चित्त

Hindi

Etymology

Borrowed from Sanskrit चित्त (citta).

Pronunciation

(Standard Hindi) IPA^(key): /t͡ʃɪt̪t̪/, [t͡ʃɪt̪(ː)]

Noun

चित्त • (citt) m (Urdu spelling چت)

mind
heart

Declension

Declension of *चित्त* (masc cons-stem)
	singular	plural
direct	चित्त citt	चित्त citt
oblique	चित्त citt	चित्तों cittõ
vocative	चित्त citt	चित्तो citto

Synonyms

(mind): मन (man), जी (jī)
(heart): दिल (dil), हृदय (hŕday)

References

Bahri, Hardev (1989), “चित्त”, in Siksarthi Hindi-Angrejhi Sabdakosa [Learners' Hindi-English Dictionary], Delhi: Rajpal & Sons.
Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “चित्त”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
Platts, John T. (1884), “चित्त”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.
McGregor, Ronald Stuart (1993), “चित्त”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press

Nepali

Pronunciation

IPA^(key): [t͡sit̪̚t̪ʌ]
Phonetic Devanagari: चित्त

Noun

चित्त • (citta)

References

“चित्त”, in नेपाली बृहत् शब्दकोश (nepālī br̥hat śabdakoś) [Comprehensive Nepali Dictionary]‎^[1], Kathmandu: Nepal Academy, 2018
Schmidt, Ruth L. (1993), “चित्त”, in A Practical Dictionary of Modern Nepali, Ratna Sagar

Pali

Alternative forms

Alternative scripts

citta (Latin script)
𑀘𑀺𑀢𑁆𑀢 (Brahmi script)
চিত্ত (Bengali script)
චිත‍්ත (Sinhalese script)
စိတ္တ or ၸိတ္တ or ၸိတ်တ (Burmese script)
จิตฺต or จิตตะ (Thai script)
ᨧᩥᨲ᩠ᨲ (Tai Tham script)
ຈິຕ຺ຕ or ຈິຕຕະ (Lao script)
ចិត្ត (Khmer script)
𑄌𑄨𑄖𑄴𑄖 (Chakma script)

Etymology

From Sanskrit चित्त (citta).

Noun

चित्त n

Devanagari script form of citta

Declension

Declension table of "चित्त" (neuter)

Case / Number	Singular	Plural
Nominative (first)	चित्तं (cittaṃ)	चित्तानि (cittāni)
Accusative (second)	चित्तं (cittaṃ)	चित्तानि (cittāni)
Instrumental (third)	चित्तेन (cittena)	चित्तेहि (cittehi) or चित्तेभि (cittebhi)
Dative (fourth)	चित्तस्स (cittassa) or चित्ताय (cittāya) or चित्तत्थं (cittatthaṃ)	चित्तानं (cittānaṃ)
Ablative (fifth)	चित्तस्मा (cittasmā) or चित्तम्हा (cittamhā) or चित्ता (cittā)	चित्तेहि (cittehi) or चित्तेभि (cittebhi)
Genitive (sixth)	चित्तस्स (cittassa)	चित्तानं (cittānaṃ)
Locative (seventh)	चित्तस्मिं (cittasmiṃ) or चित्तम्हि (cittamhi) or चित्ते (citte)	चित्तेसु (cittesu)
Vocative (calling)	चित्त (citta)	चित्तानि (cittāni)

