կեանք

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

կեամ ‎(keam) +‎ -անք ‎(-ankʿ)

Noun[edit]

կեանք ‎(keankʿpl

  1. life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանք‎ ― xstamber keankʿ ― an austere life
    դժոխըմբեր կեանք‎ ― džoxəmber keankʿ ― a frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանք‎ ― bazmavrdov keankʿ ― a checkered life
    վտանգալից կեանք‎ ― vtangalicʿ keankʿ ― a perilous or hazardous life
    վատ կեանք‎ ― vat keankʿ ― a base life
    չարակեաց կեանք‎ ― čʿarakeacʿ keankʿ ― a wretched life
    անգործ կեանք‎ ― angorc keankʿ ― an unoccupied or idle life
    ունայն կեանք‎ ― unayn keankʿ ― a useless life
    անպաճոյճ կեանք‎ ― anpačoyč keankʿ ― a simple life
    սակաւապէտ կեանք‎ ― sakawapēt keankʿ ― a frugal life
    շինական կեանք‎ ― šinakan keankʿ ― a rural life
    վաստակասէր կեանք‎ ― vastakasēr keankʿ ― a laborious life
    ժիր կեանք‎ ― žir keankʿ ― an active life
    զգաստ կեանք‎ ― zgast keankʿ ― a sober life
    անարատ կեանք‎ ― anarat keankʿ ― a pure life
    բարեկարգ կեանք‎ ― barekarg keankʿ ― a regular life
    չափաւոր կեանք‎ ― čʿapʿawor keankʿ ― a moderate life
    տեսական կեանք‎ ― tesakan keankʿ ― a contemplative life
    անհոգ կեանք‎ ― anhog keankʿ ― a careless life
    անդորրաւետ կեանք‎ ― andorrawet keankʿ ― a quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանք‎ ― xałaławēt keankʿ ― a peaceful life
    փափկասուն կեանք‎ ― pʿapʿkasun keankʿ ― a delectable life
    հեշտալի կեանք‎ ― heštali keankʿ ― an effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանք‎ ― zuarčalicʿ keankʿ ― an agreeable life
    սոսկական վարել կեանս‎ ― soskakan varel keans ― to lead a private life
    անզբօս վարել կեանս‎ ― anzbōs varel keans ― to lead a serious life
    հովուական վարել կեանս‎ ― hovuakan varel keans ― to lead a pastoral life
    ցկեանս‎ ― cʿkeans ― for life
    ի կեանս իմ‎ ― i keans im ― in all my life
    երբէք ի կեանս իմ‎ ― erbēkʿ i keans im ― never in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոց‎ ― zamenayn awurs kenacʿ imocʿ ― for my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանք‎ ― yawitenakan, handerjeal keankʿ ― eternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենաց‎ ― əntʿacʿkʿ, erkarutʿiwn ew vaxčan kenacʿ ― the course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանք‎ ― mekin/ampʿopʿ keankʿ ― a retired life
    անշուք/աննշան կեանք‎ ― anšukʿ/annšan keankʿ ― obscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրից‎ ― keankʿ zerc i hogocʿ ew i kricʿ ― a life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանս‎ ― hasarakacʿ varel keans ― to live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանս‎ ― berkralicʿ, hačoyakan varel keans ― to lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուք‎ ― dołal i veray kenacʿ urukʿ ― to tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւել‎ ― keans pargewel ― to grant life to
    շահել զկեանս‎ ― šahel zkeans ― to gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանս‎ ― i vtang arkanel zkeans ― to imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանս‎ ― azatel kam korusanel zkeans ― to save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանել‎ ― i kenacʿ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanel ― to deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել‎ ― ənd mēǰ kenacʿ ew mahu linel ― to be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասել‎ ― i kenacʿ ankanel, pakasel ― to lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենաց‎ ― hražarel i kenacʿ ― to renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստի‎ ― pʿoxil i kenacʿ asti ― to make one's exit from this world
    ելանել ի կենաց‎ ― elanel i kenacʿ ― to depart this life
    սուղն են կեանք‎ ― sułn en keankʿ ― life is short
    ի վտանգի կան կեանք նորա‎ ― i vtangi kan keankʿ nora ― his life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահ‎ ― ənd keans ew ənd mah ― half alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա‎ ― tal tacʿ zkeans im vasn nora ― I would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահու‎ ― i keans ew i mahu ― in life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանս‎ ― žamanakn ē ostayn kenacʿ/or hinu zkeans ― time is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճանն‎ ― əst kenacʿ ew vaxčann ― people die as they live

Declension[edit]

Usage notes[edit]

The word has the following combining forms:

  • կեան- ‎(kean-) (when stressed)
  • կեն- ‎(ken-) (when unstressed)
  • կեանս- ‎(keans-) (the plural accusative)
  • կենս- ‎(kens-) (the former unstressed)
  • կենց- ‎(kencʿ-), from *կեանց ‎(*keancʿ), the older genitive/dative of կեանք ‎(keankʿ) replaced later by կենաց ‎(kenacʿ)
  • կենդ- ‎(kend-), from կեն- ‎(ken-)
  • կենդան- ‎(kendan-), from կենդ- ‎(kend-) + -ան ‎(-an)

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “կեանք”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “կեանք”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “կեալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935