Jump to content

piwo

From Wiktionary, the free dictionary

Lower Sorbian

[edit]
piwo

Etymology

[edit]

From Proto-Slavic *pivo, from Proto-Indo-European *peh₃- (to drink).

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): /ˈpʲi.wɔ/
  • Rhymes: -iwɔ
  • Syllabification: pi‧wo

Noun

[edit]

piwo n (relational adjective piwowy, diminutive piwko)

  1. beer

Declension

[edit]

Derived terms

[edit]

Further reading

[edit]
  • Muka, Arnošt (1921, 1928), “piwo”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
  • Starosta, Manfred (1999), “piwo”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]

    Inherited from Proto-Slavic *pȋvo. By surface analysis, pić + -iwo. First attested in 1397.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE) /pʲivɔ/
    • IPA(key): (15th CE) /pʲivɔ/

    Noun

    [edit]

    piwo n (diminutive piwko, related adjective piwny)

    1. (attested in Greater Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Lesser Poland, Silesia) beer (drink with a low alcohol content made from malt extract with the addition of hops)
      • 1960 [1397], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 60, Pyzdry:
        Micolag [] samoosm Wyszacovo opecane przigal y wczinil gwalt y rosgnal karczmarzoui pyvo
        [Mikołaj [] samoosm <w> Wyszakowo opiekanie przyjał i uczynił gwałt i rozgnał karczmarzowi piwo]
      • 1856-1870 [1398], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[1], volume VIII, number 6574:
        Paszek [] any se mesczkym prawem obchodzil, any piwa schynkowal
        [Paszek [] ani sie miesckim prawem obchodził, ani piwa szynkował]
      • 1959 [1409], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 790, Poznań:
        Jaco Woyczech [] ne leszal na Potrka [] w zalodze [] ani bral wachtele pywa do domu, any plotna na paney vano
        [Jako Wojciech [] nie bieżał na Piotrka [] w załodze [] ani brał wachtele piwa do domu, ani płotna na paniej wiano]
      • 1876-1929 [1414], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[2], volume XIV, Chruściechów, Sieciechów, page 499:
        Pywo yest dzywny oley
        [Piwo jest dziwny olej]
      • 1876-1929 [1414], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[3], volume XIV, Chruściechów, Sieciechów, page 499:
        Caplane, chces polepsicz duse swey, ne mow czansto: Piwa naley!
        [Kapłanie, chcesz polepszyć dusze swej, nie mow często: Piwa nalej!]
      • 1960 [1415], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 412, Pyzdry:
        Iaco Thomislaw prziszedl na Hancziną dzedziną gwaltem [] i pywo pobral
        [Jako Tomisław przyszedł na Hanciną dziedzinę gwałtem [] i piwo pobrał]
      • 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole[4], Łęczyca, Poznań, line 9:
        Przetocz stol weliky sweboda staye nanym pywo yvoda
        [Przetoć stoł wieliki świeboda, Staje na nim piwo i woda]
      • 1967 [1427], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1307, Kościan:
        Jaco mv karczmarky gego nye wignaly [] any mv gey rostargaly dla pywa gey nyezaplaczenya
        [Jako mu karczmarki jego nie wygnali [] ani mu jej roztargali dla piwa jej niezapłacenia]
      • 1950 [1428], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2855, Warsaw:
        Jacom y o thø krziwdø oth Pelki wstal, eze mi wzøl szesc poluczwarthcow piwa
        [Jakom i o tę krzywdę od Pełki wstał, eże mi wziął sześć połuczwartkow piwa]
      • 1876-1929 [1436], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[5], volume XIV, Sieciechów, page 506:
        Przetho szle napyssano, esze malo pywa we dzbanye imyano
        [Przeto źle napisano, eże mało piwa we dzbanie imiano]
      • 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2[6], number 2622:
        Piwo fuca
