خود

(reflexive pronoun) self, -self
Synonym: خویش (xiš, literary)
- c. 1260, Rumi, The Masnavi:
  حمله بر خود می‌کنی ای ساده مرد، همچو آن شیری که بر خود حمله کرد.
  hamle bar xod mi-koni ey sâde mard, hamčo ân šir-i ke bar xod hamle kard.
  You are attacking yourself, o simple man, like that lion who attacked himself.
- 2009, Shadmehr Aghili, “تقدیر (taqdir)”:
  تو با خودت هم دشمنی.
  to bâ xod-et ham došman-i.
  You are an enemy even with yourself.
(emphatic) one's own (in possessive constructions)
Synonym: خویش (xiš, literary)

(More literary)
mâdar-e xod-râ ne-mi-šenâsi?

(More colloquial)
mâdar-e xod-et-o ne-mi-šnâsi?
Don’t you recognize your own mother?

Usage notes

(xod) can occur both in isolation and before a suffixed pronominal clitic such as (-am, “my”), (-at, et, “your”), and (-aš, -eš, “his/her”). In isolation, it serves as a general reflexive pronoun for any subject:

xod-râ didam
I saw [my]self
xod-râ didi
you saw [your]self

The pronominal clitics specify the pronoun:

xod-am-râ didam
I saw myself
xod-at-râ didi
you saw yourself

In colloquial Persian, the suffixed forms are almost always used.

Inflection

Basic forms of
	singular	plural
bare	خود (xod)	خود‌ها، خودا^△ (xod-hấ, xodấ^△)
definitive direct object	خود را، خود رو^△ (xod râ, xodo^△)	خود‌ها را، خودا رو^△ (xod-hấ râ, xodấ ro^△)
ezâfe	خود (xod-e)	خود‌های، خودای^△ (xod-hấ-ye, xodấ-ye^△)
marked indefinite or relative definite	خودی (xod-i)	خود‌هایی، خودایی^△ (xodấn-i, xod-hấ-i, xodấi^△)

^△ Colloquial.

Possessive forms of
	singular	plural
1^st person singular (“my”)	خودم (xodam)	خود‌هایم، خود‌هام، خودام^△ (xod-hấyam, xodấm^△)
2^nd person singular (“your”)	خودت (xodat, xodet^△)	خود‌هایت، خود‌هات، خودات^△ (xod-hấyat, xodất^△)
3^rd person singular (“his, her, its”)	خودش (xodaš, xodeš^△)	خود‌هایش، خود‌هاش، خوداش^△ (xod-hấyaš, xodấš^△)
1^st person plural (“our”)	خودمان، خودمون^△ (xodemân, xodemun^△)	خود‌هایمان، خود‌هامون، خودامون^△ (xod-hấyemân, xodấmun^△)
2^nd person plural (“your”)	خودتان، خودتون^△ (xodetân, xodetun^△)	خود‌هایتان، خود‌هاتون، خوداتون^△ (xod-hấyetân, xodấtun^△)
3^rd person plural (“their”)	خودشان، خودشون^△ (xodešân, xodešun^△)	خود‌هایشان، خود‌هاشون، خوداشون^△ (xod-hấyešân, xodấšun^△)

^△ Colloquial.

Basic forms of **خود** (Classical and Dari Persian)
	singular	plural
bare	خود (xud)	خود‌ها (xud-hā́)
definitive direct object	خود را، خود ره^△ (xud rā́, xuda^△)	خود‌ها را، خودا ره^△ (xud-hā́ rā́, xudā́ ra^△)
izāfa	خود (xud-i)	خود‌های، خودای^△ (xud-hā́-yi, xudā́-yi^△)
marked indefinite or relative definite	خودی (xud-ē)	خود‌هایی، خودایی^△ (xudā́n-ē, xud-hā́-ē, xudā́-yē^△)

^△ Colloquial Dari.

