अपर
Hindi
[edit]Etymology
[edit]Borrowed from Sanskrit अपर (apara).
Pronunciation
[edit]- (Standard Hindi) IPA(key): /ə.pəɾ/, [ɐ.pɐɾ]
Noun
[edit]अपर • (apar) (indeclinable)
Sanskrit
[edit]Alternative scripts
[edit]Alternative scripts
- অপৰ (Assamese script)
- ᬅᬧᬭ (Balinese script)
- অপর (Bengali script)
- 𑰀𑰢𑰨 (Bhaiksuki script)
- 𑀅𑀧𑀭 (Brahmi script)
- အပရ (Burmese script)
- અપર (Gujarati script)
- ਅਪਰ (Gurmukhi script)
- 𑌅𑌪𑌰 (Grantha script)
- ꦄꦥꦫ (Javanese script)
- 𑂃𑂣𑂩 (Kaithi script)
- ಅಪರ (Kannada script)
- អបរ (Khmer script)
- ອປຣ (Lao script)
- അപര (Malayalam script)
- ᠠᢒᠠᡵᠠ (Manchu script)
- 𑘀𑘢𑘨 (Modi script)
- ᠠᢒᠠᠷᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦠𑧂𑧈 (Nandinagari script)
- 𑐀𑐥𑐬 (Newa script)
- ଅପର (Odia script)
- ꢂꢦꢬ (Saurashtra script)
- 𑆃𑆥𑆫 (Sharada script)
- 𑖀𑖢𑖨 (Siddham script)
- අපර (Sinhalese script)
- 𑩐𑩰𑩼 (Soyombo script)
- 𑚀𑚞𑚤 (Takri script)
- அபர (Tamil script)
- అపర (Telugu script)
- อปร (Thai script)
- ཨ་པ་ར (Tibetan script)
- 𑒁𑒣𑒩 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨞𑨫 (Zanabazar Square script)
Etymology 1
[edit]Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]अ-पर • (a-para) stem
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरः (aparaḥ) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराः (aparāḥ) अपरासः¹ (aparāsaḥ¹) |
| accusative | अपरम् (aparam) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपरान् (aparān) |
| instrumental | अपरेण (apareṇa) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरैः (aparaiḥ) अपरेभिः¹ (aparebhiḥ¹) |
| dative | अपराय (aparāya) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| ablative | अपरात् (aparāt) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| genitive | अपरस्य (aparasya) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरे (apare) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरेषु (apareṣu) |
| vocative | अपर (apara) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराः (aparāḥ) अपरासः¹ (aparāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरा (aparā) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
| accusative | अपराम् (aparām) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
| instrumental | अपरया (aparayā) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभिः (aparābhiḥ) |
| dative | अपरायै (aparāyai) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| ablative | अपरायाः (aparāyāḥ) अपरायै² (aparāyai²) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| genitive | अपरायाः (aparāyāḥ) अपरायै² (aparāyai²) |
अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरायाम् (aparāyām) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरासु (aparāsu) |
| vocative | अपरे (apare) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरम् (aparam) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
| accusative | अपरम् (aparam) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
| instrumental | अपरेण (apareṇa) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरैः (aparaiḥ) अपरेभिः¹ (aparebhiḥ¹) |
| dative | अपराय (aparāya) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| ablative | अपरात् (aparāt) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| genitive | अपरस्य (aparasya) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरे (apare) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरेषु (apareṣu) |
| vocative | अपर (apara) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
- ¹Vedic
Etymology 2
[edit]From Proto-Indo-European *h₂eperos, itself a comparative of *h₂epo (“off, away”) (whence Sanskrit अप (ápa)).[1] Cognate with Albanian afër (“close, nearby”), Gothic 𐌰𐍆𐌰𐍂 (afar, “after”), Old Persian 𐎠𐎱𐎼 (apara, “later, after”), Avestan 𐬀𐬞𐬀𐬭𐬀 (apara, “more behind, later”).
