արկանեմ

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

The root is արկ- (ark-), from an Iranian descendant of Proto-Iranian *hark-, *ark-, +‎ -ան- (-an-). Compare Avestan 𐬵𐬀𐬭𐬆𐬐- (harək-, to send out, to let out), Sanskrit सृक (sṛká, arrow). The original sense is “to throw, to cast”, but has gained many other meanings by extension and is richly used in idioms. Post-classically has also been attested independently: արկ (ark, something thrown).

Verb[edit]

արկանեմ (arkanem)  (aorist indicative արկի)

  1. (transitive) to cast, to throw, to shoot (abundantly used in various idioms)
    վիճակ արկանելvičak arkanelto cast or draw lots
    ի մէջ արկանել զանձնi mēǰ arkanel zanjnto intermeddle, to intrude, to enter
    արկանել ի միտսarkanel i mitsto conceive, to have the intention
    արկանել զանձն ընդ, ի ներքոյarkanel zanjn ənd, i nerkʿoyto undergo
    արկանել զիւրեւ, զանձամբarkanel ziwrew, zanjambto endorse, to put on one's back
    արկանել զկալarkanel zkalto winnow corn
    արկանել ողորմութիւնarkanel ołormutʿiwnto pity
    արկանել ընդ յեսան, ընդ սրոցarkanel ənd yesan, ənd srocʿto whet, to sharpen
    արկանել ընդ սղոցաւarkanel ənd słocʿawto saw
    գութս արկանելgutʿs arkanelto pity
    խունկ արկանելxunk arkanelto cense, to perfume with incense
    ի խնդիր արկանելi xndir arkanelto seek, to trouble oneself to find
    ձայն արկանելjayn arkanelto cry, to scream, to shriek
    վարձս, սակ արկանելvarjs, sak arkanelto bargain, to make an agreement, to contract
    ի կիր, ի վար, ի գործ արկանելi kir, i var, i gorc arkanelto use, to employ, to make use of
    ձեռն արկանելjeṙn arkanelto undertake
    արկանել ընդ տարակուսանօքarkanel ənd tarakusanōkʿto make doubtful, to doubt
    արկանել ի մոռացօնսarkanel i moṙacʿōnsto forget
    արկանել զանձն ի վտանգarkanel zanjn i vtangto place oneself in danger
    արկանել ի յուսահատութիւնarkanel i yusahatutʿiwnto reduce to despair
  2. (transitive) to put into, to shove, to insert (a lever into a ring, a man into a prison, a bracelet onto an arm, earrings in an ear, a sword into a sheath, etc.)
    արկանել ի մէջ, ի ներքսarkanel i mēǰ, i nerkʿsto thrust in, to introduce, to mix
  3. (transitive) to spread out, to lay (a tablecloth, bed, net, table, etc.)
  4. (transitive) to deprive of (virginity, wealth, etc.)
  5. (transitive) to impute to (guilt, crime, etc.)
  6. (transitive) to pour out, to shed (water, wine, etc.)
    արկանել ջուրarkanel ǰurto pour water
  7. (transitive) to build, to construct
    արկանել աղիւսarkanel ałiwsto make bricks
  8. (transitive) to sow, to scatter, to spread
  9. (transitive) to put on (a cloth)
    արկանել զիւրեւ, զանձամբarkanel ziwrew, zanjambto put on, to dress oneself
  10. (in the mediopassive, intransitive) to fall, to throw oneself
  11. (in the mediopassive, intransitive) to dress oneself

Conjugation[edit]

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “արկանեմ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “արկանեմ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “արկ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press
  • J̌ahukyan, Geworg (1987) Hayocʿ lezvi patmutʿyun; naxagrayin žamanakašrǰan [History of the Armenian language: The Pre-Literary Period] (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 517