państwo

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search
See also: Państwo

Masurian[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Old Polish państwo. By surface analysis, pan +‎ -stwo.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): [ˈpaɲstfɔ]
  • Syllabification: pań‧stwo

Noun[edit]

państwo n (related adjective państwowi)

  1. state, country (sovereign polity)

Noun[edit]

państwo m pers pl

  1. ladies and gentlemen
  2. lords (people with authority)

Further reading[edit]

  • Zofia Stamirowska (1987-2021) “państwo”, in Anna Basara, editor, Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur[2], volume 6, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, →ISBN, page 27

Old Polish[edit]

Etymology[edit]

From pan +‎ -stwo. First attested in c. 1400. Compare Old Czech panstvo.

Pronunciation[edit]

  • IPA(key): (10th–15th CE) /pa(ː)ɲstfɔ/
  • IPA(key): (15th CE) /paɲstfɔ/, /pɒɲstfɔ/

Noun[edit]

państwo n

  1. power, dominion (rights related to the possession of goods)
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Latin-Polish-German Florian Psalter]‎[3], Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page 144:
      Krolewstwo twoge krolewstwo wszech wekow a panstwo (dominatio) twoge we wsze pokolene y w pokolene
      [Krolewstwo twoje krolewstwo wszech wiekow a państwo (dominatio) twoje we wsze pokolenie i w pokolenie]
  2. authority; especially a castellan (person or office exercising authority)
    • 1895 [1448–1450], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, page 13:
      Gdze wąnthpyenye gest o mązzoboystwye, iako gdi nye wyedzecz ktho zabyl, panstwo nye ma kogo gabacz
      [Gdzie wątpienie jest o mężobojstwie, jako gdy nie wiedzieć kto zabił, państwo nie ma kogo gabać]
  3. dominion (territory or land, subject to the authority of the king, prince, castellan)
    • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Latin-Polish-German Florian Psalter]‎[4], Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 102, 22:
      W kazdem *myestze panstwa yego (in omni loco dominationis eius) blogoslaw dusza moya gospodna
      [W każdem mieście państwa jego (in omni loco dominationis eius) błogosław dusza moja Gospodna]
    • 1895 [1448–1450], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, page 8:
      Thakesz (sc. pan) sandomirsky y gynschi w swich panstwach na myesczoch vidanich a nye gyndze sandzicz mayą
      [Takież (sc. pan) sędomirski i jinszy w swych państwach na mieścoch wydanych, a nie jindzie sędzić mają]
  4. goods, property; (possibly) property owners
    • 1858 [c. 1408], “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, page 29:
      Mogaly wylyegancy albo beszprawny ludze dacz albo przedacz szwe gymyenye gynnemu panszthwu, czyly nye moga?
      [Mogąli wylegańcy albo bezprawni ludzie dać albo przedać swe jimienie jinnemu państwu, czyli nie mogą?]
  5. property granted under feudal law
    • 1876 [Fifteenth century], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie[5], volume XXVII, page 267:
      Ffoedus wolne panstwo uel wolne dobre
      [Ffoedus wolne państwo uel wolne dobre]
  6. (Christianity) dominion (order of angels)
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 129:
      Panstwa dominaciones (in ipso, sc. Iesu Christo, condita sunt universa in caelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates Col 1, 16)
      [Państwa dominaciones (in ipso, sc. Iesu Christo, condita sunt universa in caelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates Col 1, 16)]
  7. mistranslation
    • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 47:
      Panstwamy dominationibus (et consecraverunt filios suos... per ignem et divinationibus inserviebant et auguriis IV Reg 17, 17)
      [Państwami dominationibus (et consecraverunt filios suos... per ignem et divinationibus inserviebant et auguriis IV Reg 17, 17)]

Related terms[edit]

adjectives
nouns
verbs

Descendants[edit]

  • Masurian: państwo
  • Polish: państwo
  • Silesian: państwo

References[edit]

Polish[edit]

Polish Wikipedia has an article on:
Wikipedia pl

Etymology[edit]

Inherited from Old Polish państwo. By surface analysis, pan +‎ -stwo. Compare Czech panstvo and Kashubian państwò.

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

państwo n (diminutive państewko)

  1. state, country (sovereign polity)
    Synonyms: kraina, kraj
  2. wealth, richness
    Synonyms: bogactwo, zamożność
  3. domain, rule, control
  4. (obsolete) domain of a castellan
    Synonyms: kasztelania, kasztelaństwo
  5. (Middle Polish, Christianity) domain (order of angels)
  6. (Middle Polish) domain; Further details are uncertain.
    • 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum[6], page 825b:
      Potentatus – Panſtwo.

Declension[edit]

Derived terms[edit]

adjectives
nouns

Noun[edit]

państwo m pers pl (abbreviation pp. or p.)

  1. ladies and gentlemen
  2. Mr. and Mrs. (husband and wife collectively)
    Synonym: małżeństwo
  3. people who consider themselves higher than others

Declension[edit]

Pronoun[edit]

państwo vir

  1. polite second person plural of mixed gender nominative; you, you all
    Coordinate terms: pan, pani

Declension[edit]

Trivia[edit]

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), państwo is one of the most used words in Polish, appearing 48 times in scientific texts, 95 times in news, 130 times in essays, 13 times in fiction, and 46 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 332 times, making it the 152nd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

See also[edit]

References[edit]

  1. ^ Ida Kurcz (1990) “państwo”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 355

Further reading[edit]

  • państwo in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • państwo in Polish dictionaries at PWN
  • Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “państwo”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
  • PAŃSTWO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 02.02.2023
  • Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “państwo”, in Słownik języka polskiego[7]
  • Aleksander Zdanowicz (1861) “państwo”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861[8]
  • A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “państwo”, in Słownik języka polskiego[9] (in Polish), volume 4, Warsaw, page 1030
  • państwo in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

Silesian[edit]

Etymology[edit]

Inherited from Old Polish państwo. By surface analysis, pōn +‎ -stwo.

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

państwo n

  1. state, country (sovereign polity)
  2. ladies and gentlemen collectively

Further reading[edit]