आर्द्र

Hindi

Etymology

Learned borrowing from Sanskrit आर्द्र (ārdrá). Doublet of आला (ālā) and ओदा (odā).

Pronunciation

• (Standard Hindi) IPA^(key): /ɑːɾ.d̪ɾᵊ/, [äːɾ.d̪ɾᵊ]

Adjective

आर्द्र • (ārdra) (indeclinable)

1. (rare, formal) wet, moist, humid

   Synonyms: नम (nam), तर (tar), गीला (gīlā), ओदा (odā)

References

• Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “आर्द्र”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
• McGregor, Ronald Stuart (1993), “आर्द्र”, in The Oxford Hindi-English Dictionary, London: Oxford University Press
• Platts, John T. (1884), “आर्द्र”, in A dictionary of Urdu, classical Hindi, and English, London: W. H. Allen & Co.

Sanskrit

Alternative scripts

Alternative scripts

• আৰ্দ্ৰ (Assamese script)
• ᬆᬃᬤ᭄ᬭ (Balinese script)
• আর্দ্র (Bengali script)
• 𑰁𑰨𑰿𑰟𑰿𑰨 (Bhaiksuki script)
• 𑀆𑀭𑁆𑀤𑁆𑀭 (Brahmi script)
• အာရ်္ဒြ (Burmese script)
• આર્દ્ર (Gujarati script)
• ਆਰ੍ਦ੍ਰ (Gurmukhi script)
• 𑌆𑌰𑍍𑌦𑍍𑌰 (Grantha script)
• ꦄꦴꦂꦢꦿ (Javanese script)
• 𑂄𑂩𑂹𑂠𑂹𑂩 (Kaithi script)
• ಆರ್ದ್ರ (Kannada script)
• អាទ៌្រ (Khmer script)
• ອາຣ຺ທ຺ຣ (Lao script)
• ആര്ദ്ര (Malayalam script)
• ᠠ᠎᠊ᠠᡵᡩᡵᠠ (Manchu script)
• 𑘁𑘨𑘿𑘟𑘿𑘨 (Modi script)
• ᠠᢗᠷᢑᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
• 𑦡𑧈𑧠𑦿𑧠𑧈 (Nandinagari script)
• 𑐁𑐬𑑂𑐡𑑂𑐬 (Newa script)
• ଆର୍ଦ୍ର (Odia script)
• ꢃꢬ꣄ꢣ꣄ꢬ (Saurashtra script)
• 𑆄𑆫𑇀𑆢𑇀𑆫 (Sharada script)
• 𑖁𑖨𑖿𑖟𑖿𑖨 (Siddham script)
• ආර්‍ද්‍ර (Sinhalese script)
• 𑩐𑩛𑩼 𑪙𑩭 𑪙𑩼 (Soyombo script)
• 𑚁𑚤𑚶𑚛𑚶𑚤 (Takri script)
• ஆர்த்³ர (Tamil script)
• ఆర్ద్ర (Telugu script)
• อารฺทฺร (Thai script)
• ཨཱ་རྡྲ (Tibetan script)
• 𑒂𑒩𑓂𑒠𑓂𑒩 (Tirhuta script)
• 𑨀𑨊𑨫𑩇𑨛𑩇𑨫 (Zanabazar Square script)

Etymology

Derived from the root अर्द् (ard, “to dissolve”).