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]अप॑र • (ápara) stem
- posterior, later, latter (as opposed to पूर्व (pū́rva); often in compounds)
- RV 1.145.2
- तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत्।
- न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः॥
- tamitpṛcchanti na simo vi pṛcchati sveneva dhīro manasā yadaghrabhīt |
- na mṛṣyate prathamaṃ nāparaṃ vaco'sya kratvā sacate apradṛpitaḥ ||
- They ask of him (Agni): not all learn by their questioning what he, the Sage, hath grasped, as ’twere, with his own mind.
- Forgetting not the former nor the later word, he goeth on, not careless, in his mental power.
- RV 1.145.2
- following
- western
- RV 1.31.4
- त्वमग्ने मनवे द्यामवाशयः पुरूरवसे सुकृते सुकृत्तरः।
- श्वात्रेण यत्पित्रोर्मुच्यसे पर्या त्वा पूर्वमनयन्नापरं पुनः॥
- tvamagne manave dyāmavāśayaḥ purūravase sukṛte sukṛttaraḥ |
- śvātreṇa yatpitrormucyase paryā tvā pūrvamanayannāparaṃ punaḥ ||
- Agni thou madest heaven to thunder for mankind; thou, yet more pious, for pious Purūravas.
- When thou art rapidly freed from thy parents, first eastward they bear thee round, and, after, to the west.
- RV 1.31.4
- inferior, lower (as opposed to पर (pára))
- other, another (as opposed to स्व (svá))
- different (with ablative)
- being in the west of
- distant, opposite
Usage notes
[edit]Sometimes अपर (apara) is used as a conjunction to connect words or sentences e.g. अपरञ्च (aparañca, “moreover”).
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरः (aparaḥ) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराः (aparāḥ) अपरासः¹ (aparāsaḥ¹) |
| accusative | अपरम् (aparam) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपरान् (aparān) |
| instrumental | अपरेण (apareṇa) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरैः (aparaiḥ) अपरेभिः¹ (aparebhiḥ¹) |
| dative | अपराय (aparāya) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| ablative | अपरात् (aparāt) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| genitive | अपरस्य (aparasya) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरे (apare) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरेषु (apareṣu) |
| vocative | अपर (apara) | अपरौ (aparau) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराः (aparāḥ) अपरासः¹ (aparāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरा (aparā) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
| accusative | अपराम् (aparām) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
| instrumental | अपरया (aparayā) अपरा¹ (aparā¹) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभिः (aparābhiḥ) |
| dative | अपरायै (aparāyai) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| ablative | अपरायाः (aparāyāḥ) अपरायै² (aparāyai²) |
अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपराभ्यः (aparābhyaḥ) |
| genitive | अपरायाः (aparāyāḥ) अपरायै² (aparāyai²) |
अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरायाम् (aparāyām) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरासु (aparāsu) |
| vocative | अपरे (apare) | अपरे (apare) | अपराः (aparāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपरम् (aparam) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
| accusative | अपरम् (aparam) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
| instrumental | अपरेण (apareṇa) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरैः (aparaiḥ) अपरेभिः¹ (aparebhiḥ¹) |
| dative | अपराय (aparāya) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| ablative | अपरात् (aparāt) | अपराभ्याम् (aparābhyām) | अपरेभ्यः (aparebhyaḥ) |