^{The template Template:prs-poss-c does not use the parameter(s): 2=
Please see Module:checkparams for help with this warning.}

Possessive forms of (Dari Persian)
	singular	plural
1^st person singular (“my”)	خودم (xudam)	خود‌هایم، خودایم^△ (xud-hā́yam, xudā́ym^△)
2^nd person singular (“your”)	خودت (xudat)	خود‌هایت، خودایت^△ (xud-hā́yat, xudā́yt^△)
3^rd person singular (“his, her, its”)	خودش، خودشِی^△ (xudaš, xudšī^△)	خود‌هایش، خودایش^△ (xud-hā́yaš, xudā́yš^△)
1^st person plural (“our”)	خودمان، خودما^△ (xudimān, xudimā^△)	خود‌هایمان، خودایما^△ (xud-hā́yimān, xudā́ymā^△)
2^nd person plural (“your”)	خودتان (xuditān)	خود‌هایتان، خودایتان^△ (xud-hā́yitān, xudā́ytān^△)
3^rd person plural (“their”)	خودشان (xudišān)	خود‌هایشان، خودایشان^△ (xud-hā́yišān, xudā́yšān^△)

^△ Colloquial.

Derived terms

از خود بیخود شدن (az xod bixod šodan)
به خودی خود (be xodi-ye xod)
بیخود (bixod)
بیخودی (bixodi)
خود به خود (xod be xod)
خود نوشتن (xod neveštan)
خودآموز (xod-âmuz)
خودارضایی (xod-erzâyi)
خودبین (xodbin)
خودرو (xodrow)
خودکار (xodkâr)
خودکشی (xod-koši)
خودی (xodi)

Descendants

→ Assamese: খোদ (khüd)
→ Armenian: Խոդ (Xod)
→ Bengali: খোদ (khōd)
→ Gilaki: خود (xud)
→ Gujarati: ખુદ (khud)
→ Hindustani:
Hindi: ख़ुद (xud)

Urdu: خود (xud)
→ Southern Kurdish: خوِد (xwid)
→ Marathi: खुद्द (khudda)
→ Pashto: خود (xud)
→ Punjabi:
Gurmukhi script: ਖ਼ੁਦ (xud)

Shahmukhi script: خود (xod)

Etymology 2

From Middle Persian xwd (xōd, “helm”), borrowed from Parthian xwwd (*xōδ, “helmet”), from Old Iranian, ultimately from Proto-Indo-European *kadʰ- (“to guard, cover, care for, protect”). The Parthian word is cognate with Old Persian 𐎧𐎢𐎭𐎠 (xaudā-, “hat”), Avestan 𐬑𐬀𐬊𐬜𐬀 (xaoδa, “helmet”), Ossetian худ (xud, “hat”), English hat, hood, etc. The inherited form of the Persian is (xoy). Akin to Old Armenian խոյր (xoyr), արտախոյր (artaxoyr), Georgian ხვირი (xviri), Arabic خُوذَة (ḵūḏa), Iranian borrowings.

Pronunciation

(Classical Persian) IPA^(key): /ˈxoːd/

(Dari, formal) IPA^(key): [xoːd̪]
- (Kabuli) IPA^(key): [xoːd̪]
- (Hazaragi) IPA^(key): [xʊːd̪̥]

(Iran, formal) IPA^(key): [xuːd̪̥]

(Tajik, formal) IPA^(key): [χɵd̪]

Readings
Classical reading^?	xōd
Dari reading^?	xōd
Iranian reading^?	xud
Tajik reading^?	xüd

Noun


Iranian Persian	خود
Dari	خود
Tajik	хӯд

خود • (xud) (plural خودها)

a helmet
Synonym: ترگ (targ)

Derived terms

کلاه‌خود (kolâh-xud)

Descendants

→ Punjabi:
Gurmukhi script: ਖੋਦ (khod)

Shahmukhi script: خود (xod)

References

Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979), “խոյր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press

Urdu

Etymology

Borrowed from Classical Persian (xwad)/ (xwud).

Pronunciation

(Standard Urdu) IPA^(key): /xʊd̪/, /xwʊd̪/
Audio: (file)

Pronoun

خود • (xud or xvud) (Hindi spelling ख़ुद)

reflexive pronoun: oneself, one's own
میں یہ کام خود کروں گا۔ ― ma͠i ye kām xud karūṅgā. ― I will do this work myself.

Synonyms

آپ (āp)

Derived terms

خودکشی (xudkushi, “suicide”)
خودغرض (xudġarz, “selfish”)
خود بخود (xud ba-xud, xvud ba-xvud, “automatically”)

References

Platts, John T. (1884), “خود”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.