Jump to content

gryźć

From Wiktionary, the free dictionary

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Proto-Slavic *grỳzti. First attested in the middle of the 15th century.

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): (10th–15th CE) /ɡriɕt͡ɕʲ/
  • IPA(key): (15th CE) /ɡriɕt͡ɕʲ/

Verb

[edit]

gryźć impf

  1. (transitive, attested in Sieradz-Łęczyca) to bite (to crush something with one's teeth or separate parts of it)
    • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[1], [2], [3], volume XXII, Łęczyca, page 14:
      Te pungo gryszą
      [Te pungo gryzę]
    • 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[4], [5], [6], volume XXII, Łęczyca, page 16:
      Rideo cum ferior gryzyona bych
      [Rideo cum ferior gryziona bych]
    • c. 1461-1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 151r:
      Griszø rodunt
      [Gryzą rodunt]
    • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[7], [8], [9], volume XXV, page 173:
      A yermibus consumitur byva grizyon
      [A yermibus cadayer bywa gryzion]
  2. (attested in Southern Borderlands) to eat, to gnaw at (to cause mental anguish, to bother, to distress, to torment)
    • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[10], volume I, Lviv, page 53:
      Ny w czem mnye moyę szamnyenye nye grize
      [Ni w czem mnie moje sąmienie nie gryzie]
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 133:
      Gedly schą a. grisly po schierczv dissecabantur pre nimia ira et odio
      [Jedli się a. gryźli po siercu dissecabantur pre nimia ira et odio]
    • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[11], page 585:
      Vnątrzne szamnyenye bądzye nass gryscz
      [Wnętrzne sąmnienie będzie nas gryźć]

Derived terms

[edit]
nouns
verbs
[edit]
adjectives
nouns

Descendants

[edit]

References

[edit]
  • Boryś, Wiesław (2005), “gryźć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
  • Mańczak, Witold (2017), “gryźć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
  • Bańkowski, Andrzej (2000), “gryźć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
  • Sławski, Franciszek (1958-1965), “gryźć”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
  • “gryźć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 2, Wrocław, Kraków, Warsaw: Polish Academy of Sciences, 1959, page 506
  • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “gryźć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

[edit]

Alternative forms

[edit]

Etymology

[edit]

Inherited from Old Polish gryźć.

Pronunciation

[edit]
 
  • Audio 1; “gryźć”:(file)
  • Audio 2; “gryźć się”:(file)
  • Rhymes: -ɘɕt͡ɕ
  • Syllabification: gryźć

Verb

[edit]

gryźć impf

  1. (transitive) to bite; to gnaw (to crush something with one's teeth or separate parts of it) [with instrumental ‘with what’]
    W sieni domu pies gryzł kość. ― The dog was biting a bone in the hallway.
  2. (transitive, of an insect or bug, etc.) to sting (to penetrate with teeth, a stinger, or other organ, causing pain or injury) [with w (+ accusative) or po (+ locative) ‘what part of the body’]
  3. (transitive, of clothes) to itch (to cause to feel an itch) [with w (+ accusative) ‘what part of the body’]
  4. (transitive) to eat, to gnaw at (to cause mental anguish)
    Co cię gryzie? ― What's eating you?
  5. (transitive) to sting (to irritate the eyes or throat, causing burning and tearing) [with w (+ accusative) ‘what part of the body’]
  6. (transitive, colloquial, chiefly in the negative) to bite (to cause fear; to behave aggressively; to worry someone; to tease)
    No chodź, przecież nie gryzę. ― Come here, I don't bite.
  7. (transitive, obsolete, figuratively) to cram; to crack (to learn something with effort, persistence, to try to solve a difficult issue)
  8. (transitive, obsolete, rare) to corrode, to eat away
    Synonym: przegryzać
  9. (transitive, Middle Polish) to cut through brushwood
  10. (transitive, Middle Polish, figuratively) to slander; to intrigue, to plot against
  11. (transitive, Middle Polish) synonym of radzić sobie
  12. (intransitive, transitive, Middle Polish, of one's stomach) to hurt, to be in pain
  13. (reflexive with się) to bite oneself (to sink one's teeth into oneself) [with w (+ accusative) or po (+ locative) ‘what part of the body’]
  14. (reflexive with się, colloquial) to bite each other (to sink one's teeth into one another)
  15. (reflexive with się, colloquial) to bicker, to squabble; to be at odds (to have a quarrel with someone) [with o (+ accusative) ‘about what’; or with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonyms: kłócić się, ujadać się, wadzić się, waśnić się
  16. (reflexive with się, of e.g. colors, designs) to be at odds (to not fit together) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
  17. (reflexive with się) to fret (to worry) [with instrumental or z (+ instrumental) ‘about what’]
    Synonyms: martwić się; see also Thesaurus:bać się
    1. (reflexive with się, Middle Polish) synonym of zazdrościć
  18. (reflexive with się, obsolete, of liquids) to churn (to mix together quickly and violently)
    Hypernym: mieszać się
  19. (reflexive with się, Middle Polish, of an infants teeth) to come out, to show