Pronunciation

• (Vedic) IPA^(key): /ɑːɾ.dɾɐ́/
• (Classical Sanskrit) IPA^(key): /ɑːɾ.d̪ɾɐ/

Proper noun

आ॒र्द्र • (ārdrá) stem, m

1. name of a grandson of Pṛthu

Declension

Masculine a-stem declension of आ॒र्द्र

	singular	dual	plural
nominative	आ॒र्द्रः (ārdráḥ)	आ॒र्द्रौ (ārdráu) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)	आ॒र्द्राः (ārdrā́ḥ) आ॒र्द्रासः॑¹ (ārdrā́saḥ¹)
accusative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रौ (ārdráu) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)	आ॒र्द्रान् (ārdrā́n)
instrumental	आ॒र्द्रेण॑ (ārdréṇa)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रैः (ārdráiḥ) आ॒र्द्रेभिः॑¹ (ārdrébhiḥ¹)
dative	आ॒र्द्राय॑ (ārdrā́ya)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
ablative	आ॒र्द्रात् (ārdrā́t)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
genitive	आ॒र्द्रस्य॑ (ārdrásya)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्राणा॑म् (ārdrā́ṇām)
locative	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्रेषु॑ (ārdréṣu)
vocative	आर्द्र॑ (ā́rdra)	आर्द्रौ॑ (ā́rdrau) आर्द्रा॑¹ (ā́rdrā¹)	आर्द्राः॑ (ā́rdrāḥ) आर्द्रा॑सः¹ (ā́rdrāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Noun

आ॒र्द्र • (ārdrá) stem, n

1. fresh ginger
2. dampness, moisture

Declension

Neuter a-stem declension of आ॒र्द्र

	singular	dual	plural
nominative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राणि॑ (ārdrā́ṇi) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)
accusative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राणि॑ (ārdrā́ṇi) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)
instrumental	आ॒र्द्रेण॑ (ārdréṇa)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रैः (ārdráiḥ) आ॒र्द्रेभिः॑¹ (ārdrébhiḥ¹)
dative	आ॒र्द्राय॑ (ārdrā́ya)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
ablative	आ॒र्द्रात् (ārdrā́t)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
genitive	आ॒र्द्रस्य॑ (ārdrásya)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्राणा॑म् (ārdrā́ṇām)
locative	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्रेषु॑ (ārdréṣu)
vocative	आर्द्र॑ (ā́rdra)	आर्द्रे॑ (ā́rdre)	आर्द्रा॑णि (ā́rdrāṇi) आर्द्रा॑¹ (ā́rdrā¹)

• ¹Vedic

Adjective

आ॒र्द्र • (ārdrá) stem

1. wet, moist, damp
2. fresh, not dry, succulent, green (as a plant), living
3. fresh, new
4. soft, tender, full of feeling, warm
5. loose, flaccid

Declension

Masculine a-stem declension of आ॒र्द्र

	singular	dual	plural
nominative	आ॒र्द्रः (ārdráḥ)	आ॒र्द्रौ (ārdráu) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)	आ॒र्द्राः (ārdrā́ḥ) आ॒र्द्रासः॑¹ (ārdrā́saḥ¹)
accusative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रौ (ārdráu) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)	आ॒र्द्रान् (ārdrā́n)
instrumental	आ॒र्द्रेण॑ (ārdréṇa)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रैः (ārdráiḥ) आ॒र्द्रेभिः॑¹ (ārdrébhiḥ¹)
dative	आ॒र्द्राय॑ (ārdrā́ya)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
ablative	आ॒र्द्रात् (ārdrā́t)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
genitive	आ॒र्द्रस्य॑ (ārdrásya)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्राणा॑म् (ārdrā́ṇām)
locative	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्रेषु॑ (ārdréṣu)
vocative	आर्द्र॑ (ā́rdra)	आर्द्रौ॑ (ā́rdrau) आर्द्रा॑¹ (ā́rdrā¹)	आर्द्राः॑ (ā́rdrāḥ) आर्द्रा॑सः¹ (ā́rdrāsaḥ¹)

• ¹Vedic

Feminine ā-stem declension of आ॒र्द्रा

	singular	dual	plural
nominative	आ॒र्द्रा (ārdrā́)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राः (ārdrā́ḥ)
accusative	आ॒र्द्राम् (ārdrā́m)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राः (ārdrā́ḥ)
instrumental	आ॒र्द्रया॑ (ārdráyā) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्राभिः॑ (ārdrā́bhiḥ)
dative	आ॒र्द्रायै॑ (ārdrā́yai)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्राभ्यः॑ (ārdrā́bhyaḥ)
ablative	आ॒र्द्रायाः॑ (ārdrā́yāḥ) आ॒र्द्रायै॑² (ārdrā́yai²)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्राभ्यः॑ (ārdrā́bhyaḥ)
genitive	आ॒र्द्रायाः॑ (ārdrā́yāḥ) आ॒र्द्रायै॑² (ārdrā́yai²)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्राणा॑म् (ārdrā́ṇām)
locative	आ॒र्द्राया॑म् (ārdrā́yām)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्रासु॑ (ārdrā́su)
vocative	आर्द्रे॑ (ā́rdre)	आर्द्रे॑ (ā́rdre)	आर्द्राः॑ (ā́rdrāḥ)