Sanskrit

Alternative scripts

চিত্ত (Assamese script)
ᬘᬶᬢ᭄ᬢ (Balinese script)
চিত্ত (Bengali script)
𑰓𑰰𑰝𑰿𑰝 (Bhaiksuki script)
𑀘𑀺𑀢𑁆𑀢 (Brahmi script)
စိတ္တ (Burmese script)
ચિત્ત (Gujarati script)
ਚਿਤ੍ਤ (Gurmukhi script)
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤 (Grantha script)
ꦕꦶꦠ꧀ꦠ (Javanese script)
𑂒𑂱𑂞𑂹𑂞 (Kaithi script)
ಚಿತ್ತ (Kannada script)
ចិត្ត (Khmer script)
ຈິຕ຺ຕ (Lao script)
ചിത്ത (Malayalam script)
ᢜᡳᢠᢠᠠ (Manchu script)
𑘓𑘱𑘝𑘿𑘝 (Modi script)
ᢋᠢᢐᢐᠠ᠋ (Mongolian script)
𑦳𑧒𑦽𑧠𑦽 (Nandinagari script)
𑐔𑐶𑐟𑑂𑐟 (Newa script)
ଚିତ୍ତ (Odia script)
ꢗꢶꢡ꣄ꢡ (Saurashtra script)
𑆖𑆴𑆠𑇀𑆠 (Sharada script)
𑖓𑖰𑖝𑖿𑖝 (Siddham script)
චිත‍්ත (Sinhalese script)
𑩡𑩑𑩫 𑪙𑩫 (Soyombo script)
𑚏𑚮𑚙𑚶𑚙 (Takri script)
சித்த (Tamil script)
చిత్త (Telugu script)
จิตฺต (Thai script)
ཙི་ཏྟ (Tibetan script)
𑒔𑒱𑒞𑓂𑒞 (Tirhuta script)
𑨣𑨁𑨙𑩇𑨙 (Zanabazar Square script)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *kʷittós

Proto-Indo-European *kʷeyt-der.

Sanskrit चित्त

Inherited from Proto-Indo-Iranian *čitˢtás, from Proto-Indo-European *kʷit-tó-s (“noticed”), from the root *kʷeyt- (“to notice”).

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /t͡ɕit.tɐ́/, [t͡ɕit̚.tɐ́]
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /t͡ɕit̪.t̪ɐ/, [t͡ɕit̪̚.t̪ɐ]
Hyphenation: चित्‧त

Adjective

चि॒त्त • (cittá) stem (root चित्)

noticed
Antonym: अचित्त (acittá, “unnoticed”)
aimed at, longed for
appeared, visible

Declension

Masculine a-stem declension of चि॒त्त
	singular	dual	plural
nominative	चि॒त्तः (cittáḥ)	चि॒त्तौ (cittáu) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)	चि॒त्ताः (cittā́ḥ) चि॒त्तासः॑¹ (cittā́saḥ¹)
accusative	चि॒त्तम् (cittám)	चि॒त्तौ (cittáu) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)	चि॒त्तान् (cittā́n)
instrumental	चि॒त्तेन॑ (citténa)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तैः (cittáiḥ) चि॒त्तेभिः॑¹ (cittébhiḥ¹)
dative	चि॒त्ताय॑ (cittā́ya)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
ablative	चि॒त्तात् (cittā́t)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
genitive	चि॒त्तस्य॑ (cittásya)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्ताना॑म् (cittā́nām)
locative	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्तेषु॑ (cittéṣu)
vocative	चित्त॑ (cítta)	चित्तौ॑ (cíttau) चित्ता॑¹ (cíttā¹)	चित्ताः॑ (cíttāḥ) चित्ता॑सः¹ (cíttāsaḥ¹)

¹Vedic

Feminine ā-stem declension of चि॒त्ता
	singular	dual	plural
nominative	चि॒त्ता (cittā́)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्ताः (cittā́ḥ)
accusative	चि॒त्ताम् (cittā́m)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्ताः (cittā́ḥ)
instrumental	चि॒त्तया॑ (cittáyā) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्ताभिः॑ (cittā́bhiḥ)
dative	चि॒त्तायै॑ (cittā́yai)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्ताभ्यः॑ (cittā́bhyaḥ)
ablative	चि॒त्तायाः॑ (cittā́yāḥ) चि॒त्तायै॑² (cittā́yai²)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्ताभ्यः॑ (cittā́bhyaḥ)
genitive	चि॒त्तायाः॑ (cittā́yāḥ) चि॒त्तायै॑² (cittā́yai²)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्ताना॑म् (cittā́nām)
locative	चि॒त्ताया॑म् (cittā́yām)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्तासु॑ (cittā́su)
vocative	चित्ते॑ (cítte)	चित्ते॑ (cítte)	चित्ताः॑ (cíttāḥ)

¹Vedic
²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of चि॒त्त
	singular	dual	plural
nominative	चि॒त्तम् (cittám)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तानि॑ (cittā́ni) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)
accusative	चि॒त्तम् (cittám)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तानि॑ (cittā́ni) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)
instrumental	चि॒त्तेन॑ (citténa)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तैः (cittáiḥ) चि॒त्तेभिः॑¹ (cittébhiḥ¹)
dative	चि॒त्ताय॑ (cittā́ya)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
ablative	चि॒त्तात् (cittā́t)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
genitive	चि॒त्तस्य॑ (cittásya)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्ताना॑म् (cittā́nām)
locative	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्तेषु॑ (cittéṣu)
vocative	चित्त॑ (cítta)	चित्ते॑ (cítte)	चित्ता॑नि (cíttāni) चित्ता॑¹ (cíttā¹)

