Jump to content

चतुर्थ

From Wiktionary, the free dictionary

Hindi

[edit]
Hindi numbers (edit)
40
[a], [b] ←  3
4
5  → [a], [b]
    Cardinal: चार (cār)
    Ordinal: चौथा (cauthā), चतुर्थ (caturth)
    Adverbial: चौबारा (caubārā)
    Multiplier: चौगुना (caugunā)
    Collective: चारों (cārõ)
    Fractional: चौथाई (cauthāī)

Etymology

[edit]

Learned borrowing from Sanskrit चतुर्थ (caturtha).

Pronunciation

[edit]

Adjective

[edit]

चतुर्थ (caturth) (indeclinable)

  1. (literary) fourth
    Synonym: चौथा (cauthā)

Sanskrit

[edit]

Alternative scripts

[edit]
Sanskrit numbers (edit)
40[a], [b]
 ←  3
4
5  → 
    Cardinal: चतुर् (catur)
    Ordinal: चतुर्थ (caturtha), तुरीय (turīya)
    Adverbial: चतुस् (catus)
    Multiplier: चतुर्धा (caturdhā)

Etymology

[edit]

    Inherited from Proto-Indo-European *kʷetwr̥-th₂ó-s (fourth), from *kʷetwóres. Cognate with Ancient Greek τέτᾰρτος (tétărtos), Proto-Germanic *fedurþô (whence English fourth), Latin quārtus, Old East Slavic четвьртъ (četvĭrtŭ).

    Pronunciation

    [edit]

    Adjective

    [edit]

    च॒तु॒र्थ (caturthá) stem

    1. fourth
      • c. 1200 BCE – 1000 BCE, Atharvaveda 15.13:
        तद्यस्यैवं विद्वान् व्रात्यश्चतुर्थीं रात्रिमतिथिर्गृहे वसति । ये पुण्यानां पुण्या लोकास्तान् एव तेनाव रुन्धे ॥
        tadyasyaivaṃ vidvān vrātyaścaturthīṃ rātrimatithirgṛhe vasati. ye puṇyānāṃ puṇyā lokāstān eva tenāva rundhe.
        He in whose house the wise Vrātya abides on the fourth night secures for himself thereby the holy realms of the Holy.

