Jump to content

श्रमण

From Wiktionary, the free dictionary

Hindi

[edit]

Etymology

[edit]

Borrowed from Sanskrit श्रमण (śramaṇa).

Pronunciation

[edit]

Noun

[edit]

श्रमण (śramaṇm

  1. (Buddhism, Jainism) ascetic, monk

Declension

[edit]
Declension of श्रमण (masc cons-stem)
singular plural
direct श्रमण
śramaṇ
श्रमण
śramaṇ
oblique श्रमण
śramaṇ
श्रमणों
śramaṇõ
vocative श्रमण
śramaṇ
श्रमणो
śramaṇo

References

[edit]

Sanskrit

[edit]

Alternative forms

[edit]

Etymology

[edit]

Apparently from the root श्रम् (śram, to be or become weary or tired, be tired of doing anything), which however is mixed in meaning with शम् (śam, to exert).[1][2]

Pronunciation

[edit]

Adjective

[edit]

श्र॒म॒ण (śramaṇá) stem

  1. making effort or exertion, toiling, labouring, (esp.) following a toilsome or menial business (W.)
  2. base, vile, bad (ib.)
  3. naked (L.)

Declension

[edit]
Masculine a-stem declension of श्र॒म॒ण
singular dual plural
nominative श्र॒म॒णः (śramaṇáḥ) श्र॒म॒णौ (śramaṇáu)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
श्र॒म॒णाः (śramaṇā́ḥ)
श्र॒म॒णासः॑¹ (śramaṇā́saḥ¹)
accusative श्र॒म॒णम् (śramaṇám) श्र॒म॒णौ (śramaṇáu)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
श्र॒म॒णान् (śramaṇā́n)
instrumental श्र॒म॒णेन॑ (śramaṇéna) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णैः (śramaṇáiḥ)
श्र॒म॒णेभिः॑¹ (śramaṇébhiḥ¹)
dative श्र॒म॒णाय॑ (śramaṇā́ya) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
ablative श्र॒म॒णात् (śramaṇā́t) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
genitive श्र॒म॒णस्य॑ (śramaṇásya) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णाना॑म् (śramaṇā́nām)
locative श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णेषु॑ (śramaṇéṣu)
vocative श्रम॑ण (śrámaṇa) श्रम॑णौ (śrámaṇau)
श्रम॑णा¹ (śrámaṇā¹)
श्रम॑णाः (śrámaṇāḥ)
श्रम॑णासः¹ (śrámaṇāsaḥ¹)
  • ¹Vedic
Feminine ā-stem declension of श्र॒म॒णा
singular dual plural
nominative श्र॒म॒णा (śramaṇā́) श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णाः (śramaṇā́ḥ)
accusative श्र॒म॒णाम् (śramaṇā́m) श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णाः (śramaṇā́ḥ)
instrumental श्र॒म॒णया॑ (śramaṇáyā)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णाभिः॑ (śramaṇā́bhiḥ)
dative श्र॒म॒णायै॑ (śramaṇā́yai) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णाभ्यः॑ (śramaṇā́bhyaḥ)
ablative श्र॒म॒णायाः॑ (śramaṇā́yāḥ)
श्र॒म॒णायै॑² (śramaṇā́yai²)
श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णाभ्यः॑ (śramaṇā́bhyaḥ)
genitive श्र॒म॒णायाः॑ (śramaṇā́yāḥ)
श्र॒म॒णायै॑² (śramaṇā́yai²)
श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णाना॑म् (śramaṇā́nām)
locative श्र॒म॒णाया॑म् (śramaṇā́yām) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णासु॑ (śramaṇā́su)
vocative श्रम॑णे (śrámaṇe) श्रम॑णे (śrámaṇe) श्रम॑णाः (śrámaṇāḥ)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
Feminine ī-stem declension of श्र॒म॒णी
singular dual plural
nominative श्र॒म॒णी (śramaṇī́) श्र॒म॒ण्यौ॑ (śramaṇyàu)
श्र॒म॒णी¹ (śramaṇī́¹)
श्र॒म॒ण्यः॑ (śramaṇyàḥ)
श्र॒म॒णीः¹ (śramaṇī́ḥ¹)
accusative श्र॒म॒णीम् (śramaṇī́m) श्र॒म॒ण्यौ॑ (śramaṇyàu)
श्र॒म॒णी¹ (śramaṇī́¹)
श्र॒म॒णीः (śramaṇī́ḥ)
instrumental श्र॒म॒ण्या (śramaṇyā́) श्र॒म॒णीभ्या॑म् (śramaṇī́bhyām) श्र॒म॒णीभिः॑ (śramaṇī́bhiḥ)
dative श्र॒म॒ण्यै (śramaṇyái) श्र॒म॒णीभ्या॑म् (śramaṇī́bhyām) श्र॒म॒णीभ्यः॑ (śramaṇī́bhyaḥ)
ablative श्र॒म॒ण्याः (śramaṇyā́ḥ)
श्र॒म॒ण्यै² (śramaṇyái²)
श्र॒म॒णीभ्या॑म् (śramaṇī́bhyām) श्र॒म॒णीभ्यः॑ (śramaṇī́bhyaḥ)
genitive श्र॒म॒ण्याः (śramaṇyā́ḥ)
श्र॒म॒ण्यै² (śramaṇyái²)
श्र॒म॒ण्योः (śramaṇyóḥ) श्र॒म॒णीना॑म् (śramaṇī́nām)
श्र॒म॒णी॒नाम्³ (śramaṇīnā́m³)
locative श्र॒म॒ण्याम् (śramaṇyā́m) श्र॒म॒ण्योः (śramaṇyóḥ) श्र॒म॒णीषु॑ (śramaṇī́ṣu)
vocative श्रम॑णि (śrámaṇi) श्रम॑ण्यौ (śrámaṇyau)
श्रम॑णी¹ (śrámaṇī¹)
श्रम॑ण्यः (śrámaṇyaḥ)
श्रम॑णीः¹ (śrámaṇīḥ¹)
  • ¹Vedic
  • ²Brāhmaṇas
  • ³Rigvedic
Neuter a-stem declension of श्र॒म॒ण
singular dual plural
nominative श्र॒म॒णम् (śramaṇám) श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णानि॑ (śramaṇā́ni)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
accusative श्र॒म॒णम् (śramaṇám) श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णानि॑ (śramaṇā́ni)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
instrumental श्र॒म॒णेन॑ (śramaṇéna) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णैः (śramaṇáiḥ)
श्र॒म॒णेभिः॑¹ (śramaṇébhiḥ¹)
dative श्र॒म॒णाय॑ (śramaṇā́ya) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
ablative श्र॒म॒णात् (śramaṇā́t) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
genitive श्र॒म॒णस्य॑ (śramaṇásya) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णाना॑म् (śramaṇā́nām)
locative श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णेषु॑ (śramaṇéṣu)
vocative श्रम॑ण (śrámaṇa) श्रम॑णे (śrámaṇe) श्रम॑णानि (śrámaṇāni)
श्रम॑णा¹ (śrámaṇā¹)
  • ¹Vedic

