piwo
Lower Sorbian
[edit]
Etymology
[edit]From Proto-Slavic *pivo, from Proto-Indo-European *peh₃- (“to drink”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]piwo n (relational adjective piwowy, diminutive piwko)
Declension
[edit]Derived terms
[edit]Further reading
[edit]- Muka, Arnošt (1921, 1928), “piwo”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
- Starosta, Manfred (1999), “piwo”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *pȋvo. By surface analysis, pić + -iwo. First attested in 1397.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]piwo n (diminutive piwko, related adjective piwny)
- (attested in Greater Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Lesser Poland, Silesia) beer (drink with a low alcohol content made from malt extract with the addition of hops)
- 1960 [1397], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 60, Pyzdry:
- Micolag […] samoosm Wyszacovo opecane przigal y wczinil gwalt y rosgnal karczmarzoui pyvo
- [Mikołaj […] samoosm <w> Wyszakowo opiekanie przyjał i uczynił gwałt i rozgnał karczmarzowi piwo]
- 1856-1870 [1398], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[1], volume VIII, number 6574:
- Paszek […] any se mesczkym prawem obchodzil, any piwa schynkowal
- [Paszek […] ani sie miesckim prawem obchodził, ani piwa szynkował]
- 1959 [1409], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 790, Poznań:
- Jaco Woyczech […] ne leszal na Potrka […] w zalodze […] ani bral wachtele pywa do domu, any plotna na paney vano
- [Jako Wojciech […] nie bieżał na Piotrka […] w załodze […] ani brał wachtele piwa do domu, ani płotna na paniej wiano]
- 1876-1929 [1414], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[2], volume XIV, Chruściechów, Sieciechów, page 499:
- Pywo yest dzywny oley
- [Piwo jest dziwny olej]
- 1876-1929 [1414], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[3], volume XIV, Chruściechów, Sieciechów, page 499:
- Caplane, chces polepsicz duse swey, ne mow czansto: Piwa naley!
- [Kapłanie, chcesz polepszyć dusze swej, nie mow często: Piwa nalej!]
- 1960 [1415], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 412, Pyzdry:
- Iaco Thomislaw prziszedl na Hancziną dzedziną gwaltem […] i pywo pobral
- [Jako Tomisław przyszedł na Hanciną dziedzinę gwałtem […] i piwo pobrał]
- 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole[4], Łęczyca, Poznań, line 9:
- Przetocz stol weliky sweboda staye nanym pywo yvoda
- [Przetoć stoł wieliki świeboda, Staje na nim piwo i woda]
- 1967 [1427], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1307, Kościan:
- Jaco mv karczmarky gego nye wignaly […] any mv gey rostargaly dla pywa gey nyezaplaczenya
- [Jako mu karczmarki jego nie wygnali […] ani mu jej roztargali dla piwa jej niezapłacenia]
- 1950 [1428], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2855, Warsaw:
- Jacom y o thø krziwdø oth Pelki wstal, eze mi wzøl szesc poluczwarthcow piwa
- [Jakom i o tę krzywdę od Pełki wstał, eże mi wziął sześć połuczwartkow piwa]
- 1876-1929 [1436], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[5], volume XIV, Sieciechów, page 506:
- Przetho szle napyssano, esze malo pywa we dzbanye imyano
- [Przeto źle napisano, eże mało piwa we dzbanie imiano]
- 1900 [1437], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2[6], number 2622:
- Piwo fuca
- [Piwo fuca]
- 1895 [1433-1438], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici[7], volume II, page XXXII:
- Pyssali szedzøcz o dzczbane pywa, grzanky gedzøcz
- [Pisali siedząc o dzbanie piwa, grzanki jedząc]
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 80:
- Ale tho chczemy rosvmyecz o onych slachczyczoch kthorzy nawoyną slvzą a poth prawem zemskym szą Anye othich ktorzy wmyesczech bydlą apywo szynkvyą albo snacz szbyegy szą wzemy niczs nyemayącz Gdzysz thaczy mayą szą wyczysczycz
- [Ale to chcemy rozumieć o onych ślachcicoch, ktorzy na wojnę służą a pod prawem ziemskim są a nie o tych, ktorzy w mieściech bydlą a piwo szynkują, albo snadź zbiegi są, w ziemi nics nie mając, gd yż tacy mają się wyczyścić.]
