արկանեմ

Definition from Wiktionary, the free dictionary
Jump to: navigation, search

Old Armenian[edit]

Etymology[edit]

The root is արկ-(ark-), from an Iranian descendant of Proto-Iranian *hark-, *ark-, +‎ -ան-(-an-). Compare Avestan [script needed](harək-, to send out, to let out), Sanskrit सृक(sṛká, arrow). The original sense is “to throw, to cast”, but has gained many other meanings by extension and is richly used in idioms. Post-classically has also been attested independently: արկ(ark, something thrown).

Verb[edit]

արկանեմ (arkanem)  (aorist indicative արկի)

  1. (transitive) to cast, to throw, to shoot (abundantly used in various idioms)
    վիճակ արկանել‎ ― vičak arkanelto cast or draw lots
    ի մէջ արկանել զանձն‎ ― i mēǰ arkanel zanjnto intermeddle, to intrude, to enter
    արկանել ի միտս‎ ― arkanel i mitsto conceive, to have the intention
    արկանել զանձն ընդ, ի ներքոյ‎ ― arkanel zanjn ənd, i nerkʿoyto undergo
    արկանել զիւրեւ, զանձամբ‎ ― arkanel ziwrew, zanjambto endorse, to put on one's back
    արկանել զկալ‎ ― arkanel zkalto winnow corn
    արկանել ողորմութիւն‎ ― arkanel ołormutʿiwnto pity
    արկանել ընդ յեսան, ընդ սրոց‎ ― arkanel ənd yesan, ənd srocʿto whet, to sharpen
    արկանել ընդ սղոցաւ‎ ― arkanel ənd słocʿawto saw
    գութս արկանել‎ ― gutʿs arkanelto pity
    խունկ արկանել‎ ― xunk arkanelto cense, to perfume with incense
    ի խնդիր արկանել‎ ― i xndir arkanelto seek, to trouble one's self to find
    ձայն արկանել‎ ― jayn arkanelto cry, to scream, to shriek
    վարձս, սակ արկանել‎ ― varjs, sak arkanelto bargain, to make an agreement, to contract
    ի կիր, ի վար, ի գործ արկանել‎ ― i kir, i var, i gorc arkanelto use, to employ, to make use of
    ձեռն արկանել‎ ― jeṙn arkanelto undertake
    արկանել ընդ տարակուսանօք‎ ― arkanel ənd tarakusanōkʿto make doubtful, to doubt
    արկանել ի մոռացօնս‎ ― arkanel i moṙacʿōnsto forget
    արկանել զանձն ի վտանգ‎ ― arkanel zanjn i vtangto place one's self in danger
    արկանել ի յուսահատութիւն‎ ― arkanel i yusahatutʿiwnto reduce to despair
  2. (transitive) to put into, to shove, to insert (a lever into a ring, a man into a prison, a bracelet onto an arm, earrings in an ear, a sword into a sheath, etc.)
    արկանել ի մէջ, ի ներքս‎ ― arkanel i mēǰ, i nerkʿsto thrust in, to introduce, to mix
  3. (transitive) to spread out, to lay (a tablecloth, bed, net, table, etc.)
  4. (transitive) to deprive of (virginity, wealth, etc.)
  5. (transitive) to impute to (guilt, crime, etc.)
  6. (transitive) to pour out, to shed (water, wine, etc.)
    արկանել ջուր‎ ― arkanel ǰurto pour water
  7. (transitive) to build, to construct
    արկանել աղիւս‎ ― arkanel ałiwsto make bricks
  8. (transitive) to sow, to scatter, to spread
  9. (transitive) to put on (a cloth)
    արկանել զիւրեւ, զանձամբ‎ ― arkanel ziwrew, zanjambto put on, to dress one's self
  10. (in the mediopassive, intransitive) to fall, to throw one's self
  11. (in the mediopassive, intransitive) to dress one's self

Conjugation[edit]

Derived terms[edit]

Descendants[edit]

References[edit]

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “արկանեմ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “արկանեմ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “արկ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
  • J̌ahukyan, Geworg (1987) Hayocʿ lezvi patmutʿyun; naxagrayin žamanakašrǰan [History of the Armenian language: The Pre-Literary Period] (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 517