मद्य

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit मद्य (mádya). Doublet of माँजा (māñjā).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /məd̪.jᵊ/, [mɐd̪.jᵊ]

Noun

मद्य • (madya) m

1. (rare, formal) any intoxicating drink, liquor, wine, alcohol

   Synonyms: मदिरा (madirā), सुरा (surā), शराब (śarāb), दारू (dārū)

Declension

Declension of मद्य (masc cons-stem)

	singular	plural
direct	मद्य madya	मद्य madya
oblique	मद्य madya	मद्यों madyõ
vocative	मद्य madya	मद्यो madyo

References

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “मद्य”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “मद्य”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press

Marathi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit मद्य (mádya). Doublet of माज (māj). First attested as Old Marathi 𑘦𑘟𑘿𑘧 (madya).

Pronunciation

• IPA^(key): /məd̪.jə/

Noun

मद्य • (madya) n

1. wine
2. vinous or spirituous liquor

References

• Berntsen, Maxine (1982–1983), “मद्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
• Molesworth, James Thomas (1857), “मद्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
• दाते, यशवंत रामकृष्ण [Date, Yashwant Ramkrishna] (1932-1950), “मद्य”, in महाराष्ट्र शब्दकोश (mahārāṣṭra śabdakoś) (in Marathi), पुणे [Pune]: महाराष्ट्र कोशमंडळ (mahārāṣṭra kośmaṇḍaḷ)

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• মদ্য (Assamese script)
• ᬫᬤ᭄ᬬ (Balinese script)
• মদ্য (Bengali script)
• 𑰦𑰟𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
• 𑀫𑀤𑁆𑀬 (Brahmi script)
• မဒျ (Burmese script)
• મદ્ય (Gujarati script)
• ਮਦ੍ਯ (Gurmukhi script)
• 𑌮𑌦𑍍𑌯 (Grantha script)
• ꦩꦢꦾ (Javanese script)
• 𑂧𑂠𑂹𑂨 (Kaithi script)
• ಮದ್ಯ (Kannada script)
• មទ្យ (Khmer script)
• ມທ຺ຍ (Lao script)
• മദ്യ (Malayalam script)
• ᠮᠠᡩᠶᠠ (Manchu script)
• 𑘦𑘟𑘿𑘧 (Modi script)
• ᠮᠠᢑᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
• 𑧆𑦿𑧠𑧇 (Nandinagari script)
• 𑐩𑐡𑑂𑐫 (Newa script)
• ମଦ୍ଯ (Odia script)
• ꢪꢣ꣄ꢫ (Saurashtra script)
• 𑆩𑆢𑇀𑆪 (Sharada script)
• 𑖦𑖟𑖿𑖧 (Siddham script)
• මද්‍ය (Sinhalese script)
• 𑩴𑩭 𑪙𑩻 (Soyombo script)
• 𑚢𑚛𑚶𑚣 (Takri script)
• மத்³ய (Tamil script)
• మద్య (Telugu script)
• มทฺย (Thai script)
• མ་དྱ (Tibetan script)
• 𑒧𑒠𑓂𑒨 (Tirhuta script)
• 𑨢𑨛𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-European *m̥h₂d-yó-s, from *meh₂d- (“to be wet”). Related to मदिर (madira).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /mɐ́d.jɐ/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /mɐd̪.jɐ/

Adjective

मद्य॑ • (mádya) stem

1. intoxicating, exhilarating, gladdening, lovely
   • c. 1500 BCE – 1000 BCE, Ṛgveda 7.68.2:

     प्र वामन्धांसि मद्यान्य्अस्थुररं गन्तं हविषो वीतये मे ।

     pra vāmandhāṃsi madyānyasthuraraṃ gantaṃ haviṣo vītaye me.

     The gladdening juices stand prepared before you: come quickly and partake of my oblation.

