नीललोहित
Appearance
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Learned borrowing from Sanskrit नीललोहित (nīlalohita). By surface analysis, नील (nīl) + लोहित (lohit).
Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /niːl.loː.ɦɪt̪/
Adjective
[edit]नीललोहित • (nīllohit) (indeclinable, Urdu spelling نیل لوہت)
Proper noun
[edit]नीललोहित • (nīllohit) m
Declension
[edit]| singular | |
|---|---|
| direct | नीललोहित nīllohit |
| oblique | नीललोहित nīllohit |
| vocative | नीललोहित nīllohit |
Further reading
[edit]- Dāsa, Śyāmasundara (1965–1975), “नीललोहित”, in Hindī Śabdasāgara [lit. “Sea of Hindi words”] (in Hindi), Kashi [Varanasi]: Nagari Pracarini Sabha
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- নীললোহিত (Assamese script)
- ᬦᬷᬮᬮᭀᬳᬶᬢ (Balinese script)
- নীললোহিত (Bengali script)
- 𑰡𑰱𑰩𑰩𑰺𑰮𑰰𑰝 (Bhaiksuki script)
- 𑀦𑀻𑀮𑀮𑁄𑀳𑀺𑀢 (Brahmi script)
- နီလလောဟိတ (Burmese script)
- નીલલોહિત (Gujarati script)
- ਨੀਲਲੋਹਿਤ (Gurmukhi script)
- 𑌨𑍀𑌲𑌲𑍋𑌹𑌿𑌤 (Grantha script)
- ꦤꦷꦭꦭꦺꦴꦲꦶꦠ (Javanese script)
- 𑂢𑂲𑂪𑂪𑂷𑂯𑂱𑂞 (Kaithi script)
- ನೀಲಲೋಹಿತ (Kannada script)
- នីលលោហិត (Khmer script)
- ນີລໂລຫິຕ (Lao script)
- നീലലോഹിത (Malayalam script)
- ᠨᡳᡳᠯᠠᠯᠣᡥᡳᢠᠠ (Manchu script)
- 𑘡𑘲𑘩𑘩𑘻𑘮𑘱𑘝 (Modi script)
- ᠨᠢᠢᠯᠠᠯᠣᠸᠠᠾᠢᢐᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑧁𑧓𑧉𑧉𑧜𑧎𑧒𑦽 (Nandinagari script)
- 𑐣𑐷𑐮𑐮𑑀𑐴𑐶𑐟 (Newa script)
- ନୀଲଲୋହିତ (Odia script)
- ꢥꢷꢭꢭꣂꢲꢶꢡ (Saurashtra script)
- 𑆤𑆵𑆬𑆬𑆾𑆲𑆴𑆠 (Sharada script)
- 𑖡𑖱𑖩𑖩𑖺𑖮𑖰𑖝 (Siddham script)
- නීලලොහිත (Sinhalese script)
- 𑩯𑩑𑩛𑩽𑩽𑩕𑪂𑩑𑩫 (Soyombo script)
- 𑚝𑚯𑚥𑚥𑚴𑚩𑚮𑚙 (Takri script)
- நீலலோஹித (Tamil script)
- నీలలోహిత (Telugu script)
- นีลโลหิต (Thai script)
- ནཱི་ལ་ལོ་ཧི་ཏ (Tibetan script)
- 𑒢𑒲𑒪𑒪𑒼𑒯𑒱𑒞 (Tirhuta script)
- 𑨝𑨁𑨊𑨬𑨬𑨆𑨱𑨁𑨙 (Zanabazar Square script)
Etymology
[edit]From नील (nīla, “dark colour; dark blue”) + लोहित (lohita, “red”).