        [Piwo fuca]
      • 1895 [1433-1438], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici[7], volume II, page XXXII:
        Pyssali szedzøcz o dzczbane pywa, grzanky gedzøcz
        [Pisali siedząc o dzbanie piwa, grzanki jedząc]
      • 1874-1891 [1447], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[8], [9], [10], volume XXII, Lublin, page 55:
        Py pywo, a ya s tobą, myli thowarzischu
        [Pij piwo, a ja z tobą, miły towarzyszu]
      • 1874-1891 [1448], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[11], [12], [13], volume XXXIII, page 180:
        Dum bibo pywo, stat mihi kolano krzywo
        [Dum bibo piwo, stat mihi kolano krzywo]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 80:
        Ale tho chczemy rosvmyecz o onych slachczyczoch kthorzy nawoyną slvzą a poth prawem zemskym szą Anye othich ktorzy wmyesczech bydlą apywo szynkvyą albo snacz szbyegy szą wzemy niczs nyemayącz Gdzysz thaczy mayą szą wyczysczycz
        [Ale to chcemy rozumieć o onych ślachcicoch, ktorzy na wojnę służą a pod prawem ziemskim są a nie o tych, ktorzy w mieściech bydlą a piwo szynkują, albo snadź zbiegi są, w ziemi nics nie mając, gd yż tacy mają się wyczyścić.]
      • 1915 [XV med.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543[14], page 315:
        Vpilem syą byl piwem bydgostskim
        [Upiłem się był piwem bydgostskim]
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 69:
        Kv they tho gyeradzye szlo wye nyewyeszczkym rzeczam szlusza czynyone Szlotho y szrebro czo szlusza ku panyeszkyey kraszye yszrebrne czasze zlowye roszthuchany y lyszky y almarie y myednycze y wyszglowya przeszczyeradla y poduszky popony przykryczya lawna zawyeszenya loszną kobyercze obruszy racznyky koldry y zyemszkye odzyenye rabky szlowye chuszthy czo nanyewyeszczya glową szluszaya szgrzynye y szgrzynky czo nanyewyasthą szluszaya czo szwe nyewyesczye rzeczy chowaya y za mykaya lychtarze prządze yprządzywo panwye pywne czo gye szdomu naymuya kv warzenyv pywa y xyągy czo kv bozey szluszbye zalyezą y czo nyewyasthywnych maya obyczay czysczy gyeden woszkowy koczyel szwyeczydlo nozycze y drugye thakye rzeczy czo nyewyasthy pozywaya thomoze bycz szwano gerade szlowye nyewyesczye rzeczy podlug prawa
        [Ku tej to gieradzie, słowie niewiesckim rzeczam, słusza czynione złoto i śrebro, co słusza ku panie[ń]skiej krasie, i śrebrne czasze, słowie rostuchany i łyżki, i almaryje, i miednice, i wezgłowia, prześcieradła i poduszki, popony, przykrycia ławna, zawieszenia łożna, kobierce, obrusy, ręczniki, kołdry i żeńskie odzienie, rąbki, słowie chusty, co na niewieścią głowę słuszają, sk rzynie i sk rzynki, co na niewiastę słuszają, co swe niewieście rzeczy chowają i zamykają, lichtarze, przędze i przędziwo, panwie piwne, co je z domu najmują ku warzeniu piwa, i księgi, co ku bożej służbie zależą i co niewiasty w nich mają obyczaj czyść, i jeden woskowy kocieł, źwie[r]ci[a]dła, nożyce i drugie takie rzeczy, co niewiasty pożywają, to może być zwano gerade, słowie niewieście rzeczy, podług prawa.]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][15], Mierzeniec, Płock, line 194:
        Carczmarze czo slye pyva dayv, nyeczastho namya wspomynayv
        [Karczmarze, co źle piwa dają, Nieczęsto na mię wspominają]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][16], Mierzeniec, Płock, line 270:
        Canonyczy yproboscze, bandv wmoyey scolye yeszcze, y plebany szmyaszv szyyv ysztho barszo pywo pyyv
        [Kanonicy i proboszcze Będą w mojej szkole jeszcze, I plebani z miąszą szyją, Jiż to barzo piwo piją]
      • 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej[17], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 399:
        Cervisia defecatur seu purgatur et interpres in Polonico similiter dicet vere: pywo szyą vstawa albo pywo szye czysczy