Conjugation

[edit]
Conjugation of gryźć impf
person singular plural
masculine feminine neuter virile nonvirile
infinitive gryźć
present tense 1st gryzę gryziemy
2nd gryziesz gryziecie
3rd gryzie gryzą
impersonal gryzie się
past tense 1st gryzłem,
-(e)m gryzł 		gryzłam,
-(e)m gryzła 		gryzłom,
-(e)m gryzło 		gryźliśmy,
-(e)śmy gryźli 		gryzłyśmy,
-(e)śmy gryzły
2nd gryzłeś,
-(e)ś gryzł 		gryzłaś,
-(e)ś gryzła 		gryzłoś,
-(e)ś gryzło 		gryźliście,
-(e)ście gryźli 		gryzłyście,
-(e)ście gryzły
3rd gryzł gryzła gryzło gryźli gryzły
impersonal gryziono
future tense 1st będę gryzł,
będę gryźć 		będę gryzła,
będę gryźć 		będę gryzło,
będę gryźć 		będziemy gryźli,
będziemy gryźć 		będziemy gryzły,
będziemy gryźć
2nd będziesz gryzł,
będziesz gryźć 		będziesz gryzła,
będziesz gryźć 		będziesz gryzło,
będziesz gryźć 		będziecie gryźli,
będziecie gryźć 		będziecie gryzły,
będziecie gryźć
3rd będzie gryzł,
będzie gryźć 		będzie gryzła,
będzie gryźć 		będzie gryzło,
będzie gryźć 		będą gryźli,
będą gryźć 		będą gryzły,
będą gryźć
impersonal będzie gryźć się
conditional 1st gryzłbym,
bym gryzł 		gryzłabym,
bym gryzła 		gryzłobym,
bym gryzło 		gryźlibyśmy,
byśmy gryźli 		gryzłybyśmy,
byśmy gryzły
2nd gryzłbyś,
byś gryzł 		gryzłabyś,
byś gryzła 		gryzłobyś,
byś gryzło 		gryźlibyście,
byście gryźli 		gryzłybyście,
byście gryzły
3rd gryzłby,
by gryzł 		gryzłaby,
by gryzła 		gryzłoby,
by gryzło 		gryźliby,
by gryźli 		gryzłyby,
by gryzły
impersonal gryziono by
imperative 1st niech gryzę gryźmy
2nd gryź gryźcie
3rd niech gryzie niech gryzą
active adjectival participle gryzący gryząca gryzące gryzący gryzące
passive adjectival participle gryziony gryziona gryzione gryzieni gryzione
contemporary adverbial participle gryząc
verbal noun gryzienie

Derived terms

[edit]
adjectives
nouns
phrases
proverbs
verbs
verbs

Further reading

[edit]
Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=gryźć&oldid=86833903"