tkać

See also: tkac, Tkac, tkač, and tkáč

Old Polish

Alternative forms

• ktać (possibly)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *tewk-der.?

Proto-Indo-European *(s)tew-

Proto-Indo-European *(s)tewk-der.?

Proto-Indo-European *tek-der.?

Proto-Slavic *tъkàti

Old Polish tkać

Inherited from Proto-Slavic *tъkàti. First attested in the 15th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /tkat͡ɕʲ/
• IPA^(key): (15^th CE) /tkat͡ɕʲ/

Verb

tkać impf

1. (transitive, weaving) to weave (to make fabric from thread on a loom)
   • 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[1], [2], [3]}, volume XLVII, page 359:

     Induit ciclade, pawlokø, auro texta tkana

     [Induit ciclade, pawłokę, auro texta tkana]

   • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, 22, 11:

     nyeobleczesz syø wrvchø gesto zvelni azelnv tkano gest

     [Nie obleczesz się w rucho, jeż to z wełny a ze lnu tkano jest.]

   • 1930 [c. 1455], chapter IV, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎^{transliteration, transcription}, Reg 23, 7:

     Azruszil domki kaplanow modlebnich gisz bily wdomv boszem gymsze zoni tkali iako domki lugowe

     [A zruszył domki kapłanow modlebnych, jiż byli w domu bożem, jimże żony tkały jako domki ługowe.]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[4], page 16:

     Tedy ony tamo bądacz tkaly pavloky, opravyayacz pyerlamy y byszyorem, popony, plascze oltarzne y ynne okraszy kosczyelną vyszyvayacz barzo nadobnye zlotem y yedvabyem

     [Tedy ony tamo będąc tkały pawłoki, oprawiając pierłami i bisiorem, popony, płaszcze ołtarzne i inne okrasy kościelne wyszywając bar-zo nadobnie złotem i jedwabiem]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[5], page 17:

     Maria […] navykla […] pavloky tkacz albo perlamy sczyegacz

     [Maryja […] nawykła […] pawłoki tkać albo perłami ściegać]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[6], page 48:

     Dzyevycza Marya szyedzyala sama [w] svey loznyczy robyączy swą robotą, szvkala sloto na yedvaby y pavloky a pavloką tkala

     [Dziewica Maryja siedziała sama [w] swej łożnicy robięcy swą robotę, sukała złoto na jedwab i pawłoki a pawłokę tkała]

   • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎^[7], page 98:

     Marya *ktala pavloky […] , bo v tym byla dobrze vmyeyącza

     [Maryja ktała pawłoki […] , bo w tym była dobrze umiejąca]

   1. (hapax legomenon) to weave (to create a spider's web)
      • 1874-1891 [1436], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎^{[8], [9], [10]}, volume XXIII, page 276:

        Texente aranea, gdy tkal payąk, reciaculum artis sue

        [Texente aranea, gdy tkał pająk, reciaculum artis sue]

   2. (attested in Greater Poland, poetic) to weave
      • 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie‎^{[11], [12], [13]}, Lubin, page 190:

        Tkal orditus

        [Tkał orditus]

      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎^{scan transliteration, transcription}, number Ez 5, Greater Poland:

        Przestrzyzon iest yako od tkøczego zywot moy gdym yeszcze tkan przestrzygl mye od zaranya asz dowyeczora dokonasz mye

        [Przestrzyżon jest jako od tkącego żywot moj, gdym jeszcze tkan, przestrzygł mie; od zarania aż do wieczora dokonasz mie]

Derived terms

nouns

• tkacz
• tkaczka
• tkanica
• tkanie
• tkanka
• tkanym działem

Related terms

adjectives

• tkacski
• tkaczów

nouns

• tknienie

verbs

• tknąć impf

Descendants

• Polish: tkać, tchać (Kuyavia)
• Silesian: tkać

References

• Boryś, Wiesław (2005), “tkać I-II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “tkać I-II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Brückner, Aleksander (1927), “tkać,_tknąć,_tczeć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
• S. Urbańczyk, editor (1984), “tkać, ktać (?)”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 9, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk, Łódź: Polish Academy of Sciences, page 157
• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “tkać, ktać (?)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska-Różycka, Magdalena Klapper, Tomasz Kolowca, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Joanna Duska, Maria Bugajska, Jan German, Beata Hejmo, Iwona Nobis, Dariusz Piwowarczyk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, editors (2024), “tkać”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

Alternative forms

• tchać (Kuyavia)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *tewk-der.?

Proto-Indo-European *(s)tew-

Proto-Indo-European *(s)tewk-der.?

Proto-Indo-European *tek-der.?