Declension

Masculine a-stem declension of मद्य॑

	singular	dual	plural
nominative	मद्यः॑ (mádyaḥ)	मद्यौ॑ (mádyau) मद्या॑¹ (mádyā¹)	मद्याः॑ (mádyāḥ) मद्या॑सः¹ (mádyāsaḥ¹)
accusative	मद्य॑म् (mádyam)	मद्यौ॑ (mádyau) मद्या॑¹ (mádyā¹)	मद्या॑न् (mádyān)
instrumental	मद्ये॑न (mádyena)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्यैः॑ (mádyaiḥ) मद्ये॑भिः¹ (mádyebhiḥ¹)
dative	मद्या॑य (mádyāya)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
ablative	मद्या॑त् (mádyāt)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
genitive	मद्य॑स्य (mádyasya)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्या॑नाम् (mádyānām)
locative	मद्ये॑ (mádye)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्ये॑षु (mádyeṣu)
vocative	मद्य॑ (mádya)	मद्यौ॑ (mádyau) मद्या॑¹ (mádyā¹)	मद्याः॑ (mádyāḥ) मद्या॑सः¹ (mádyāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of मद्या॑

	singular	dual	plural
nominative	मद्या॑ (mádyā)	मद्ये॑ (mádye)	मद्याः॑ (mádyāḥ)
accusative	मद्या॑म् (mádyām)	मद्ये॑ (mádye)	मद्याः॑ (mádyāḥ)
instrumental	मद्य॑या (mádyayā) मद्या॑¹ (mádyā¹)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्या॑भिः (mádyābhiḥ)
dative	मद्या॑यै (mádyāyai)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्या॑भ्यः (mádyābhyaḥ)
ablative	मद्या॑याः (mádyāyāḥ) मद्या॑यै² (mádyāyai²)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्या॑भ्यः (mádyābhyaḥ)
genitive	मद्या॑याः (mádyāyāḥ) मद्या॑यै² (mádyāyai²)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्या॑नाम् (mádyānām)
locative	मद्या॑याम् (mádyāyām)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्या॑सु (mádyāsu)
vocative	मद्ये॑ (mádye)	मद्ये॑ (mádye)	मद्याः॑ (mádyāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of मद्य॑

	singular	dual	plural
nominative	मद्य॑म् (mádyam)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)
accusative	मद्य॑म् (mádyam)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)
instrumental	मद्ये॑न (mádyena)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्यैः॑ (mádyaiḥ) मद्ये॑भिः¹ (mádyebhiḥ¹)
dative	मद्या॑य (mádyāya)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
ablative	मद्या॑त् (mádyāt)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
genitive	मद्य॑स्य (mádyasya)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्या॑नाम् (mádyānām)
locative	मद्ये॑ (mádye)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्ये॑षु (mádyeṣu)
vocative	मद्य॑ (mádya)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)

• ¹Vedic

Noun

मद्य॑ • (mádya) stem, n

1. any intoxicating drink, vinous or spiritous liquor, wine
   • c. 400 BCE, Mahābhārata
   • c. 200 BCE – 200 CE, Manusmṛti

Declension

Neuter a-stem declension of मद्य॑

	singular	dual	plural
nominative	मद्य॑म् (mádyam)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)
accusative	मद्य॑म् (mádyam)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)
instrumental	मद्ये॑न (mádyena)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्यैः॑ (mádyaiḥ) मद्ये॑भिः¹ (mádyebhiḥ¹)
dative	मद्या॑य (mádyāya)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
ablative	मद्या॑त् (mádyāt)	मद्या॑भ्याम् (mádyābhyām)	मद्ये॑भ्यः (mádyebhyaḥ)
genitive	मद्य॑स्य (mádyasya)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्या॑नाम् (mádyānām)
locative	मद्ये॑ (mádye)	मद्य॑योः (mádyayoḥ)	मद्ये॑षु (mádyeṣu)
vocative	मद्य॑ (mádya)	मद्ये॑ (mádye)	मद्या॑नि (mádyāni) मद्या॑¹ (mádyā¹)

• ¹Vedic

Descendants

• Maharastri Prakrit: 𑀫𑀚𑁆𑀚 (majja)
  • Hindustani: māñjā

    Hindi: माँजा

    Urdu: مان٘جا

  • Old Marathi: māja

    Devanagari script: माज

    Modi script: 𑘦𑘰𑘕

    • Marathi: माज (māj)
• Pali: majja
  • → Khmer: មជ្ជ (maccĕəʼ, “alcohol”)
• Sauraseni Prakrit: 𑀫𑀚𑁆𑀚 (majja)
  • Hindi: माँजा (māñjā)
• → Gujarati: મદ્ય (madya)
• → Hindi: मद्य (madya)
• → Malayalam: മദ്യം (madyaṁ)
• → Old Marathi: madya

  Devanagari script: मद्य

  Modi script: 𑘦𑘟𑘿𑘧

  • → Marathi: मद्य (madya)
• → Tamil: மத்தியம் (mattiyam)
• → Telugu: మద్యము (madyamu)

References

• Monier Williams (1899), “मद्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 779.
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “mádya”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press