Pronunciation
[edit]Noun
[edit]नी॒ल॒लो॒हि॒त • (nīlalohitá) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | नी॒ल॒लो॒हि॒तः (nīlalohitáḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तौ (nīlalohitáu) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
नी॒ल॒लो॒हि॒ताः (nīlalohitā́ḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तासः॑¹ (nīlalohitā́saḥ¹) |
| accusative | नी॒ल॒लो॒हि॒तम् (nīlalohitám) | नी॒ल॒लो॒हि॒तौ (nīlalohitáu) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
नी॒ल॒लो॒हि॒तान् (nīlalohitā́n) |
| instrumental | नी॒ल॒लो॒हि॒तेन॑ (nīlalohiténa) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तैः (nīlalohitáiḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तेभिः॑¹ (nīlalohitébhiḥ¹) |
| dative | नी॒ल॒लो॒हि॒ताय॑ (nīlalohitā́ya) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| ablative | नी॒ल॒लो॒हि॒तात् (nīlalohitā́t) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| genitive | नी॒ल॒लो॒हि॒तस्य॑ (nīlalohitásya) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताना॑म् (nīlalohitā́nām) |
| locative | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेषु॑ (nīlalohitéṣu) |
| vocative | नील॑लोहित (nī́lalohita) | नील॑लोहितौ (nī́lalohitau) नील॑लोहिता¹ (nī́lalohitā¹) |
नील॑लोहिताः (nī́lalohitāḥ) नील॑लोहितासः¹ (nī́lalohitāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Adjective
[edit]नी॒ल॒लो॒हि॒त • (nīlalohitá) stem
- dark blue, purple; blue and red
- c. 1200 BCE – 800 BCE, Kṛṣṇa-Yajurveda (Taittirīya Saṃhitā) IV.5.10.1:
- द्रापे॒ अन्ध॑सस्पते॒ दरि॑द्र॒न्-नील॑लोहित ।
ए॒षां पुरु॑षाणामे॒षां प॑शू॒नां मा भेर्माऽरो॒ मो ए॑षां॒ किञ्च॒नाम॑मत् ।- drā́pe ándhasaspate dáridran-nī́lalohita.
eṣā́ṃ púruṣāṇāmeṣā́ṃ paśūnā́ṃ mā́ bhérmā́ʼro mó eṣāṃ kíñcanā́mamat. - O pursuer, O lord of the Soma plants, O waster, [you who are] red and blue,
Do not frighten or injure any of these people, or these cattle;
May none one of these be injured.
- drā́pe ándhasaspate dáridran-nī́lalohita.
- द्रापे॒ अन्ध॑सस्पते॒ दरि॑द्र॒न्-नील॑लोहित ।
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | नी॒ल॒लो॒हि॒तः (nīlalohitáḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तौ (nīlalohitáu) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
नी॒ल॒लो॒हि॒ताः (nīlalohitā́ḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तासः॑¹ (nīlalohitā́saḥ¹) |
| accusative | नी॒ल॒लो॒हि॒तम् (nīlalohitám) | नी॒ल॒लो॒हि॒तौ (nīlalohitáu) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
नी॒ल॒लो॒हि॒तान् (nīlalohitā́n) |
| instrumental | नी॒ल॒लो॒हि॒तेन॑ (nīlalohiténa) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तैः (nīlalohitáiḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तेभिः॑¹ (nīlalohitébhiḥ¹) |
| dative | नी॒ल॒लो॒हि॒ताय॑ (nīlalohitā́ya) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| ablative | नी॒ल॒लो॒हि॒तात् (nīlalohitā́t) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| genitive | नी॒ल॒लो॒हि॒तस्य॑ (nīlalohitásya) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताना॑म् (nīlalohitā́nām) |
| locative | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेषु॑ (nīlalohitéṣu) |
| vocative | नील॑लोहित (nī́lalohita) | नील॑लोहितौ (nī́lalohitau) नील॑लोहिता¹ (nī́lalohitā¹) |
नील॑लोहिताः (nī́lalohitāḥ) नील॑लोहितासः¹ (nī́lalohitāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | नी॒ल॒लो॒हि॒ता (nīlalohitā́) | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताः (nīlalohitā́ḥ) |
| accusative | नी॒ल॒लो॒हि॒ताम् (nīlalohitā́m) | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताः (nīlalohitā́ḥ) |
| instrumental | नी॒ल॒लो॒हि॒तया॑ (nīlalohitáyā) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभिः॑ (nīlalohitā́bhiḥ) |
| dative | नी॒ल॒लो॒हि॒तायै॑ (nīlalohitā́yai) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्यः॑ (nīlalohitā́bhyaḥ) |