        [Cervisia defecatur seu purgatur et interpres in Polonico similiter dicet vere: piwo się ustawa albo piwo się czyści]
      • 1927 [1471], Jan Fijałek, editor, Cyzjojan kłobucki[18], Kłobuck, page 444:
        Dal piwa czszban
        [Dał piwa czban]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 35:
        Pelna wyna aut pywa temulenta
        [Pełna wina aut piwa temulenta]
      • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2[19], number 1128:
        Pywo ceruisia
        [Piwo ceruisia]
      • 1936 [1474], Ludwik Musioł, editor, Staropolskie teksty z protokolarza miasta Wozniki w wojewodztwie slaskim, 1521-1570[20], volume II, Woźniki, page 16:
        Dalismy na piwo robotnykom
        [Daliśmy na piwo robotnikom]
      • 1936 [1474], Ludwik Musioł, editor, Staropolskie teksty z protokolarza miasta Wozniki w wojewodztwie slaskim, 1521-1570[21], volume II, Woźniki, page 16:
        Za beczka pywa zarskiego
        [Za beczka piwa żarskiego]
      • 1950 [1493], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1750, Warsaw:
        Jakos thy wsyal kmyeczevy memu klodą pyva
        [Jakoś ty wziął kmieciewi memu kłodę piwa]
      • 1839 [XV p. post.], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Pamiętniki o dziejach, piśmiennictwie i prawodawstwie Słowian, jako dodatek do historii prawodawstw słowiańskich przez siebie napisanej[22], volume II, Warsaw, page 350:
        In Jaroczino bibent dobre pywo
        [In Jarocino bibent dobre piwo]
      • 1839 [XV p. post.], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Pamiętniki o dziejach, piśmiennictwie i prawodawstwie Słowian, jako dodatek do historii prawodawstw słowiańskich przez siebie napisanej[23], volume II, Warsaw, page 351:
        Finis adest vere, scriptor vero si vales habere bibales, quartnyk na pywo
        [Finis adest vere, scriptor vero si vales habere bibales, kwartnik na piwo]
      • 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[24], volume III, Wrocław, page 290:
        Mlode pywo
        [Młode piwo]
      • 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[25], volume VIII, Chęciny, page 19:
        Eze Maczey [] nye zachowal w domu swogym na swym chlebie y na pywye zlodzeyow, lotrow
        [Eże Maciej [] nie zachował w domu swoim na swym chlebie i na piwie złodziejow, łotrow]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[26], [27], [28], volume LIII, Krakow, page 62:
        Contra hictericiam: gluche pocrzyvy varzyczy a 3-y zaytliky s wynem uel s pivem, aby dwa zaytliky wywrzala a tr[z]eczy ostal
        [Contra hictericiam: głuche pokrzywy warzyć(i) a 3-y zajdliki z winem vel z piwem, aby dwa zajdliki wywrzała a tr[z]eci ostał]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[29], [30], [31], volume LIII, Krakow, page 63:
        Ut fermentizet aby kyszyalo yako pyvo
        [Ut fermentizet aby kisiało jako piwo]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 26v:
        Ceruisia byer pyvo
        [Ceruisia byer piwo]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 37v:
        Defecata cervisia vystale pywo unde dicimus defecatum vinum id est sine foecibus vel purum sive depuratum
        [Defecata cervisia vystale piwo unde dicimus defecatum vinum id est sine foecibus vel purum sive depuratum]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 20r:
        Braxare brewen wąrzycz pyvo
        [Braxare brewen warzyć piwo]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[32], [33], [34], volume LIII, Krakow, page 63:
        Vystale pywo defecata cervisia
        [Wystałe piwo]
      • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 287:
        Vina i pyva nye bądzye pyl
        [Wina i piwa nie będzie pił]

