բուն

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Armenian[edit]

Etymology 1[edit]

From Old Armenian բուն (bun).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բուն (bun)

  1. tree trunk
  2. shank, shaft
Declension[edit]

Adjective[edit]

բուն (bun)

  1. original, genuine, effective

Etymology 2[edit]

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

բուն (bun)

  1. (dialectal) Alternative form of բույն (buyn)
Declension[edit]

Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

A Middle Iranian borrowing: compare Parthian 𐫁𐫇𐫗(bwn /bun/, base, bottom, foundation, beginning; root, source, origin; principle, basis), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (bwn' /bun/, base, foundation, bottom); ultimately from Proto-Indo-Iranian *bʰudʰnás, from Proto-Indo-European *bʰudʰmḗn, whence Old Armenian ան-դունդ (an-dund).[1][2][3][4]

Noun[edit]

բուն (bun)

  1. the crown of the root, whence the trunk springs
    • 5th century, Bible, Job 14.8–9:[5]
      Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցի
      Etʿē cerascʿi yerkri armat nora, ew i kʿari vaxčanescʿi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʿi
      • Translation by Claude E. Cox
        If its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout
  2. shaft (of a spear, flag, cross, candlestick, etc.)
    բուն սեանbun seanshaft of a column
    • 5th century, Bible, 1 Kings 17.7:
      Եւ բուն գեղարդեան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց []
      Ew bun gełardean nora ibrew zstori ostaynankacʿ []
      And the staff of his spear [was] like a weaver' s beam []
  3. foundation, root, beginning; nature
    ի բուն, ցբուն, մինչեւ ի բուն, մինչեւ ցբուն, ի բնիi bun, cʿbun, minčʿew i bun, minčʿew cʿbun, i bnito the end, entirely
    զգիշերն ի բունzgišern i bunall the night
    ի բնէi bnēnaturally, by origin
    ի բուն իսկ ուսանելi bun isk usanelto learn thoroughly
    • Early classical, John Chrysostom, On Matthew 2.26:
      Ի բուն իսկ իրացն իջեալ՝ դնէ օրէնս, եւ տայ վճիռ․
      I bun isk iracʿn iǰeal, dnē ōrēns, ew tay včiṙ;
  4. (military) the main army, the center of a military unit (as opposed to flanks); encampment

Usage notes[edit]

In Job, translates Ancient Greek στέλεχος (stélekhos).

Declension[edit]

Adjective[edit]

բուն (bun)

  1. real, true, radical, natural
    դուք որ բուն անարգ էքdukʿ or bun anarg ēkʿyou who are by nature vile
    ի քաղաքն ի բուն նոցաi kʿałakʿn i bun nocʿain their own capital
    ի բուն իսկ յերկինսi bun isk yerkinsin the heaven itself
    ի բնին իսկ ի զատկիi bnin isk i zatkiin the same day of Easter
    բուն բարեկենդանbun barekendanquinquagesima Sunday
    բուն բարեկամbun barekamintimate friend
    • 5th? century, Movsēs Xorenacʿi, Patmutʿiwn Hayocʿ [History of Armenia] 14:
      Բայց թէպէտ եւ ոչ ի բուն մատեանսն, սակայն որպէս Մար Աբաս Կատինայ պատմէ՝ ի փոքունց ոմանց եւ յաննշանից արանց, ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց։
      Baycʿ tʿēpēt ew očʿ i bun mateansn, sakayn orpēs Mar Abas Katinay patmē, i pʿokʿuncʿ omancʿ ew yannšanicʿ arancʿ, i gusanakanēn ays gtani žołoveal i diwani arkʿuneacʿ.
    • 5th century, Bible, Proverbs 19.4:
      Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս, եւ աղքատն՝ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։
      Mecutʿiwn yawelu barekams bazums, ew ałkʿatn, i bun barekamē anti kʿaki.
      Wealth attracts many friends, but even the closest friend of the poor person deserts them.

Declension[edit]

Adverb[edit]

բուն (bun)

  1. really, truly; naturally, by origin
    բուն ի ներս մտանելbun i ners mtanelto enter precisely, exactly
    • 6th century, Philo of Alexandria, I linelutʿeann xndrocʿ ew lucmancʿ [Questions and Answers on Genesis] :
      Մեկնի յանկենցաղ կենացն, եւ իսկապէս եւ բուն ասել, ի կործանմանէն․
      Mekni yankencʿał kenacʿn, ew iskapēs ew bun asel, i korcanmanēn;

Derived terms[edit]

Related terms[edit]

Descendants[edit]

  • Armenian: բուն (bun)
  • Georgian: ბუნი (buni)
  • Lezgi: пун (pun)

References[edit]

  1. ^ Hübschmann, Heinrich (1897) Armenische Grammatik. 1. Theil: Armenische Etymologie (in German), Leipzig: Breitkopf & Härtel, pages 123–124
  2. ^ Ačaṙean, Hračʿeay (1971), “բուն”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), volume I, 2nd edition, reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press, pages 483–484
  3. ^ Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume I, Bern, München: Francke Verlag, page 174
  4. ^ Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 871
  5. ^ Cox, Claude E. (2006) Armenian Job: reconstructed Greek text, critical edition of the Armenian with English translation (Hebrew University Armenian studies; 8), Leuven – Paris – Dudley, MA: Peeters, pages 118–119

Further reading[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “բուն”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 106ab
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “բուն”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Xačʿatryan, Lalik (2003), “բուն”, in Grabari bacʿatrakan baṙaran (Jewabanoren tararžekʿ baṙer) [Explanatory Dictionary of Old Armenian (Morphologically Polysemantic Words)] (in Armenian), Yerevan: Zangak-97, →ISBN, page 95