• ¹Vedic
• ²Brāhmaṇas

Neuter a-stem declension of आ॒र्द्र

	singular	dual	plural
nominative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राणि॑ (ārdrā́ṇi) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)
accusative	आ॒र्द्रम् (ārdrám)	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्राणि॑ (ārdrā́ṇi) आ॒र्द्रा¹ (ārdrā́¹)
instrumental	आ॒र्द्रेण॑ (ārdréṇa)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रैः (ārdráiḥ) आ॒र्द्रेभिः॑¹ (ārdrébhiḥ¹)
dative	आ॒र्द्राय॑ (ārdrā́ya)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
ablative	आ॒र्द्रात् (ārdrā́t)	आ॒र्द्राभ्या॑म् (ārdrā́bhyām)	आ॒र्द्रेभ्यः॑ (ārdrébhyaḥ)
genitive	आ॒र्द्रस्य॑ (ārdrásya)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्राणा॑म् (ārdrā́ṇām)
locative	आ॒र्द्रे (ārdré)	आ॒र्द्रयोः॑ (ārdráyoḥ)	आ॒र्द्रेषु॑ (ārdréṣu)
vocative	आर्द्र॑ (ā́rdra)	आर्द्रे॑ (ā́rdre)	आर्द्रा॑णि (ā́rdrāṇi) आर्द्रा॑¹ (ā́rdrā¹)

• ¹Vedic

Derived terms

• आर्द्रक (ārdraka) (see there for further descendants)

Descendants

Terms inherited from आर्द्र (ārdrá)

• Pali: adda
  • Prakrit: 𑀅𑀤𑁆𑀤 (adda)

    Helu Prakrit:

    • Sinhalese: අද (ada)

Terms inherited from *ālla < * ārdla:

• Dardic:
  • Kalami: ال (al)
• Pali: alla
• Prakrit: 𑀅𑀮𑁆𑀮 (alla)
  • Khasa Prakrit:
    • Nepali: आलो (ālo), अलुवा (aluwā)
  • ⇒ Maharastri Prakrit:
    • ⇒ Old Marathi: ālāpālā

      Devanagari script: आलापाला

      Modi script: 𑘁𑘩𑘰𑘢𑘰𑘩𑘰

  Paisaci Prakrit:

  • Vracada Apabhramsa:
    • Sindhi:

      Devanagari script: आलो

  Sauraseni Prakrit:

  • Gurjara Apabhramsa:
    • ⇒ Gujarati: આલાલીલું (ālālīlũ)
  • Sauraseni Apabhramsa:
    • Hindustani:

      Hindi: आला (ālā)

      Urdu: آلا (ālā)

Learned borrowings from आर्द्र (ārdrá)

• Assamese: আৰ্দ্ৰ (ardro)
• Bengali: আর্দ্র (ardro)
• Gujarati: આર્દ્ર (ārdra)
• Hindi: आर्द्र (ārdra)
• Kannada: ಆರ್ದ್ರ (ārdra)
• Maithili:

  Devanagari script: आर्द्र (ārdra)

  Tirhuta script: 𑒂𑒩𑓂𑒠𑓂𑒩 (ārdra)

• Malayalam: ആർദ്രം (āṟdraṁ)
• Old Marathi: āradra

  Devanagari script: आरद्र

  Modi script: 𑘁𑘨𑘟𑘿𑘨

  • Marathi: आर्द्र (ārdra)
• Odia: ଆର୍ଦ୍ର (ārdra)
• Sinhalese: ආර්ද්‍ර (ārdra)
• Telugu: ఆర్ద్రము (ārdramu)

Further reading

• Apte, Vaman Shivram (1890), “आर्द्र”, in The practical Sanskrit-English dictionary, Poona: Prasad Prakashan
• Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “ārdrá”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 61