыз tamırıŋız	тамыры tamırı	тамырыбыз tamırıbız	тамырыңар tamırıŋar	тамырыңыздар tamırıŋızdar
genitive (илик)	тамырдын tamırdın	тамырымдын tamırımdın	тамырыңдын tamırıŋdın	тамырыңыздын tamırıŋızdın	тамырынын tamırının	тамырыбыздын tamırıbızdın	тамырыңардын tamırıŋardın	тамырыңыздардын tamırıŋızdardın
dative (барыш)	тамырга tamırga	тамырыма tamırıma	тамырыңа tamırıŋa	тамырыңызга tamırıŋızga	тамырына tamırına	тамырыбызга tamırıbızga	тамырыңарга tamırıŋarga	тамырыңыздарга tamırıŋızdarga
accusative (табыш)	тамырды tamırdı	тамырымды tamırımdı	тамырыңды tamırıŋdı	тамырыңызды tamırıŋızdı	тамырын tamırın	тамырыбызды tamırıbızdı	тамырыңарды tamırıŋardı	тамырыңыздарды tamırıŋızdardı
locative (жатыш)	тамырда tamırda	тамырымда tamırımda	тамырыңда tamırıŋda	тамырыңызда tamırıŋızda	тамырында tamırında	тамырыбызда tamırıbızda	тамырыңарда tamırıŋarda	тамырыңыздарда tamırıŋızdarda
ablative (чыгыш)	тамырдан tamırdan	тамырымдан tamırımdan	тамырыңдан tamırıŋdan	тамырыңыздан tamırıŋızdan	тамырынан tamırınan	тамырыбыздан tamırıbızdan	тамырыңардан tamırıŋardan	тамырыңыздардан tamırıŋızdardan
plural (көптөгөн)
possession → case ↓	—	first-person singular (менин)	second-person singular informal (сенин)	second-person singular formal (сиздин)	third-person singular/plural (анын/алардын)	first-person plural (биздин)	second-person plural informal (силердин)	second-person plural formal (сиздердин)
nominative (атооч)	тамырлар tamırlar	тамырларым tamırlarım	тамырларың tamırlarıŋ	тамырларыңыз tamırlarıŋız	тамырлары tamırları	тамырларыбыз tamırlarıbız	тамырларыңар tamırlarıŋar	тамырларыңыздар tamırlarıŋızdar
genitive (илик)	тамырлардын tamırlardın	тамырларымдын tamırlarımdın	тамырларыңдын tamırlarıŋdın	тамырларыңыздын tamırlarıŋızdın	тамырларынын tamırlarının	тамырларыбыздын tamırlarıbızdın	тамырларыңардын tamırlarıŋardın	тамырларыңыздардын tamırlarıŋızdardın
dative (барыш)	тамырларга tamırlarga	тамырларыма tamırlarıma	тамырларыңа tamırlarıŋa	тамырларыңызга tamırlarıŋızga	тамырларына tamırlarına	тамырларыбызга tamırlarıbızga	тамырларыңарга tamırlarıŋarga	тамырларыңыздарга tamırlarıŋızdarga
accusative (табыш)	тамырларды tamırlardı	тамырларымды tamırlarımdı	тамырларыңды tamırlarıŋdı	тамырларыңызды tamırlarıŋızdı	тамырларын tamırların	тамырларыбызды tamırlarıbızdı	тамырларыңарды tamırlarıŋardı	тамырларыңыздарды tamırlarıŋızdardı
locative (жатыш)	тамырларда tamırlarda	тамырларымда tamırlarımda	тамырларыңда tamırlarıŋda	тамырларыңызда tamırlarıŋızda	тамырларында tamırlarında	тамырларыбызда tamırlarıbızda	тамырларыңарда tamırlarıŋarda	тамырларыңыздарда tamırlarıŋızdarda
ablative (чыгыш)	тамырлардан tamırlardan	тамырларымдан tamırlarımdan	тамырларыңдан tamırlarıŋdan	тамырларыңыздан tamırlarıŋızdan	тамырларынан tamırlarınan	тамырларыбыздан tamırlarıbızdan	тамырларыңардан tamırlarıŋardan	тамырларыңыздардан tamırlarıŋızdardan

Derived terms

• тамырчы (tamırcı)
  • тамырчылык (tamırcılık)

Southern Altai

Etymology

From Proto-Turkic *tamur. Cognates with Kazakh тамыр (tamyr), Kyrgyz тамыр (tamır), Crimean Tatar tamır, Kumyk тамур (tamur), Azerbaijani damar, Turkish damar, Khakas тамыр (tamır), Western Yugur tamïr (“pulse”), etc.

Noun

тамыр • (tamïr)

1. root

Declension

Inflection of тамыр

	singular	plural
absolute	тамыр (tamïr)	тамырлар (tamïrlar)
definite genitive	тамырдыҥ (tamïrdïŋ)	тамырлардыҥ (tamïrlardïŋ)
dative	тамырга (tamïrga)	тамырларга (tamïrlarga)
definite accusative	тамырды (tamïrdï)	тамырларды (tamïrlardï)
locative	тамырда (tamïrda)	тамырларда (tamïrlarda)
ablative	тамырдаҥ (tamïrdaŋ)	тамырлардаҥ (tamïrlardaŋ)

References

• N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “тамыр”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ [Oyrot-Russian Dictionary], Moscow: M.: OGIZ, →ISBN

Tatar

Etymology

From Proto-Turkic *tamɨr.