¹Vedic

Noun

चि॒त्त • (cittá) stem, n (root चित्)

Declension

Neuter a-stem declension of चि॒त्त
	singular	dual	plural
nominative	चि॒त्तम् (cittám)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तानि॑ (cittā́ni) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)
accusative	चि॒त्तम् (cittám)	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तानि॑ (cittā́ni) चि॒त्ता¹ (cittā́¹)
instrumental	चि॒त्तेन॑ (citténa)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तैः (cittáiḥ) चि॒त्तेभिः॑¹ (cittébhiḥ¹)
dative	चि॒त्ताय॑ (cittā́ya)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
ablative	चि॒त्तात् (cittā́t)	चि॒त्ताभ्या॑म् (cittā́bhyām)	चि॒त्तेभ्यः॑ (cittébhyaḥ)
genitive	चि॒त्तस्य॑ (cittásya)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्ताना॑म् (cittā́nām)
locative	चि॒त्ते (citté)	चि॒त्तयोः॑ (cittáyoḥ)	चि॒त्तेषु॑ (cittéṣu)
vocative	चित्त॑ (cítta)	चित्ते॑ (cítte)	चित्ता॑नि (cíttāni) चित्ता॑¹ (cíttā¹)

¹Vedic

Descendants

Terms inherited from चित्त (citta)

Dardic:
- Kalasha: čit
- Kashmiri: ژێتھ (ċeth)
- Khowar: چیت (čīt)
- → Proto-Nuristani:
  - Kamkata-viri: čit
  - Prasuni: čīt
  - Waigali: čīt
Pali: citta
- → Burmese: စိတ် (cit)
- → Malay: cita, cipta
  - → Indonesian: cita, cipta
- → Khmer: ចិត្ត (cət)
Prakrit: 𑀘𑀺𑀢𑁆𑀢 (citta)
- Central:
  - Ardhamagadhi Prakrit:
    - Old Awadhi: चीत (cīta)
      - ⇒ Old Awadhi: चितवइ (citavaï)
  - Sauraseni Prakrit:
    - Hindustani: cīt, cītnā
      - Hindi: चीत, चितना, चिताना (citānā)
      - Urdu: چِیت (cīt), چِیتنَا (cītnā), چِتَانَا (citānā)
- Eastern:
  - Magadhi Prakrit:
    - Assamese: চিত (sit)
    - Bengali: চিৎ (cit)
      - ⇒ Bengali: চেতান (cetan)
    - Bihari:
      - Maithili: चित (cit)
- Northern:
  - Khasa Prakrit:
    - Central Pahari:
      - Kumaoni: चित (cit)
    - Eastern Pahari:
      - ⇒ Nepali: चिताउनु (citāunu)
- Northwestern:
  - Paisaci Prakrit:
    - Takka Apabhramsa:
      - Punjabi: cití
        Gurmukhi script: ਚਿਤਿ
        
        Shahmukhi script: چِتِ
    - Vracada Apabhramsa:
      - Sindhi: citu
        Arabic script: چِتُ (citu)
        
        Devanagari script: चितु
        
        ⇒ Sindhi: citavaṇu
        Arabic script: چِتَوَڻُ (citauaṇu)
        
        Devanagari script: चितवणु
- Southern:
  - Helu Prakrit:
    - Dhivehi: ހިތް (hit̊)
    - Sinhalese: සිත (sita), හිත (hita)
- Western:
  - Sauraseni Prakrit:
    - Gujarati: ચિત (cit), ચિતડું (citḍũ)
      - ⇒ Gujarati: ચિતવું (citvũ)
    - Old Marwari: चित (cit)

Terms borrowed from चित्त (citta)

→ Punjabi: ਚਿੱਤ (citta)
→ Hindi: चित्त (citt)
→ Nepali: चित्त (citta)
→ Telugu: చిత్తము (cittamu)

References

Monier Williams (1899), “चित्त”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 395.