Proto-Slavic *tъkàti

Old Polish tkać

Polish tkać

Inherited from Old Polish tkać.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈtkat͡ɕ/

• (Middle Polish) IPA^(key): /ˈtkat͡ɕ/
• (Greater Poland):
  • (Central Greater Poland) IPA^(key): [ˈtkat͡ɕ]
• (Masovia):
  • (Masuria) IPA^(key): [ˈtkat͡ɕ]
  • (Far Masovian) IPA^(key): [ˈtkat͡ɕ]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -at͡ɕ
• Syllabification: tkać

Verb

tkać impf (perfective utkać)

1. (transitive, weaving) to weave (to produce by interlacing threads on a loom)
   1. (transitive) to weave (to create a spider's web)

      Synonyms: prząść, snuć

   2. (transitive, archaic) to weave (to interweave fabric with threads of a different color)
2. (transitive, somewhat colloquial) to tuck (to place inside of, often by force)

   Synonyms: utykać, wtykać

   1. (transitive, somewhat colloquial or dialectal, Far Masovian, Ciechanów) to shove (to force someone to take something; to force something into someone's hands)
   2. (transitive, obsolete) to shove (to sell for a higher price)
   3. (transitive, Central Greater Poland, Kalisz) to tuck (to eat much)
3. (reflexive with się, rare, weaving) to be weaved (to be made on a loom)
4. (reflexive with się, obsolete, figuratively) to weave (to unfold, to occur; to be made or done)
5. (reflexive with się, obsolete) to shove (to force oneself somewhere)

Conjugation

Conjugation of tkać impf

	person	singular			plural
		masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		tkać
present tense	1st	tkam			tkamy
	2nd	tkasz			tkacie
	3rd	tka			tkają
	impersonal	tka się
past tense	1st	tkałem, -(e)m tkał	tkałam, -(e)m tkała	tkałom, -(e)m tkało	tkaliśmy, -(e)śmy tkali	tkałyśmy, -(e)śmy tkały
	2nd	tkałeś, -(e)ś tkał	tkałaś, -(e)ś tkała	tkałoś, -(e)ś tkało	tkaliście, -(e)ście tkali	tkałyście, -(e)ście tkały
	3rd	tkał	tkała	tkało	tkali	tkały
	impersonal	tkano
future tense	1st	będę tkał, będę tkać	będę tkała, będę tkać	będę tkało, będę tkać	będziemy tkali, będziemy tkać	będziemy tkały, będziemy tkać
	2nd	będziesz tkał, będziesz tkać	będziesz tkała, będziesz tkać	będziesz tkało, będziesz tkać	będziecie tkali, będziecie tkać	będziecie tkały, będziecie tkać
	3rd	będzie tkał, będzie tkać	będzie tkała, będzie tkać	będzie tkało, będzie tkać	będą tkali, będą tkać	będą tkały, będą tkać
	impersonal	będzie tkać się
conditional	1st	tkałbym, bym tkał	tkałabym, bym tkała	tkałobym, bym tkało	tkalibyśmy, byśmy tkali	tkałybyśmy, byśmy tkały
	2nd	tkałbyś, byś tkał	tkałabyś, byś tkała	tkałobyś, byś tkało	tkalibyście, byście tkali	tkałybyście, byście tkały
	3rd	tkałby, by tkał	tkałaby, by tkała	tkałoby, by tkało	tkaliby, by tkali	tkałyby, by tkały
	impersonal	tkano by
imperative	1st	niech tkam			tkajmy
	2nd	tkaj			tkajcie
	3rd	niech tka			niech tkają
active adjectival participle		tkający	tkająca	tkające	tkający	tkające
passive adjectival participle		tkany	tkana	tkane	tkani	tkane
contemporary adverbial participle		tkając
verbal noun		tkanie

Obsolete or dialectal (Masurian dialects):

