Jump to content

नील

From Wiktionary, the free dictionary

Bhojpuri

[edit]

Etymology

[edit]

From Sanskrit नील (nīla).

Noun

[edit]

नील (nīl) m (Kaithi 𑂢𑂲𑂪)

  1. (botany) indigo

Hindi

[edit]

Pronunciation

[edit]

Etymology 1

[edit]
नील (मध्य में नीले रंग के वानर)

Borrowed from Sanskrit नील (nīla).

Adjective

[edit]

नील • (nīl) (indeclinable, Urdu spelling نیل)

  1. blue
    Synonyms: नीला (nīlā), श्याम (śyām)

Noun

[edit]

नील • (nīl) m (Urdu spelling نیل)

  1. blue, indigo
  2. sapphire
    Synonyms: see Thesaurus:इंद्रनील
  3. (botany) indigo
Declension
[edit]
Declension of नील (masc cons-stem)
singular plural
direct नील
nīl
नील
nīl
oblique नील
nīl
नीलों
nīlõ
vocative नील
nīl
नीलो
nīlo

Proper noun

[edit]

नील • (nīl) m

  1. (Hinduism) Nila, a vanara, brother of Nala and son of Agni in Ramayana
    रामायण में नल और नील ने समुद्र पर सेतु का निर्माण किया था।
    rāmāyaṇ mẽ nal aur nīl ne samudra par setu kā nirmāṇ kiyā thā.
    In Ramayana, Nala and Neela built the bridge over the ocean.
  2. a male given name, Neel, from Sanskrit
Declension
[edit]
Declension of नील (sg-only masc cons-stem)
singular
direct नील
nīl
oblique नील
nīl
vocative नील
nīl
Derived terms
[edit]
See also
[edit]

Etymology 2

[edit]

Borrowed from Classical Persian نیل (nīl), from Arabic النِيل (an-nīl), from Ancient Greek Νεῖλος (Neîlos).

Proper noun

[edit]

नील • (nīl) m (Urdu spelling نیل)

  1. Nile (a large river in Africa, usually considered to be the longest river in the world; its basin covers Burundi, Rwanda, Tanzania, Kenya, Uganda, the Democratic Republic of the Congo, Ethiopia, Eritrea, South Sudan, Sudan, and Egypt, flowing north through Khartoum and Cairo into the Mediterranean Sea)
Declension
[edit]
Declension of नील (sg-only masc cons-stem)
singular
direct नील
nīl
oblique नील
nīl
vocative नील
nīl

References

[edit]

Nepali

[edit]
Nepali numbers (edit)
[a], [b] ←  100,000,000 (108) [a], [b] ←  100,000,000,000 (1011) १०,००,००,००,००,००,०००
1014
1016  → 
    Cardinal: नील (nīl)
    Ordinal: नीलौँ (nīla͠u)

Pronunciation

[edit]
  • IPA(key): [nil]
  • Phonetic Devanagari: निल्

Adjective

[edit]

नील • (nīl)

  1. indigo

Numeral

[edit]

नील • (nīl)

  1. 1e+14

See also

[edit]
Colors in Nepali · रङ्ग (raṅg) (layout · text)
     सेतो (seto), श्वेत (śvet)      खरानी (kharānī), ध्वाँसे (dhwā̃se)      कालो (kālo)
             रातो (rāto); सिम्रिक (simrik), सिन्दूरी (sindūrī), गाढा रातो (gāḍhā rāto), कलेजी (kalejī)              सुन्तला (suntalā), केसरी (kesarī); खैरो (khairo)              पहेंलो (pahẽlo); गहुँझैँ (gahũjha͠i)
             कागती (kāgatī)              हरियो (hariyo)              पुदिना (pudinā); गाढा हरियो (gāḍhā hariyo)
             आकाशे (ākāśe), आस्मानी (āsmānī); फिरोजी (phirojī)              आकाशे (ākāśe)              निलो (nilo), नीलो (nīlo), गाढा नीलो (gāḍhā nīlo)
             बैगनी (baiganī); नील (nīl)              रानी (rānī); प्याजी (pyājī), बैजनी (baijanī), बैगनी (baiganī), बैगुने (baigune), जामुनी (jāmunī)              गुलाबी (gulābī), गुलाफी (gulāphī)

Further reading

[edit]
  • “नील”, in नेपाली बृहत् शब्दकोश (nepālī br̥hat śabdakoś) [Comprehensive Nepali Dictionary]‎[2], Kathmandu: Nepal Academy, 2018

Pali

[edit]

Alternative forms

[edit]

Adjective

[edit]

नील

  1. Devanagari script form of nīla

Sanskrit

[edit]

Alternative scripts

[edit]

Etymology

[edit]

    Possibly from Proto-Indo-European *neyH- (“to be excited, shine”), i.e. "the shining color"; see also Welsh nwyfiant (“splendor, gleam”), Old Irish níab (“strength”), noíb (“holy”), Middle Irish níam (“splendor, gleam”), níamda (“shining”), Proto-Germanic *nīþą (“envy”), Latin niteō (“to shine”).[1][2]

