ժամ
Armenian
Etymology
From Old Armenian ժամ (žam); see below.
Pronunciation
Noun
ժամ • (žam)
- hour
- կես ժամ ― kes žam ― half an hour
- time
- ժամը քանի՞սն է ― žamə kʻani?sn ē ― what time is it?
- (colloquial) watch
- ժամս գողացել են ― žams goġacʻel en ― my watch has been stolen
- ժամս տանն եմ թողել ― žams tann em tʻoġel ― I left my watch at home
- (Christianity) divine service
- (dialectal) church
Declension
va-type, inanimate (Eastern Armenian)
singular | plural | |||
---|---|---|---|---|
nominative | ժամ (žam) | ժամեր (žamer) | ||
dative | ժամվա (žamva) | ժամերի (žameri) | ||
ablative | ժամվանից (žamvanicʻ) | ժամերից (žamericʻ) | ||
instrumental | ժամով (žamov) | ժամերով (žamerov) | ||
locative | ժամում (žamum) | ժամերում (žamerum) | ||
definite forms | ||||
nominative | ժամը/ժամն (žamə/žamn) | ժամերը/ժամերն (žamerə/žamern) | ||
dative | ժամվան (žamvan) | ժամերին (žamerin) | ||
1st person possessive forms (my) | ||||
nominative | ժամս (žams) | ժամերս (žamers) | ||
dative | ժամվաս (žamvas) | ժամերիս (žameris) | ||
ablative | ժամվանիցս (žamvanicʻs) | ժամերիցս (žamericʻs) | ||
instrumental | ժամովս (žamovs) | ժամերովս (žamerovs) | ||
locative | ժամումս (žamums) | ժամերումս (žamerums) | ||
2nd person possessive forms (your) | ||||
nominative | ժամդ (žamd) | ժամերդ (žamerd) | ||
dative | ժամվադ (žamvad) | ժամերիդ (žamerid) | ||
ablative | ժամվանիցդ (žamvanicʻd) | ժամերիցդ (žamericʻd) | ||
instrumental | ժամովդ (žamovd) | ժամերովդ (žamerovd) | ||
locative | ժամումդ (žamumd) | ժամերումդ (žamerumd) |
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
singular | plural | |||
---|---|---|---|---|
nominative | ժամ (žam) | ժամեր (žamer) | ||
dative | ժամի (žami) | ժամերի (žameri) | ||
ablative | ժամից (žamicʻ) | ժամերից (žamericʻ) | ||
instrumental | ժամով (žamov) | ժամերով (žamerov) | ||
locative | ժամում (žamum) | ժամերում (žamerum) | ||
definite forms | ||||
nominative | ժամը/ժամն (žamə/žamn) | ժամերը/ժամերն (žamerə/žamern) | ||
dative | ժամին (žamin) | ժամերին (žamerin) | ||
1st person possessive forms (my) | ||||
nominative | ժամս (žams) | ժամերս (žamers) | ||
dative | ժամիս (žamis) | ժամերիս (žameris) | ||
ablative | ժամիցս (žamicʻs) | ժամերիցս (žamericʻs) | ||
instrumental | ժամովս (žamovs) | ժամերովս (žamerovs) | ||
locative | ժամումս (žamums) | ժամերումս (žamerums) | ||
2nd person possessive forms (your) | ||||
nominative | ժամդ (žamd) | ժամերդ (žamerd) | ||
dative | ժամիդ (žamid) | ժամերիդ (žamerid) | ||
ablative | ժամիցդ (žamicʻd) | ժամերիցդ (žamericʻd) | ||
instrumental | ժամովդ (žamovd) | ժամերովդ (žamerovd) | ||
locative | ժամումդ (žamumd) | ժամերումդ (žamerumd) |
Synonyms
- (time): ժամանակ (žamanak)
Old Armenian
Etymology
Back-formation from ժաման (žaman), where the ending was wrongly interpreted as the suffix -ան (-an). Compare also Central Kurdish ژەم (žam, “meal”). The meaning of “church” in popular speech developed from “time” → “time of divine service” → “the place of divine service, church”; the similarity with Arabic جامع (jāmiʿ, “mosque”), Turkish cami is coincidental.
Noun
ժամ • (žam)
- hour
- առաջին ժամ եւ կէս ― aṙaǰin žam ew kēs ― an hour and a half
- կէս ժամ ― kēs žam ― half an hour
- քառորդ մի ժամու ― kʻaṙord mi žamu ― a quarter of an hour
- time, moment; proper time, precise time
- վրան/խորան ժամու ― vran/xoran žamu ― the Tabernacle
- միջին ժամ ― miǰin žam ― mean time
- աստեղական ժամ ― astełakan žam ― sidereal time
- արեւային ժամ ― arewayin žam ― solar time
- ճշմարիտ ժամ ― čšmarit žam ― true time
- հնչել երկրոդ ժամու ― hnčʻel erkrod žamu ― to strike two
- քանի՞ են ժամք ― kʻani? en žamkʻ ― what o'clock is it? what's o'clock?