Conjugation of tkać impf

	person	singular			plural
		masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		tkać
present tense	1st	tkę			tczemy
	2nd	tczesz			tczecie
	3rd	tcze			tką
	impersonal	tcze się
past tense	1st	tkałem, -(e)m tkał	tkałam, -(e)m tkała	tkałom, -(e)m tkało	tkaliśmy, -(e)śmy tkali	tkałyśmy, -(e)śmy tkały
	2nd	tkałeś, -(e)ś tkał	tkałaś, -(e)ś tkała	tkałoś, -(e)ś tkało	tkaliście, -(e)ście tkali	tkałyście, -(e)ście tkały
	3rd	tkał	tkała	tkało	tkali	tkały
	impersonal	tkano
future tense	1st	będę tkał, będę tkać	będę tkała, będę tkać	będę tkało, będę tkać	będziemy tkali, będziemy tkać	będziemy tkały, będziemy tkać
	2nd	będziesz tkał, będziesz tkać	będziesz tkała, będziesz tkać	będziesz tkało, będziesz tkać	będziecie tkali, będziecie tkać	będziecie tkały, będziecie tkać
	3rd	będzie tkał, będzie tkać	będzie tkała, będzie tkać	będzie tkało, będzie tkać	będą tkali, będą tkać	będą tkały, będą tkać
	impersonal	będzie tkać się
conditional	1st	tkałbym, bym tkał	tkałabym, bym tkała	tkałobym, bym tkało	tkalibyśmy, byśmy tkali	tkałybyśmy, byśmy tkały
	2nd	tkałbyś, byś tkał	tkałabyś, byś tkała	tkałobyś, byś tkało	tkalibyście, byście tkali	tkałybyście, byście tkały
	3rd	tkałby, by tkał	tkałaby, by tkała	tkałoby, by tkało	tkaliby, by tkali	tkałyby, by tkały
	impersonal	tkano by
imperative	1st	niech tkę			tkajmy
	2nd	tkaj			tkajcie
	3rd	niech tcze			niech tką
active adjectival participle		tkący	tkąca	tkące	tkący	tkące
passive adjectival participle		tkany	tkana	tkane	tkani	tkane
contemporary adverbial participle		tkąc
verbal noun		tkanie

or obsolete:

Conjugation of tkać impf

	person	singular			plural
		masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		tkać
present tense	1st	tkę			tczemy
	2nd	tczesz			tczecie
	3rd	tcze			tczą
	impersonal	tcze się
past tense	1st	tkałem, -(e)m tkał	tkałam, -(e)m tkała	tkałom, -(e)m tkało	tkaliśmy, -(e)śmy tkali	tkałyśmy, -(e)śmy tkały
	2nd	tkałeś, -(e)ś tkał	tkałaś, -(e)ś tkała	tkałoś, -(e)ś tkało	tkaliście, -(e)ście tkali	tkałyście, -(e)ście tkały
	3rd	tkał	tkała	tkało	tkali	tkały
	impersonal	tkano
future tense	1st	będę tkał, będę tkać	będę tkała, będę tkać	będę tkało, będę tkać	będziemy tkali, będziemy tkać	będziemy tkały, będziemy tkać
	2nd	będziesz tkał, będziesz tkać	będziesz tkała, będziesz tkać	będziesz tkało, będziesz tkać	będziecie tkali, będziecie tkać	będziecie tkały, będziecie tkać
	3rd	będzie tkał, będzie tkać	będzie tkała, będzie tkać	będzie tkało, będzie tkać	będą tkali, będą tkać	będą tkały, będą tkać
	impersonal	będzie tkać się
conditional	1st	tkałbym, bym tkał	tkałabym, bym tkała	tkałobym, bym tkało	tkalibyśmy, byśmy tkali	tkałybyśmy, byśmy tkały
	2nd	tkałbyś, byś tkał	tkałabyś, byś tkała	tkałobyś, byś tkało	tkalibyście, byście tkali	tkałybyście, byście tkały
	3rd	tkałby, by tkał	tkałaby, by tkała	tkałoby, by tkało	tkaliby, by tkali	tkałyby, by tkały
	impersonal	tkano by
imperative	1st	niech tkę			tkajmy
	2nd	tkaj			tkajcie
	3rd	niech tcze			niech tczą
active adjectival participle		tczący	tcząca	tczące	tczący	tczące
passive adjectival participle		tkany	tkana	tkane	tkani	tkane
contemporary adverbial participle		tcząc
verbal noun		tkanie

Derived terms

verbs

• napotkać pf, napotykać impf
• odetkać pf, odetykać impf
• podetkać pf, podetykać impf
• potkać pf, potykać impf
• przetkać pf, przetykać impf
• przytkać pf, przytykać impf
• rozetkać pf, rozetykać impf
• spotkać pf, spotykać impf
• utkać pf, utykać impf
• zatkać pf, zatykać impf

Related terms

adjective

• tkacki

nouns

• tkactwo
• tkacz
• tkaczka
• tkalnia
• tkanina
• tkanka

Further reading

• “tkać”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[14] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “tkać”, in Polish dictionaries at PWN‎^[15] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “tkać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “TKAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.02.2015
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “tkać”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “tkać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “tkać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 61
• Jan Karłowicz (1907), “tkać”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 402

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *tewk-der.?

Proto-Indo-European *(s)tew-

Proto-Indo-European *(s)tewk-der.?