Noun

тамыр • (tamır)

1. root

Declension

Declension of тамыр

	singular	plural
nominative	тамыр (tamır)	тамырлар (tamırlar)
genitive	тамырның (tamırnıñ)	тамырларның (tamırlarnıñ)
definite accusative	тамырны (tamırnı)	тамырларны (tamırlarnı)
dative	тамырга (tamırğa)	тамырларга (tamırlarğa)
locative	тамырда (tamırda)	тамырларда (tamırlarda)
ablative	тамырдан (tamırdan)	тамырлардан (tamırlardan)

Possessive forms of тамыр

nominative
	singular	plural
минем (“my”)	тамырым (tamırım)	тамырларым (tamırlarım)
синең (“your”)	тамырың (tamırıñ)	тамырларың (tamırlarıñ)
аның (“his/her/it”)	тамыры (tamırı)	тамырлары (tamırları)
безнең (“our”)	тамырыбыз (tamırıbız)	тамырларыбыз (tamırlarıbız)
сезнең (“your”)	тамырыгыз (tamırığız)	тамырларыгыз (tamırlarığız)
аларның (“their”)	тамыры (tamırı)	тамырлары (tamırları)
genitive
	singular	plural
минем (“my”)	тамырымның (tamırımnıñ)	тамырларымның (tamırlarımnıñ)
синең (“your”)	тамырыңның (tamırıñnıñ)	тамырларыңның (tamırlarıñnıñ)
аның (“his/her/it”)	тамырының (tamırınıñ)	тамырларының (tamırlarınıñ)
безнең (“our”)	тамырыбызның (tamırıbıznıñ)	тамырларыбызның (tamırlarıbıznıñ)
сезнең (“your”)	тамырыгызның (tamırığıznıñ)	тамырларыгызның (tamırlarığıznıñ)
аларның (“their”)	тамырының (tamırınıñ)	тамырларының (tamırlarınıñ)
definite accusative
	singular	plural
минем (“my”)	тамырымны (tamırımnı)	тамырларымны (tamırlarımnı)
синең (“your”)	тамырыңны (tamırıñnı)	тамырларыңны (tamırlarıñnı)
аның (“his/her/it”)	тамырын (tamırın)	тамырларын (tamırların)
безнең (“our”)	тамырыбызны (tamırıbıznı)	тамырларыбызны (tamırlarıbıznı)
сезнең (“your”)	тамырыгызны (tamırığıznı)	тамырларыгызны (tamırlarığıznı)
аларның (“their”)	тамырын (tamırın)	тамырларын (tamırların)
dative
	singular	plural
минем (“my”)	тамырымга (tamırımğa)	тамырларымга (tamırlarımğa)
синең (“your”)	тамырыңга (tamırıñğa)	тамырларыңга (tamırlarıñğa)
аның (“his/her/it”)	тамырына (tamırına)	тамырларына (tamırlarına)
безнең (“our”)	тамырыбызга (tamırıbızğa)	тамырларыбызга (tamırlarıbızğa)
сезнең (“your”)	тамырыгызга (tamırığızğa)	тамырларыгызга (tamırlarığızğa)
аларның (“their”)	тамырына (tamırına)	тамырларына (tamırlarına)
locative
	singular	plural
минем (“my”)	тамырымда (tamırımda)	тамырларымда (tamırlarımda)
синең (“your”)	тамырыңда (tamırıñda)	тамырларыңда (tamırlarıñda)
аның (“his/her/it”)	тамырында (tamırında)	тамырларында (tamırlarında)
безнең (“our”)	тамырыбызда (tamırıbızda)	тамырларыбызда (tamırlarıbızda)
сезнең (“your”)	тамырыгызда (tamırığızda)	тамырларыгызда (tamırlarığızda)
аларның (“their”)	тамырында (tamırında)	тамырларында (tamırlarında)
ablative
	singular	plural
минем (“my”)	тамырымнан (tamırımnan)	тамырларымнан (tamırlarımnan)
синең (“your”)	тамырыңнан (tamırıñnan)	тамырларыңнан (tamırlarıñnan)
аның (“his/her/it”)	тамырыннан (tamırınnan)	тамырларыннан (tamırlarınnan)
безнең (“our”)	тамырыбыздан (tamırıbızdan)	тамырларыбыздан (tamırlarıbızdan)
сезнең (“your”)	тамырыгыздан (tamırığızdan)	тамырларыгыздан (tamırlarığızdan)
аларның (“their”)	тамырыннан (tamırınnan)	тамырларыннан (tamırlarınnan)

References

https://web.archive.org/web/20240105040557/https://classes.ru/all-tatar/dictionary-tatar-russian-cyr-term-5347.htm