- ժամ է երկրորդ ― žam ē erkrord ― it is two o'clock
- ժամք երկու եւ վայրկեանք տասն ― žamkʻ erku ew vayrkeankʻ tasn ― it is ten minutes past two (o'clock)
- երկու ժամք եւ քառորդ մի ― erku žamkʻ ew kʻaṙord mi ― it is a quarter past two
- ժամք երկու եւ վարկեանք քսան ― žamkʻ erku ew varkeankʻ kʻsan ― twenty minutes past two
- ժամք երկու եւ կէս ― žamkʻ erku ew kēs ― half past two
- ժամք երկու եւ վայրկեանք յիսուն ― žamkʻ erku ew vayrkeankʻ yisun ― it is ten minutes to three
- ժամք երկու քառորդաւ ընդհատ ― žamkʻ erku kʻaṙordaw əndhat ― a quarter to three
- ժամք երկու եւ վայրկեանք քառասուն ― žamkʻ erku ew vayrkeankʻ kʻaṙasun ― twenty minutes to three
- զերրորդ ժամու ― zerrord žamu ― about three o'clock
- ի վեցերորդ ժամու առաւօտուն ― i vecʻerord žamu aṙawōtun ― at six (o'clock) in the morning, or at six AM
- յեօթն ժամու յետ միջօրէի ― yeōtʻn žamu yet miǰōrēi ― at seven in the afternoon, or at seven PM
- ի սմին իսկ ժամու/պահու ― i smin isk žamu/pahu ― just now, now
- յամենայն ժամու, յորում եւ է ժամու ― yamenayn žamu, yorum ew ē žamu ― every hour in the day, at every moment
- ի նշանակեալ ժամու/պահու ― i nšanakeal žamu/pahu ― at the appointed time
- ամենայն ժամուց են նորա գործք ― amenayn žamucʻ en nora gorckʻ ― every hour of his time has its appointed task
- ի ժամս պարապոյ իմոյ, ի ժամս զբօսանց ― i žams parapoy imoy, i žams zbōsancʻ ― in my leisure hours
- ժամ բարեպատեհ ― žam barepateh ― favorable moment
- ժամու, ի ժամու, ի դէպ ժամու ― žamu, i žamu, i dēp žamu ― in time, in good time, at the proper time
- ժամ առնել, դնել, տալ ― žam aṙnel, dnel, tal ― to appoint an hour, a time, to fix a day
- ժամ է ― žam ē ― it is time, it is the fitting moment
- այլում ժամու եւ ժամանակի սպասել ― aylum žamu ew žamanaki spasel ― to wait better times, or for a more favorable occasion
- բազում ժամս ընդ իմն հանել ― bazum žams ənd imn hanel ― to stay some hours with
- ժամ հարկանել ― žam harkanel ― to ring the bell (to indicate the time)
- յամենայն ժամ ― yamenayn žam ― at all times, always
- ժամ ի ժամ ― žam i žam ― from hour to hour
- ժամ ի առնել, սահմանել ― žam i aṙnel, sahmanel ― to put off from time to time, to spin out, to prolong
- ժամ ի ժամէ, ժամէ ի ժամ ― žam i žamē, žamē i žam ― at every moment, hourly, from hour to hour
- առ ժամ մի, ընդ ժամս, առ ժամս ― aṙ žam mi, ənd žams, aṙ žams ― at present, for the moment, now, provisionally
- ժամս ժամս, ընդ ժամս ժամս, ժամս ընդ ժամս ― žams žams, ənd žams žams, žams ənd žams ― from time to time, now and then, sometimes
- յառաջ քան զժամն ― yaṙaǰ kʻan zžamn ― out of time, before the time, too soon
- եկեալ հասանէր ժամ ― ekeal hasanēr žam ― the moment had arrived
- ժամ ճաշոյն ― žam čašoyn ― dinner-time, the dinner hour
- ժամ ճաշոյ է ― žam čašoy ē ― it is dinner-time
- զօգուտ ժամս, ի բազում ժամս, ժամս ձիգս, ցմեծ ժամս ― zōgut žams, i bazum žams, žams jigs, cʻmec žams ― for hours together, whole hours, hours at a time, along time
- հասանել ժամու կնոջ ― hasanel žamu knoǰ ― to he near delivery or childbirth; to be near her time
- յետին ժամ ― yetin žam ― dying hour, hour of death, last moments