    Declension

    [edit]

    Derived terms

    [edit]
    [edit]

    Descendants

    [edit]
    • Polish: piwo
    • Silesian: piwo

    References

    [edit]
    • Boryś, Wiesław (2005), “piwo”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • Mańczak, Witold (2017), “piwo”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “piwo”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • Brückner, Aleksander (1927), “piwo”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
    • S. Urbańczyk, editor (1970), “piwo”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 146
    • B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “piwo”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
    • Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “piwo”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
    • Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “piwo”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
    • Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “piwo”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 131

    Polish

    [edit]
    Polish Wikipedia has an article on:
    Wikipedia pl
    piwo

    Etymology

    [edit]

      Inherited from Old Polish piwo. By surface analysis, pić + -iwo.

      Pronunciation

      [edit]
       
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ivɔ
      • Syllabification: pi‧wo

      Noun

      [edit]

      piwo n (diminutive piwko or (dialectal) piwęjko, augmentative piwsko, related adjective piwny)

      1. (uncountable) beer (frothy, low-alcohol drink obtained by fermentation of barley malt, hops, yeast and water)
        Synonyms: browar, browiec
        Hypernym: napój
        1. (countable) beer (one portion of this)
          Synonym: browar
        2. (Middle Polish) act of drinking beer
      2. (Western Kraków, Sławków, children's games) type of children's game
      3. (Middle Polish) synonym of napój / napitek / trunek
      4. (Middle Polish) beer tax (type of tax (till tax) on the sale of beer)

      Declension

      [edit]

      Middle Polish:

      Derived terms

      [edit]

      Further reading

      [edit]
      • Modern Standard Polish:
        • piwo”, in Wielki słownik języka polskiego[35] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • piwo”, in Polish dictionaries at PWN[36] (in Polish)
        • Woliński, Marcin; Saloni, Zygmunt; Wołosz, Robert; Gruszczyński, Włodzimierz; Skowrońska, Danuta; Bronk, Zbigniew (2020), “piwo”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[37], 4. online edition, Warszawa
      • Middle Polish:
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1900), “piwo”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 114

      Turkmen

      [edit]

      Etymology

      [edit]

      Borrowed from Russian пи́во (pívo), from Proto-Slavic *pivo.

      Noun

      [edit]

      piwo (definite accusative piwony, plural piwolar)

      1. beer

      Declension

      [edit]
      Declension of piwo
      singular plural
      nominative piwo piwolar
      accusative piwony piwolary
      genitive piwonuň piwolaryň
      dative piwā piwolara
      locative piwoda piwolarda
      ablative piwodan piwolardan

      Upper Sorbian

      [edit]
      škleńca piwa

      Etymology

      [edit]

      Inherited from Proto-Slavic *pȋvo. Cognate with Lower Sorbian piwo.

      Pronunciation

      [edit]
      • IPA(key): /ˈpʲi.wɔ/
      • Rhymes: -iwɔ
      • Syllabification: pi‧wo

      Noun

      [edit]

      piwo n (relational adjective piwowy, diminutive piwko)

      1. beer (alcoholic beverage obtained by fermenting germinated barley with hop flowers, to give flavor and aroma)
        mužojo su so wopili, po tym zo su telko piwa pili
        the men got drunk after drinking so much beer

      Declension

      [edit]
      [edit]
      verbs

      References

      [edit]
      • piwo” in Soblex

      Welsh

      [edit]

      Etymology

      [edit]

      piw (udder) +‎ -o.

      Pronunciation

      [edit]

      Noun

      [edit]

      piwo (first-person singular present piwaf)

      1. to fill up (of a an expectant cow's udder)
        Synonym: pyrsu

      Mutation

      [edit]
      Mutated forms of piwo
      radical soft nasal aspirate
      piwo biwo mhiwo phiwo

      Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Welsh.
      All possible mutated forms are displayed for convenience.

      Further reading

      [edit]
      • R. J. Thomas, G. A. Bevan, P. J. Donovan, A. Hawke, et al., editors (1950–present), “piwo”, in Geiriadur Prifysgol Cymru Online (in Welsh), University of Wales Centre for Advanced Welsh & Celtic Studies