Proto-Indo-European *tek-der.?

Proto-Slavic *tъkàti

Old Polish tkać

Silesian tkać

Inherited from Old Polish tkać.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈtkat͡ɕ/
• Rhymes: -at͡ɕ
• Syllabification: tkać

Verb

tkać impf

1. (transitive, weaving) to weave (to produce by interlacing threads on a loom)
2. (transitive) to tuck (to place inside of)
   1. (transitive) to shove (to force someone to take something; to force something into someone's hands)

Conjugation

Conjugation of tkać impf
	person	singular			plural
		masculine	feminine	neuter	virile	nonvirile
infinitive		tkać
present tense	1st	tkōm			tkōmy
	2nd	tkŏsz			tkŏcie
	3rd	tkŏ			tkajōm
past tense	1st	tkołch, tkołech, tkoł żech	tkałach tkała żech	tkałoch1) tkało żech1)	tkalimy, tkalichmy	tkałymy, tkałychmy
	2nd	tkołś, tkołeś, tkoł żeś	tkałaś tkała żeś	tkałoś1) tkało żeś1)	tkaliście, tkali żeście	tkałyście, tkały żeście
	3rd	tkoł	tkała	tkało	tkali	tkały
future tense	1st	bydã tkoł, bydã tkać	bydã tkała, bydã tkać	bydã tkało,1) bydã tkać	bydymy tkali, bydymy tkać	bydymy tkały, bydymy tkać
	2nd	bydziesz tkoł, bydziesz tkać	bydziesz tkała, bydziesz tkać	bydziesz tkało,1) bydziesz tkać	bydziecie tkali, bydziecie tkać	bydziecie tkały, bydziecie tkać
	3rd	bydzie tkoł, bydzie tkać	bydzie tkała, bydzie tkać	bydzie tkało, bydzie tkać	bydōm tkali, bydōm tkać	bydōm tkały, bydōm tkać
pluperfect tense2)	1st	bōłch tkoł, bōłech tkoł, bōł żech tkoł	byłach tkała była żech tkała	byłoch tkało1) było żech tkało1)	byli my tkali, bylichmy tkali	były my tkały, byłychmy tkały
	2nd	bōłś tkoł, bōłeś tkoł, bōł żeś tkoł	byłaś tkała była żeś tkała	byłoś tkało1) było żeś tkało1)	byliście tkali, byli żeście tkali	byłyście tkały, były żeście tkały
	3rd	bōł tkoł	była tkała	było tkało1)	były my tkali, byłychmy tkali	były tkały
conditional	1st	bych tkoł	bych tkała	byście tkali	by my tkały, bychmy tkały
	2nd	byś tkoł	byś tkała	byście tkali	byście tkały
	3rd	by tkoł	by tkała	by tkało	by tkali	by tkały
imperative	1st	niych tkōm			tkejmy
	2nd	tkej			tkejcie
	3rd	niych tkŏ			niych tkajōm
active adjectival participle		tkajōncy	tkajōncŏ	tkajōnce	tkajōncy	tkajōnce
passive adjectival participle		tkany	tkanŏ	tkane	tkani	tkane
verbal noun		tkanie
1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. 2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

Further reading

• tkać in silling.org
• Henryk Jaroszewicz (2022), “tkać”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 143
• Eugeniusz Kosmała (2023), Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), t, page 15

Upper Sorbian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *tъkàti.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈtkat͡ʃ/
• Rhymes: -at͡ʃ
• Hyphenation: tkać
• Syllabification: tkać

Verb

tkać impf

1. (transitive) to weave

Conjunction

Conjugation of tkać (imperfective)

	person	singular	dual		plural
			virile	nonvirile
infinitive		tkać
transgressive		tkajo
present tense	1st	tkaju	tkajemoj		tkajemy
	2nd	tkaješ	tkajetaj	tkajetej	tkajeće
	3rd	tkaje	tkajetaj	tkajetej	tkaja
past tense	1st	tkajach	tkajachmoj		tkajachmy
	2nd	tkaješe	tkaještaj	tkaještej	tkaješće
	3rd	tkaješe	tkaještaj	tkaještej	tkajachu
imperative	1st	—	tkajmoj		tkajmy
	2nd	tkaj	tkajtaj	tkajtej	tkajće
	3rd	tkaj	—
active participle		tkajacy
passive participle		tkaty
ł-form		tkał
verbal noun		tkaće

1. This term needs a translation to English. Please help out and add a translation, then remove the text {{rfdef}}.

Related terms

nouns

• tkalc m inan or m pers
• tkalča f

Further reading

• “tkać” in Soblex