    Declension

    [edit]
    Masculine a-stem declension of च॒तु॒र्थ
    singular dual plural
    nominative च॒तु॒र्थः (caturtháḥ) च॒तु॒र्थौ (caturtháu)
    च॒तु॒र्था¹ (caturthā́¹)
    च॒तु॒र्थाः (caturthā́ḥ)
    च॒तु॒र्थासः॑¹ (caturthā́saḥ¹)
    accusative च॒तु॒र्थम् (caturthám) च॒तु॒र्थौ (caturtháu)
    च॒तु॒र्था¹ (caturthā́¹)
    च॒तु॒र्थान् (caturthā́n)
    instrumental च॒तु॒र्थेन॑ (caturthéna) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थैः (caturtháiḥ)
    च॒तु॒र्थेभिः॑¹ (caturthébhiḥ¹)
    dative च॒तु॒र्थाय॑ (caturthā́ya) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थेभ्यः॑ (caturthébhyaḥ)
    ablative च॒तु॒र्थात् (caturthā́t) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थेभ्यः॑ (caturthébhyaḥ)
    genitive च॒तु॒र्थस्य॑ (caturthásya) च॒तु॒र्थयोः॑ (caturtháyoḥ) च॒तु॒र्थाना॑म् (caturthā́nām)
    locative च॒तु॒र्थे (caturthé) च॒तु॒र्थयोः॑ (caturtháyoḥ) च॒तु॒र्थेषु॑ (caturthéṣu)
    vocative चतु॑र्थ (cáturtha) चतु॑र्थौ (cáturthau)
    चतु॑र्था¹ (cáturthā¹)
    चतु॑र्थाः (cáturthāḥ)
    चतु॑र्थासः¹ (cáturthāsaḥ¹)
    • ¹Vedic
    Feminine ī-stem declension of च॒तु॒र्थी
    singular dual plural
    nominative च॒तु॒र्थी (caturthī́) च॒तु॒र्थ्यौ॑ (caturthyàu)
    च॒तु॒र्थी¹ (caturthī́¹)
    च॒तु॒र्थ्यः॑ (caturthyàḥ)
    च॒तु॒र्थीः¹ (caturthī́ḥ¹)
    accusative च॒तु॒र्थीम् (caturthī́m) च॒तु॒र्थ्यौ॑ (caturthyàu)
    च॒तु॒र्थी¹ (caturthī́¹)
    च॒तु॒र्थीः (caturthī́ḥ)
    instrumental च॒तु॒र्थ्या (caturthyā́) च॒तु॒र्थीभ्या॑म् (caturthī́bhyām) च॒तु॒र्थीभिः॑ (caturthī́bhiḥ)
    dative च॒तु॒र्थ्यै (caturthyái) च॒तु॒र्थीभ्या॑म् (caturthī́bhyām) च॒तु॒र्थीभ्यः॑ (caturthī́bhyaḥ)
    ablative च॒तु॒र्थ्याः (caturthyā́ḥ)
    च॒तु॒र्थ्यै² (caturthyái²)
    च॒तु॒र्थीभ्या॑म् (caturthī́bhyām) च॒तु॒र्थीभ्यः॑ (caturthī́bhyaḥ)
    genitive च॒तु॒र्थ्याः (caturthyā́ḥ)
    च॒तु॒र्थ्यै² (caturthyái²)
    च॒तु॒र्थ्योः (caturthyóḥ) च॒तु॒र्थीना॑म् (caturthī́nām)
    locative च॒तु॒र्थ्याम् (caturthyā́m) च॒तु॒र्थ्योः (caturthyóḥ) च॒तु॒र्थीषु॑ (caturthī́ṣu)
    vocative चतु॑र्थि (cáturthi) चतु॑र्थ्यौ (cáturthyau)
    चतु॑र्थी¹ (cáturthī¹)
    चतु॑र्थ्यः (cáturthyaḥ)
    चतु॑र्थीः¹ (cáturthīḥ¹)
    • ¹Vedic
    • ²Brāhmaṇas
    Neuter a-stem declension of च॒तु॒र्थ
    singular dual plural
    nominative च॒तु॒र्थम् (caturthám) च॒तु॒र्थे (caturthé) च॒तु॒र्थानि॑ (caturthā́ni)
    च॒तु॒र्था¹ (caturthā́¹)
    accusative च॒तु॒र्थम् (caturthám) च॒तु॒र्थे (caturthé) च॒तु॒र्थानि॑ (caturthā́ni)
    च॒तु॒र्था¹ (caturthā́¹)
    instrumental च॒तु॒र्थेन॑ (caturthéna) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थैः (caturtháiḥ)
    च॒तु॒र्थेभिः॑¹ (caturthébhiḥ¹)
    dative च॒तु॒र्थाय॑ (caturthā́ya) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थेभ्यः॑ (caturthébhyaḥ)
    ablative च॒तु॒र्थात् (caturthā́t) च॒तु॒र्थाभ्या॑म् (caturthā́bhyām) च॒तु॒र्थेभ्यः॑ (caturthébhyaḥ)
    genitive च॒तु॒र्थस्य॑ (caturthásya) च॒तु॒र्थयोः॑ (caturtháyoḥ) च॒तु॒र्थाना॑म् (caturthā́nām)
    locative च॒तु॒र्थे (caturthé) च॒तु॒र्थयोः॑ (caturtháyoḥ) च॒तु॒र्थेषु॑ (caturthéṣu)
    vocative चतु॑र्थ (cáturtha) चतु॑र्थे (cáturthe) चतु॑र्थानि (cáturthāni)
    चतु॑र्था¹ (cáturthā¹)
    • ¹Vedic

    Descendants

    [edit]

    Further reading

    [edit]