| genitive | अपरस्य (aparasya) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपराणाम् (aparāṇām) |
| locative | अपरे (apare) | अपरयोः (aparayoḥ) | अपरेषु (apareṣu) |
| vocative | अपर (apara) | अपरे (apare) | अपराणि (aparāṇi) अपरा¹ (aparā¹) |
- ¹Vedic
Descendants
[edit]- Nepali: अरू (arū)
- Punjabi: ਹੋਰ (hor)
- → Marathi: अपर (apar)
- → Assamese: অপৰ (opor)
- → Kannada: ಅಪರ (apara)
- → Tamil: அபரம் (aparam)
- → Telugu: అపరము (aparamu)
Noun
[edit]अप॑र • (ápara) stem, m
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अप॑रः (áparaḥ) | अप॑रौ (áparau) अप॑रा¹ (áparā¹) |
अप॑राः (áparāḥ) अप॑रासः¹ (áparāsaḥ¹) |
| accusative | अप॑रम् (áparam) | अप॑रौ (áparau) अप॑रा¹ (áparā¹) |
अप॑रान् (áparān) |
| instrumental | अप॑रेण (ápareṇa) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रैः (áparaiḥ) अप॑रेभिः¹ (áparebhiḥ¹) |
| dative | अप॑राय (áparāya) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रेभ्यः (áparebhyaḥ) |
| ablative | अप॑रात् (áparāt) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रेभ्यः (áparebhyaḥ) |
| genitive | अप॑रस्य (áparasya) | अप॑रयोः (áparayoḥ) | अप॑राणाम् (áparāṇām) |
| locative | अप॑रे (ápare) | अप॑रयोः (áparayoḥ) | अप॑रेषु (ápareṣu) |
| vocative | अप॑र (ápara) | अप॑रौ (áparau) अप॑रा¹ (áparā¹) |
अप॑राः (áparāḥ) अप॑रासः¹ (áparāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
Noun
[edit]अप॑र • (ápara) stem, n
- the future
- इत्था गर्णन्तो महिनस्य शर्मन दिवि षयाम पार्ये गोषतमाः ||
- nūnaṃ na indrāparāya ca syā bhavā mṛḷīka uta no abhiṣṭau |
- itthā ghṛṇanto mahinasya śarman divi ṣyāma pārye ghoṣatamāḥ ||
- Be ours, O Indra, now and for the future, be graciously inclined and near to help us.
- Thus may we, singing, sheltered by the Mighty, win many cattle on the day of trial.
- इत्था गर्णन्तो महिनस्य शर्मन दिवि षयाम पार्ये गोषतमाः ||
Declension
[edit]| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अप॑रम् (áparam) | अप॑रे (ápare) | अप॑राणि (áparāṇi) अप॑रा¹ (áparā¹) |
| accusative | अप॑रम् (áparam) | अप॑रे (ápare) | अप॑राणि (áparāṇi) अप॑रा¹ (áparā¹) |
| instrumental | अप॑रेण (ápareṇa) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रैः (áparaiḥ) अप॑रेभिः¹ (áparebhiḥ¹) |
| dative | अप॑राय (áparāya) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रेभ्यः (áparebhyaḥ) |
| ablative | अप॑रात् (áparāt) | अप॑राभ्याम् (áparābhyām) | अप॑रेभ्यः (áparebhyaḥ) |
| genitive | अप॑रस्य (áparasya) | अप॑रयोः (áparayoḥ) | अप॑राणाम् (áparāṇām) |
| locative | अप॑रे (ápare) | अप॑रयोः (áparayoḥ) | अप॑रेषु (ápareṣu) |
| vocative | अप॑र (ápara) | अप॑रे (ápare) | अप॑राणि (áparāṇi) अप॑रा¹ (áparā¹) |
- ¹Vedic
References
[edit]- ^ Mayrhofer, Manfred (1992), “ápara-”, in Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan][1] (in German), volume 1, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, page 83
Further reading
[edit]- Monier Williams (1899), “अपर”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 50, column 2.
- Oryol, Vladimir E. (1998), “अपर”, in Albanian Etymological Dictionary, Leiden; Boston; Köln: Brill, →ISBN, page 1
Categories:
- Hindi terms borrowed from Sanskrit
- Hindi terms derived from Sanskrit
- Hindi terms with IPA pronunciation
- Hindi lemmas
- Hindi adjectives
- Hindi indeclinable adjectives
- Sanskrit terms prefixed with अ-
- Sanskrit terms with IPA pronunciation
- Sanskrit lemmas
- Sanskrit adjectives
- Sanskrit adjectives in Devanagari script
- Sanskrit a-stem adjectives
- Sanskrit a-stem nouns
- Sanskrit terms inherited from Proto-Indo-European
- Sanskrit terms derived from Proto-Indo-European
- Sanskrit nouns
- Sanskrit nouns in Devanagari script
- Sanskrit masculine nouns
- Sanskrit neuter nouns