विश्व

From Wiktionary, the free dictionary
Jump to navigation Jump to search

Hindi[edit]

Etymology[edit]

Learned borrowing from Sanskrit विश्व (viśva).

Pronunciation[edit]

  • (Delhi Hindi) IPA(key): /ʋɪʃ.ʋə/, [ʋɪʃ.ʋɐ]

Noun[edit]

विश्व (viśvam (Urdu spellingوشوه⁩)

  1. universe
  2. the world
    Synonyms: दुनिया (duniyā), जग (jag)

Declension[edit]

Adjective[edit]

विश्व (viśva) (indeclinable, Urdu spellingوشوه⁩)

  1. universal, whole
    Synonym: वैश्विक (vaiśvik)

Derived terms[edit]

Further reading[edit]

Marathi[edit]

Etymology[edit]

Learned borrowing from Sanskrit विश्व (viśva).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

विश्व (viśvan

  1. universe
  2. the world

Declension[edit]

Declension of विश्व (neut cons-stem)
direct
singular
विश्व
viśva
direct
plural
विश्वे, विश्वं
viśvae, viśva
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
nominative
प्रथमा
विश्व
viśva
विश्वे, विश्वं
viśvae, viśva
oblique
सामान्यरूप
विश्वा
viśvaā
विश्वां-
viśvaān-
acc. / dative
द्वितीया / चतुर्थी
विश्वाला
viśvaālā
विश्वांना
viśvaānnā
ergative विश्वाने, विश्वानं
viśvaāne, viśvaāna
विश्वांनी
viśvaānnī
instrumental विश्वाशी
viśvaāśī
विश्वांशी
viśvaānśī
locative
सप्तमी
विश्वात
viśvaāt
विश्वांत
viśvaāt
vocative
संबोधन
विश्वा
viśvaā
विश्वांनो
viśvaānno
Oblique Note: The oblique case precedes all postpositions.
There is no space between the stem and the postposition.
Locative Note: -त (-ta) is a postposition.
Genitive declension of विश्व (neut cons-stem)
masculine object
पुल्लिंगी कर्म
feminine object
स्त्रीलिंगी कर्म
neuter object
नपुसकलिंगी कर्म
oblique
सामान्यरूप
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular*
एकवचन
plural
अनेकवचन
singular subject
एकवचनी कर्ता
विश्वाचा
viśvaāċā
विश्वाचे
viśvaāċe
विश्वाची
viśvaācī
विश्वाच्या
viśvaācā
विश्वाचे, विश्वाचं
viśvaāċe, viśvaāċa
विश्वाची
viśvaācī
विश्वाच्या
viśvaācā
plural subject
अनेकवचनी कर्ता
विश्वांचा
viśvaānċā
विश्वांचे
viśvaānċe
विश्वांची
viśvaāñcī
विश्वांच्या
viśvaāncā
विश्वांचे, विश्वांचं
viśvaānċe, viśvaānċa
विश्वांची
viśvaāñcī
विश्वांच्या
viśvaāñcā
* Note: Word-final (e) in neuter words is alternatively written with the anusvara and pronounced as (a).
Oblique Note: For most postpostions, the oblique genitive can be optionally inserted between the stem and the postposition.

Nepali[edit]

Etymology[edit]

Learned borrowing from Sanskrit विश्व (viśva).

Pronunciation[edit]

Noun[edit]

विश्व (viśwa)

  1. the universe
  2. the world

Sanskrit[edit]

Alternative scripts[edit]

Etymology[edit]

From Proto-Indo-Iranian *wíćwas, from Proto-Indo-European *(h₁)wiḱ-wo-s. Cognate with Avestan𐬬𐬍𐬯𐬞𐬀(vīspa), Old Persian 𐎻𐎿 (vi-s /⁠visa⁠/), Proto-Slavic *vьśь (all).

Pronunciation[edit]

Adjective[edit]

विश्व (víśva) stem

  1. all, every, every one; whole, entire, universal
  2. all-pervading or all-containing, omnipresent

Usage notes[edit]

Declined as a pronoun, like सर्व (sárva); obsolete in late Vedic and Classical Sanskrit.

Noun[edit]

विश्व (víśva) stemn

  1. the whole world, universe (Atharvaveda etc.)

Declension[edit]

Neuter a-stem declension of विश्व (víśva)
Singular Dual Plural
Nominative विश्वम्
víśvam
विश्वे
víśve
विश्वानि / विश्वा¹
víśvāni / víśvā¹
Vocative विश्व
víśva
विश्वे
víśve
विश्वानि / विश्वा¹
víśvāni / víśvā¹
Accusative विश्वम्
víśvam
विश्वे
víśve
विश्वानि / विश्वा¹
víśvāni / víśvā¹
Instrumental विश्वेन
víśvena
विश्वाभ्याम्
víśvābhyām
विश्वैः / विश्वेभिः¹
víśvaiḥ / víśvebhiḥ¹
Dative विश्वाय
víśvāya
विश्वाभ्याम्
víśvābhyām
विश्वेभ्यः
víśvebhyaḥ
Ablative विश्वात्
víśvāt
विश्वाभ्याम्
víśvābhyām
विश्वेभ्यः
víśvebhyaḥ
Genitive विश्वस्य
víśvasya
विश्वयोः
víśvayoḥ
विश्वानाम्
víśvānām
Locative विश्वे
víśve
विश्वयोः
víśvayoḥ
विश्वेषु
víśveṣu
Notes
  • ¹Vedic

Descendants[edit]

References[edit]

  • Monier Williams (1899), “विश्व”, in A Sanskrit–English Dictionary, [], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 992/2.
  • Mayrhofer, Manfred (1996) Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎[1] (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 562-3