    Pronunciation

    [edit]

    Adjective

    [edit]

    नील॑ • (nī́la) stem

    1. of a dark color
      1. dark blue
      2. dark green
      3. black

    Declension

    [edit]
    Masculine a-stem declension of नील॑
    singular dual plural
    nominative नीलः॑ (nī́laḥ) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    नीला॑सः¹ (nī́lāsaḥ¹)
    accusative नील॑म् (nī́lam) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    नीला॑न् (nī́lān)
    instrumental नीले॑न (nī́lena) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीलैः॑ (nī́laiḥ)
    नीले॑भिः¹ (nī́lebhiḥ¹)
    dative नीला॑य (nī́lāya) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    ablative नीला॑त् (nī́lāt) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    genitive नील॑स्य (nī́lasya) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीले॑ (nī́le) नील॑योः (nī́layoḥ) नीले॑षु (nī́leṣu)
    vocative नील॑ (nī́la) नीलौ॑ (nī́lau)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    नीला॑सः¹ (nī́lāsaḥ¹)
    • ¹Vedic
    Feminine ā-stem declension of नीला॑
    singular dual plural
    nominative नीला॑ (nī́lā) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    accusative नीला॑म् (nī́lām) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    instrumental नील॑या (nī́layā)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भिः (nī́lābhiḥ)
    dative नीला॑यै (nī́lāyai) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भ्यः (nī́lābhyaḥ)
    ablative नीला॑याः (nī́lāyāḥ)
    नीला॑यै² (nī́lāyai²)
    नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीला॑भ्यः (nī́lābhyaḥ)
    genitive नीला॑याः (nī́lāyāḥ)
    नीला॑यै² (nī́lāyai²)
    नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीला॑याम् (nī́lāyām) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑सु (nī́lāsu)
    vocative नीले॑ (nī́le) नीले॑ (nī́le) नीलाः॑ (nī́lāḥ)
    • ¹Vedic
    • ²Brāhmaṇas
    Neuter a-stem declension of नील॑
    singular dual plural
    nominative नील॑म् (nī́lam) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    accusative नील॑म् (nī́lam) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    instrumental नीले॑न (nī́lena) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीलैः॑ (nī́laiḥ)
    नीले॑भिः¹ (nī́lebhiḥ¹)
    dative नीला॑य (nī́lāya) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    ablative नीला॑त् (nī́lāt) नीला॑भ्याम् (nī́lābhyām) नीले॑भ्यः (nī́lebhyaḥ)
    genitive नील॑स्य (nī́lasya) नील॑योः (nī́layoḥ) नीला॑नाम् (nī́lānām)
    locative नीले॑ (nī́le) नील॑योः (nī́layoḥ) नीले॑षु (nī́leṣu)
    vocative नील॑ (nī́la) नीले॑ (nī́le) नीला॑नि (nī́lāni)
    नीला॑¹ (nī́lā¹)
    • ¹Vedic

    Descendants

    [edit]

    See also

    [edit]
    Colors in Sanskrit · रङ्ग (raṅga) (layout · text)
         श्वेत (śvetá), शुक्ल (śuklá), शुभ्र (śubhrá), धवल (dhavalá), गौर (gaurá)      धूमल (dhūmala), धूसर (dhūsara), पलित (palitá), मलिन (malina), रजत (rajata), कपोतक (kapotaká)      कृष्ण (kṛṣṇa), काल (kāla), श्याम (śyāma), श्याव (śyāva), कज्जल (kajjala)
                 रक्त (rakta), रुधिर (rudhira), सिन्दूर (sindūra), अरुष (aruṣa), ताम्र (tāmra); रोहित (rohita), लोहित (lohita)              नारङ्ग (nāraṅga), कमल (kamala); कद्रु (kadru), बभ्रु (babhru), कपिश (kapiśa)              पीत (pīta), कषाय (kaṣāya), पिङ्गल (piṅgala); पाण्डु (pāṇḍu), हिरण्य (hiraṇya),
                 शादहरित (śā́daharita)              हरित (harita), पलाश (palāśa), शाद्वल (śādvala), मारकत (mārakata)              नील (nī́la)
                 कपोतक (kapotaká)              आकाशवर्ण (ākāśavarṇa) , राजावर्त (rājāvarta), वैडूर्य (vaiḍūrya)              नील (nī́la), मेचक (mecaka), कालक (kālaka)
                 धूम्र (dhūmra); तुत्थ (tuttha)              शोण (śóṇa), नीललोहित (nīlalohita)              पाटल (pāṭala), अरुण (aruṇa), ब्रध्न (bradhna)

    References

    [edit]
    1. ^ Mayrhofer, Manfred (1996), “nī́la-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 51
    2. ^ Pokorny, Julius (1959), “2. nei-, neiə- : nī-”, in Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 2, Bern, München: Francke Verlag, page 760

    Further reading

    [edit]