- 1915 [XV med.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543[14], page 315:
- Vpilem syą byl piwem bydgostskim
- [Upiłem się był piwem bydgostskim]
- 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 69:
- Kv they tho gyeradzye szlo wye nyewyeszczkym rzeczam szlusza czynyone Szlotho y szrebro czo szlusza ku panyeszkyey kraszye yszrebrne czasze zlowye roszthuchany y lyszky y almarie y myednycze y wyszglowya przeszczyeradla y poduszky popony przykryczya lawna zawyeszenya loszną kobyercze obruszy racznyky koldry y zyemszkye odzyenye rabky szlowye chuszthy czo nanyewyeszczya glową szluszaya szgrzynye y szgrzynky czo nanyewyasthą szluszaya czo szwe nyewyesczye rzeczy chowaya y za mykaya lychtarze prządze yprządzywo panwye pywne czo gye szdomu naymuya kv warzenyv pywa y xyągy czo kv bozey szluszbye zalyezą y czo nyewyasthywnych maya obyczay czysczy gyeden woszkowy koczyel szwyeczydlo nozycze y drugye thakye rzeczy czo nyewyasthy pozywaya thomoze bycz szwano gerade szlowye nyewyesczye rzeczy podlug prawa
- [Ku tej to gieradzie, słowie niewiesckim rzeczam, słusza czynione złoto i śrebro, co słusza ku panie[ń]skiej krasie, i śrebrne czasze, słowie rostuchany i łyżki, i almaryje, i miednice, i wezgłowia, prześcieradła i poduszki, popony, przykrycia ławna, zawieszenia łożna, kobierce, obrusy, ręczniki, kołdry i żeńskie odzienie, rąbki, słowie chusty, co na niewieścią głowę słuszają, sk rzynie i sk rzynki, co na niewiastę słuszają, co swe niewieście rzeczy chowają i zamykają, lichtarze, przędze i przędziwo, panwie piwne, co je z domu najmują ku warzeniu piwa, i księgi, co ku bożej służbie zależą i co niewiasty w nich mają obyczaj czyść, i jeden woskowy kocieł, źwie[r]ci[a]dła, nożyce i drugie takie rzeczy, co niewiasty pożywają, to może być zwano gerade, słowie niewieście rzeczy, podług prawa.]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][15], Mierzeniec, Płock, line 194:
- Carczmarze czo slye pyva dayv, nyeczastho namya wspomynayv
- [Karczmarze, co źle piwa dają, Nieczęsto na mię wspominają]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][16], Mierzeniec, Płock, line 270:
- Canonyczy yproboscze, bandv wmoyey scolye yeszcze, y plebany szmyaszv szyyv ysztho barszo pywo pyyv
- [Kanonicy i proboszcze Będą w mojej szkole jeszcze, I plebani z miąszą szyją, Jiż to barzo piwo piją]
- 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej[17], Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 399:
- Cervisia defecatur seu purgatur et interpres in Polonico similiter dicet vere: pywo szyą vstawa albo pywo szye czysczy
- [Cervisia defecatur seu purgatur et interpres in Polonico similiter dicet vere: piwo się ustawa albo piwo się czyści]
- 1927 [1471], Jan Fijałek, editor, Cyzjojan kłobucki[18], Kłobuck, page 444:
- Dal piwa czszban
- [Dał piwa czban]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 35:
- Pelna wyna aut pywa temulenta
- [Pełna wina aut piwa temulenta]
- 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2[19], number 1128:
- Pywo ceruisia
- [Piwo ceruisia]
- 1950 [1493], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1750, Warsaw:
- Jakos thy wsyal kmyeczevy memu klodą pyva
- [Jakoś ty wziął kmieciewi memu kłodę piwa]
- 1839 [XV p. post.], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Pamiętniki o dziejach, piśmiennictwie i prawodawstwie Słowian, jako dodatek do historii prawodawstw słowiańskich przez siebie napisanej[23], volume II, Warsaw, page 351:
- Finis adest vere, scriptor vero si vales habere bibales, quartnyk na pywo
- [Finis adest vere, scriptor vero si vales habere bibales, kwartnik na piwo]
- 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[24], volume III, Wrocław, page 290:
- Mlode pywo
- [Młode piwo]
- 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[25], volume VIII, Chęciny, page 19:
- Eze Maczey […] nye zachowal w domu swogym na swym chlebie y na pywye zlodzeyow, lotrow
- [Eże Maciej […] nie zachował w domu swoim na swym chlebie i na piwie złodziejow, łotrow]
- 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[26], [27], [28], volume LIII, Krakow, page 62:
- Contra hictericiam: gluche pocrzyvy varzyczy a 3-y zaytliky s wynem uel s pivem, aby dwa zaytliky wywrzala a tr[z]eczy ostal
- [Contra hictericiam: głuche pokrzywy warzyć(i) a 3-y zajdliki z winem vel z piwem, aby dwa zajdliki wywrzała a tr[z]eci ostał]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 37v:
- Defecata cervisia vystale pywo unde dicimus defecatum vinum id est sine foecibus vel purum sive depuratum
- [Defecata cervisia vystale piwo unde dicimus defecatum vinum id est sine foecibus vel purum sive depuratum]
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 287:
- Vina i pyva nye bądzye pyl
- [Wina i piwa nie będzie pił]
Declension
[edit]Derived terms
[edit]Related terms
[edit]Descendants
[edit]References
[edit]- Boryś, Wiesław (2005), “piwo”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “piwo”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “piwo”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Brückner, Aleksander (1927), “piwo”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
- S. Urbańczyk, editor (1970), “piwo”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 146
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “piwo”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “piwo”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “piwo”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “piwo”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 131
Polish
[edit]
Etymology
[edit]Inherited from Old Polish piwo. By surface analysis, pić + -iwo.