| ablative | नी॒ल॒लो॒हि॒तायाः॑ (nīlalohitā́yāḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तायै॑² (nīlalohitā́yai²) |
नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्यः॑ (nīlalohitā́bhyaḥ) |
| genitive | नी॒ल॒लो॒हि॒तायाः॑ (nīlalohitā́yāḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तायै॑² (nīlalohitā́yai²) |
नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताना॑म् (nīlalohitā́nām) |
| locative | नी॒ल॒लो॒हि॒ताया॑म् (nīlalohitā́yām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तासु॑ (nīlalohitā́su) |
| vocative | नील॑लोहिते (nī́lalohite) | नील॑लोहिते (nī́lalohite) | नील॑लोहिताः (nī́lalohitāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | नी॒ल॒लो॒हि॒तम् (nīlalohitám) | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒तानि॑ (nīlalohitā́ni) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
| accusative | नी॒ल॒लो॒हि॒तम् (nīlalohitám) | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒तानि॑ (nīlalohitā́ni) नी॒ल॒लो॒हि॒ता¹ (nīlalohitā́¹) |
| instrumental | नी॒ल॒लो॒हि॒तेन॑ (nīlalohiténa) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तैः (nīlalohitáiḥ) नी॒ल॒लो॒हि॒तेभिः॑¹ (nīlalohitébhiḥ¹) |
| dative | नी॒ल॒लो॒हि॒ताय॑ (nīlalohitā́ya) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| ablative | नी॒ल॒लो॒हि॒तात् (nīlalohitā́t) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताभ्या॑म् (nīlalohitā́bhyām) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेभ्यः॑ (nīlalohitébhyaḥ) |
| genitive | नी॒ल॒लो॒हि॒तस्य॑ (nīlalohitásya) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒ताना॑म् (nīlalohitā́nām) |
| locative | नी॒ल॒लो॒हि॒ते (nīlalohité) | नी॒ल॒लो॒हि॒तयोः॑ (nīlalohitáyoḥ) | नी॒ल॒लो॒हि॒तेषु॑ (nīlalohitéṣu) |
| vocative | नील॑लोहित (nī́lalohita) | नील॑लोहिते (nī́lalohite) | नील॑लोहितानि (nī́lalohitāni) नील॑लोहिता¹ (nī́lalohitā¹) |
- ¹Vedic
See also
[edit]| श्वेत (śvetá), शुक्ल (śuklá), शुभ्र (śubhrá), धवल (dhavalá), गौर (gaurá) | धूमल (dhūmala), धूसर (dhūsara), पलित (palitá), मलिन (malina), रजत (rajata), कपोतक (kapotaká) | कृष्ण (kṛṣṇa), काल (kāla), श्याम (śyāma), श्याव (śyāva), कज्जल (kajjala) |
| रक्त (rakta), रुधिर (rudhira), सिन्दूर (sindūra), अरुष (aruṣa), ताम्र (tāmra); रोहित (rohita), लोहित (lohita) | नारङ्ग (nāraṅga), कमल (kamala); कद्रु (kadru), बभ्रु (babhru), कपिश (kapiśa) | पीत (pīta), कषाय (kaṣāya), पिङ्गल (piṅgala); पाण्डु (pāṇḍu), हिरण्य (hiraṇya), |
| शादहरित (śā́daharita) | हरित (harita), पलाश (palāśa), शाद्वल (śādvala), मारकत (mārakata) | नील (nī́la) |
| कपोतक (kapotaká) | आकाशवर्ण (ākāśavarṇa) , राजावर्त (rājāvarta), वैडूर्य (vaiḍūrya) | नील (nī́la), मेचक (mecaka), कालक (kālaka) |
| धूम्र (dhūmra); तुत्थ (tuttha) | शोण (śóṇa), नीललोहित (nīlalohita) | पाटल (pāṭala), अरुण (aruṇa), ब्रध्न (bradhna) |
Further reading
[edit]- Monier Williams (1899), “नीललोहित”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 566, column 3.
Categories:
- Hindi terms derived from Proto-Indo-European
- Hindi terms derived from the Proto-Indo-European root *h₁rewdʰ-
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi learned borrowings from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi compound terms
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Hindi terms with rare senses
- Hindi proper nouns
- Hindi masculine nouns
- hi:Hinduism
- Hindi uncountable nouns
- Hindi masculine consonant-stem nouns
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from the Proto-Indo-European root *h₁rewdʰ-
- Sanskrit compound terms
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit terms with quotations
- Sanskrit a-stem adjectives
- Sanskrit proper nouns
- Sanskrit proper nouns in Devanagari script
- sa:Colors
- sa:Hinduism