- leisure-time, opportunity, occasion
- ժամ առնուլ, գտանել ― žam aṙnul, gtanel ― to take occasion, to find time, or opportunity
- յորժամ ժամ լինիցի ― yoržam žam linicʻi ― when the opportunity arrives
- season
- ըստ ժամուն պիտոյից ― əst žamun pitoyicʻ ― according to circumstances, seasonableness
- ի ժամու եւ տարաժամու ― i žamu ew taražamu ― seasonably and unseasonably
- (astrology) horoscope, nativity, ascendant
- (Christianity) canonical hours, divine service
- ժամ առնել ― žam aṙnel ― to pray; to say the mass
- (dialectal) church
Declension
u-type
i-a-type
Derived terms
- ամենաժամ (amenažam)
- այժմ (ayžm)
- անժամ (anžam)
- անժամեմ (anžamem)
- անժամութիւն (anžamutʻiwn)
- ապաժամ (apažam)
- ապաժամեան (apažamean)
- առժամագիւտ (aṙžamagiwt)
- առժամայն (aṙžamayn)
- առժամայնութիւն (aṙžamaynutʻiwn)
- առժամայս (aṙžamays)
- առժամայք (aṙžamaykʻ)
- առժամեայ (aṙžameay)
- առժամեան (aṙžamean)
- բարեժամ (barežam)
- բարեժամութիւն (barežamutʻiwn)
- գիշերաժամ (gišeražam)
- դատարկաժամ (datarkažam)
- երկոտասանաժամեայ (erkotasanažameay)
- երկոտասանաժամեան (erkotasanažamean)
- ժամաբաշխ (žamabašx)
- ժամագիրք (žamagirkʻ)
- ժամագիւտ (žamagiwt)
- ժամադէտ (žamadēt)
- ժամադիտակ (žamaditak)
- ժամադիտական (žamaditakan)
- ժամադիտեմ (žamaditem)
- ժամադիր (žamadir)
- ժամադրական (žamadrakan)
- ժամադրեմ (žamadrem)
- ժամադրութիւն (žamadrutʻiwn)
- ժամակալ (žamakal)
- ժամակալութիւն (žamakalutʻiwn)
- ժամակարգութիւն (žamakargutʻiwn)
- ժամահամբոյր (žamahamboyr)
- ժամահար (žamahar)
- ժամաձայն (žamajayn)
- ժամամուտ (žamamut)
- ժամայեղ (žamayeł)
- ժամայն (žamayn)
- ժամանոց (žamanocʻ)
- ժամաչար (žamačʻar)
- ժամապահ (žamapah)
- ժամավաճառ (žamavačaṙ)
- ժամավաճառութիւն (žamavačaṙutʻiwn)
- ժամատեղ (žamateł)
- ժամատեղի (žamatełi)
- ժամատու (žamatu)
- ժամատուն (žamatun)
- ժամարար (žamarar)
- ժամացոյց (žamacʻoycʻ)
- ժամոյք (žamoykʻ)
- ժամուց (žamucʻ)
- ժում (žum)
- կիսաժամ (kisažam)
- ճաշաժամ (čašažam)
- մահտարաժամ (mahtaražam)
- մեղմաժամ (mełmažam)
- մետասանաժամորդ (metasanažamord)
- յայնժամ (yaynžam)
- յանժամեմ (yanžamem)
- յարաժամ (yaražam)
- յիսունժամեան (yisunžamean)
- յորժամ (yoržam)
- նոյնժամայն (noynžamayn)
- տարաժամ (taražam)
- տարաժամաբար (taražamabar)
- տարաժամիմ (taražamim)
- տարաժամու (taražamu)
- տարաժամութիւն (taražamutʻiwn)
- տօթաժամ (tōtʻažam)
- ցայնժամ (cʻaynžam)
- ցորժամ (cʻoržam)
Related terms
Descendants
References
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “ժամ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ժամ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “ժամ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
Categories:
- Armenian terms inherited from Old Armenian
- Armenian terms derived from Old Armenian
- Armenian terms with IPA pronunciation
- Armenian terms with audio links
- Armenian lemmas
- Armenian nouns
- Armenian terms with usage examples
- Armenian colloquialisms
- hy:Christianity
- Armenian dialectal terms
- hy:Time
- Old Armenian back-formations
- Old Armenian lemmas
- Old Armenian nouns
- Old Armenian terms with usage examples
- xcl:Astrology
- xcl:Christianity
- Old Armenian dialectal terms
- xcl:Time