Pronunciation
[edit]- (Middle Polish) IPA(key): /ˈpi.vɔ/
- (Lesser Poland):
- (Western Kraków) IPA(key): [ˈpi.vɔ]
Noun
[edit]piwo n (diminutive piwko or (dialectal) piwęjko, augmentative piwsko, related adjective piwny)
- (uncountable) beer (frothy, low-alcohol drink obtained by fermentation of barley malt, hops, yeast and water)
- (Western Kraków, Sławków, children's games) type of children's game
- (Middle Polish) synonym of napój / napitek / trunek
- (Middle Polish) beer tax (type of tax (till tax) on the sale of beer)
Declension
[edit]Middle Polish:
Derived terms
[edit]- (dialectal) mieć na piwo impf
- nawarzyć piwa pf
Further reading
[edit]- Modern Standard Polish:
- “piwo”, in Wielki słownik języka polskiego[35] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “piwo”, in Polish dictionaries at PWN[36] (in Polish)
- Woliński, Marcin; Saloni, Zygmunt; Wołosz, Robert; Gruszczyński, Włodzimierz; Skowrońska, Danuta; Bronk, Zbigniew (2020), “piwo”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish][37], 4. online edition, Warszawa
- Middle Polish:
- Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “piwo”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Wiesław Morawski (18.05.2010), “PIWO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Historic dictionaries:
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “piwo”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “piwo”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “piwo”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 214
- Dialectal dictionaries:
- Jan Karłowicz (1900), “piwo”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 114
Turkmen
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Russian пи́во (pívo), from Proto-Slavic *pivo.
Noun
[edit]piwo (definite accusative piwony, plural piwolar)
Declension
[edit]| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | piwo | piwolar |
| accusative | piwony | piwolary |
| genitive | piwonuň | piwolaryň |
| dative | piwā | piwolara |
| locative | piwoda | piwolarda |
| ablative | piwodan | piwolardan |
Upper Sorbian
[edit]
Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *pȋvo. Cognate with Lower Sorbian piwo.
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]piwo n (relational adjective piwowy, diminutive piwko)
- beer (alcoholic beverage obtained by fermenting germinated barley with hop flowers, to give flavor and aroma)
- mužojo su so wopili, po tym zo su telko piwa pili
- the men got drunk after drinking so much beer
Declension
[edit]Related terms
[edit]- pić impf
References
[edit]- “piwo” in Soblex
Welsh
[edit]Etymology
[edit]Pronunciation
[edit]Noun
[edit]piwo (first-person singular present piwaf)
- to fill up (of a an expectant cow's udder)
- Synonym: pyrsu
Mutation
[edit]| radical | soft | nasal | aspirate |
|---|---|---|---|
| piwo | biwo | mhiwo | phiwo |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Welsh.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
[edit]- R. J. Thomas, G. A. Bevan, P. J. Donovan, A. Hawke, et al., editors (1950–present), “piwo”, in Geiriadur Prifysgol Cymru Online (in Welsh), University of Wales Centre for Advanced Welsh & Celtic Studies
- Lower Sorbian terms inherited from Proto-Slavic
- Lower Sorbian terms derived from Proto-Slavic
- Lower Sorbian terms derived from Proto-Indo-European
- Lower Sorbian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Lower Sorbian/iwɔ
- Rhymes:Lower Sorbian/iwɔ/2 syllables
- Lower Sorbian lemmas
- Lower Sorbian nouns
- Lower Sorbian neuter nouns
- dsb:Alcoholic beverages
- dsb:Beer
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms suffixed with -iwo
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *peh₃-
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish neuter nouns
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Lesser Poland Old Polish
- Silesia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- zlw-opl:Alcoholic beverages
- zlw-opl:Beer
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms suffixed with -iwo
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *peh₃-
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Western Kraków Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ivɔ
- Rhymes:Polish/ivɔ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish neuter nouns
- Polish uncountable nouns
- Polish countable nouns
- pl:Children's games
- pl:Beer
- pl:Beverages
- pl:Drinking
- pl:Taxation
- Turkmen terms borrowed from Russian
- Turkmen terms derived from Russian
- Turkmen terms derived from Proto-Slavic
- Turkmen lemmas
- Turkmen nouns
- tk:Alcoholic beverages
- tk:Beer
- Upper Sorbian terms inherited from Proto-Slavic
- Upper Sorbian terms derived from Proto-Slavic
- Upper Sorbian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Upper Sorbian/iwɔ
- Rhymes:Upper Sorbian/iwɔ/2 syllables
- Upper Sorbian lemmas
- Upper Sorbian nouns
- Upper Sorbian neuter nouns
- Upper Sorbian terms with usage examples
- Upper Sorbian neuter hard stem nouns
- hsb:Alcoholic beverages
- hsb:Beer
- Welsh terms suffixed with -o
- Welsh terms with IPA pronunciation
- Welsh lemmas
- Welsh verbs
