मर्त

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Sanskrit[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-Aryan *mártas, from Proto-Indo-Iranian *mártas, from Proto-Indo-European *mór-tos, from *mer- (to die). Cognate with Avestan 𐬨𐬀𐬭𐬆𐬙𐬀 (marəta), Ancient Greek μορτός (mortós).

Pronunciation[edit]

  • (Vedic) IPA(key): /mɐ́ɽ.t̪ɐ/
  • (Classical) IPA(key): /ˈmɐɽ.t̪ɐ/
  • Noun[edit]

    मर्त (mártam

    1. a mortal, man
      • RV 1.5.10
        मा नो मर्ता अभि द्रुहन्तनूनामिन्द्र गिर्वणः।
        ईशानो यवया वधम्॥
        mā no martā abhi druhantanūnāmindra girvaṇaḥ.
        īśāno yavayā vadham.
        O Indra, thou who lovest song, do not let any man hurt our bodies.
        Keep slaughter far from us for thou canst.
      Synonyms: पुरुष (púruṣa), मनुष्य (manuṣyá), नर (nára), मानव (mānavá), मानुष (mā́nuṣa, mānuṣá)
    2. Earth, the mortal world

    Declension[edit]

    Masculine a-stem declension of मर्त
    Nom. sg. मर्तः (martaḥ)
    Gen. sg. मर्तस्य (martasya)
    Singular Dual Plural
    Nominative मर्तः (martaḥ) मर्तौ (martau) मर्ताः (martāḥ)
    Vocative मर्त (marta) मर्तौ (martau) मर्ताः (martāḥ)
    Accusative मर्तम् (martam) मर्तौ (martau) मर्तान् (martān)
    Instrumental मर्तेन (martena) मर्ताभ्याम् (martābhyām) मर्तैः (martaiḥ)
    Dative मर्ताय (martāya) मर्ताभ्याम् (martābhyām) मर्तेभ्यः (martebhyaḥ)
    Ablative मर्तात् (martāt) मर्ताभ्याम् (martābhyām) मर्तेभ्यः (martebhyaḥ)
    Genitive मर्तस्य (martasya) मर्तयोः (martayoḥ) मर्तानाम् (martānām)
    Locative मर्ते (marte) मर्तयोः (martayoḥ) मर्तेषु (marteṣu)