կեանք

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

կեամ (keam) +‎ -անք (-ankʿ)

Noun[edit]

կեանք (keankʿpl

  1. life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանքxstamber keankʿan austere life
    դժոխըմբեր կեանքdžoxəmber keankʿa frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանքbazmavrdov keankʿa checkered life
    վտանգալից կեանքvtangalicʿ keankʿa perilous or hazardous life
    վատ կեանքvat keankʿa base life
    չարակեաց կեանքčʿarakeacʿ keankʿa wretched life
    անգործ կեանքangorc keankʿan unoccupied or idle life
    ունայն կեանքunayn keankʿa useless life
    անպաճոյճ կեանքanpačoyč keankʿa simple life
    սակաւապէտ կեանքsakawapēt keankʿa frugal life
    շինական կեանքšinakan keankʿa rural life
    վաստակասէր կեանքvastakasēr keankʿa laborious life
    ժիր կեանքžir keankʿan active life
    զգաստ կեանքzgast keankʿa sober life
    անարատ կեանքanarat keankʿa pure life
    բարեկարգ կեանքbarekarg keankʿa regular life
    չափաւոր կեանքčʿapʿawor keankʿa moderate life
    տեսական կեանքtesakan keankʿa contemplative life
    անհոգ կեանքanhog keankʿa careless life
    անդորրաւետ կեանքandorrawet keankʿa quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանքxałaławēt keankʿa peaceful life
    փափկասուն կեանքpʿapʿkasun keankʿa delectable life
    հեշտալի կեանքheštali keankʿan effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանքzuarčalicʿ keankʿan agreeable life
    սոսկական վարել կեանսsoskakan varel keansto lead a private life
    անզբօս վարել կեանսanzbōs varel keansto lead a serious life
    հովուական վարել կեանսhovuakan varel keansto lead a pastoral life
    ցկեանսcʿkeansfor life
    ի կեանս իմi keans imin all my life
    երբէք ի կեանս իմerbēkʿ i keans imnever in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոցzamenayn awurs kenacʿ imocʿfor my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանքyawitenakan, handerjeal keankʿeternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենացəntʿacʿkʿ, erkarutʿiwn ew vaxčan kenacʿthe course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանքmekin/ampʿopʿ keankʿa retired life
    անշուք/աննշան կեանքanšukʿ/annšan keankʿobscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրիցkeankʿ zerc i hogocʿ ew i kricʿa life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանսhasarakacʿ varel keansto live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանսberkralicʿ, hačoyakan varel keansto lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուքdołal i veray kenacʿ urukʿto tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւելkeans pargewelto grant life to
    շահել զկեանսšahel zkeansto gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանսi vtang arkanel zkeansto imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանսazatel kam korusanel zkeansto save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանելi kenacʿ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanelto deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինելənd mēǰ kenacʿ ew mahu linelto be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասելi kenacʿ ankanel, pakaselto lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենացhražarel i kenacʿto renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստիpʿoxil i kenacʿ astito make one's exit from this world
    ելանել ի կենացelanel i kenacʿto depart this life
    սուղն են կեանքsułn en keankʿlife is short
    ի վտանգի կան կեանք նորաi vtangi kan keankʿ norahis life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահənd keans ew ənd mahhalf alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորաtal tacʿ zkeans im vasn noraI would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահուi keans ew i mahuin life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանսžamanakn ē ostayn kenacʿ/or hinu zkeanstime is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճաննəst kenacʿ ew vaxčannpeople die as they live

Declension[edit]

Usage notes[edit]

The word has the following combining forms:

  • կեան- (kean-) (when stressed)
  • կեն- (ken-) (when unstressed)
  • կեանս- (keans-) (the plural accusative)
  • կենս- (kens-) (the former unstressed)
  • կենց- (kencʿ-), from *կեանց (*keancʿ), the older genitive/dative of կեանք (keankʿ) replaced later by կենաց (kenacʿ)
  • կենդ- (kend-), from կեն- (ken-)
  • կենդան- (kendan-), from կենդ- (kend-) + -ան (-an)

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “կեանք”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “կեանք”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “կեալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press