Noun

[edit]

श्र॒म॒ण (śramaṇá) stemm

  1. one who performs acts of mortification or austerity, an ascetic, monk, devotee, religious mendicant (ŚBr. etc.)
  2. a Buddhist monk or mendicant (also applied to Buddha himself compare MWB. 23 etc.; also applied to a Jain ascetic now commonly called yati) (MBh., R. etc.)
  3. name of a serpent-demon (Buddh.)

Declension

[edit]
Masculine a-stem declension of श्र॒म॒ण
singular dual plural
nominative श्र॒म॒णः (śramaṇáḥ) श्र॒म॒णौ (śramaṇáu)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
श्र॒म॒णाः (śramaṇā́ḥ)
श्र॒म॒णासः॑¹ (śramaṇā́saḥ¹)
accusative श्र॒म॒णम् (śramaṇám) श्र॒म॒णौ (śramaṇáu)
श्र॒म॒णा¹ (śramaṇā́¹)
श्र॒म॒णान् (śramaṇā́n)
instrumental श्र॒म॒णेन॑ (śramaṇéna) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णैः (śramaṇáiḥ)
श्र॒म॒णेभिः॑¹ (śramaṇébhiḥ¹)
dative श्र॒म॒णाय॑ (śramaṇā́ya) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
ablative श्र॒म॒णात् (śramaṇā́t) श्र॒म॒णाभ्या॑म् (śramaṇā́bhyām) श्र॒म॒णेभ्यः॑ (śramaṇébhyaḥ)
genitive श्र॒म॒णस्य॑ (śramaṇásya) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णाना॑म् (śramaṇā́nām)
locative श्र॒म॒णे (śramaṇé) श्र॒म॒णयोः॑ (śramaṇáyoḥ) श्र॒म॒णेषु॑ (śramaṇéṣu)
vocative श्रम॑ण (śrámaṇa) श्रम॑णौ (śrámaṇau)
श्रम॑णा¹ (śrámaṇā¹)
श्रम॑णाः (śrámaṇāḥ)
श्रम॑णासः¹ (śrámaṇāsaḥ¹)
  • ¹Vedic

Descendants

[edit]

Noun

[edit]

श्रमण (śramaṇa) stemn

  1. toil, labour, exertion

Declension

[edit]
Neuter a-stem declension of श्रमण
singular dual plural
nominative श्रमणम् (śramaṇam) श्रमणे (śramaṇe) श्रमणानि (śramaṇāni)
श्रमणा¹ (śramaṇā¹)
accusative श्रमणम् (śramaṇam) श्रमणे (śramaṇe) श्रमणानि (śramaṇāni)
श्रमणा¹ (śramaṇā¹)
instrumental श्रमणेन (śramaṇena) श्रमणाभ्याम् (śramaṇābhyām) श्रमणैः (śramaṇaiḥ)
श्रमणेभिः¹ (śramaṇebhiḥ¹)
dative श्रमणाय (śramaṇāya) श्रमणाभ्याम् (śramaṇābhyām) श्रमणेभ्यः (śramaṇebhyaḥ)
ablative श्रमणात् (śramaṇāt) श्रमणाभ्याम् (śramaṇābhyām) श्रमणेभ्यः (śramaṇebhyaḥ)
genitive श्रमणस्य (śramaṇasya) श्रमणयोः (śramaṇayoḥ) श्रमणानाम् (śramaṇānām)
locative श्रमणे (śramaṇe) श्रमणयोः (śramaṇayoḥ) श्रमणेषु (śramaṇeṣu)
vocative श्रमण (śramaṇa) श्रमणे (śramaṇe) श्रमणानि (śramaṇāni)
श्रमणा¹ (śramaṇā¹)
  • ¹Vedic

References

[edit]
  1. ^ Pali Text Society (1921–1925), “samaṇa”, in Pali-English Dictionary‎, London: Chipstead
  2. ^ Mayrhofer, Manfred (1996), “ŚRAMI”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume II, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 664